Triết lý chiến tranh hiện đại của Mỹ và bài toán 'ác điểu' MQ-9 Reaper

Mỹ đã theo đuổi chiến lược phản công trong nhiều năm, tập trung vào các loại vũ khí chính xác cao và đắt tiền. Những vũ khí chính xác cao này đã chứng tỏ hiệu quả đáng kinh ngạc trong các cuộc xung đột ngắn với các đối thủ yếu hơn. Tuy nhiên, các loại vũ khí công nghệ cao đắt tiền lại không phù hợp với các cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài, cường độ cao.

Một ví dụ điển hình là việc sử dụng các hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot. Mỗi tên lửa đánh chặn Patriot có giá khoảng 4 triệu USD. Tuy nhiên, chúng thường được sử dụng để bắn hạ các máy bay không người lái (UAV) Shahed sản xuất hàng loạt, chỉ có giá từ 20.000 đến 35.000 USD mỗi chiếc. Sự chênh lệch này làm cạn kiệt nhanh chóng các kho dự trữ đắt tiền trong khi đối thủ có thể tiếp tục phóng số lượng lớn UAV giá rẻ.

Hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot. Ảnh: AFP

Các cuộc chiến ở Ukraine và Iran đã đưa ra bài học: Vũ khí tầm xa phải đủ rẻ để chấp nhận rủi ro bị mất và cũng phải được sản xuất với số lượng lớn. Đây là cách duy nhất để chiến đấu và giành chiến thắng trong một cuộc chiến kéo dài, cường độ cao.

Lầu Năm Góc dường như cuối cùng đã áp dụng những bài học từ cuộc chiến ở Ukraine và Iran vào thực tiễn.

10.000 tên lửa hành trình giá rẻ

Lầu Năm Góc đã tiết lộ kế hoạch mua hơn 10.000 tên lửa hành trình giá rẻ trong ba năm tới, cũng như một số lượng tương tự tên lửa siêu thanh Blackbeard có giá tương đối “rẻ”. Lầu Năm Góc cho biết các thỏa thuận với các nhà sản xuất Anduril, CoAspire, Leidos và Zone 5 sẽ khởi động chương trình Tên lửa container giá rẻ (LCCM), trong khi một thỏa thuận song song với Castelion thúc đẩy sáng kiến mở rộng quy mô các giải pháp siêu thanh giá rẻ.

Các thỏa thuận này sẽ nhanh chóng cung cấp khối lượng vũ khí động năng hiệu quả và giá cả phải chăng cho Lực lượng Liên hợp trên quy mô lớn nhằm tăng cường sức mạnh quân sự của Mỹ.

Thông báo của Lầu Năm Góc nhấn mạnh các ưu tiên mới: Chi phí, sản xuất nhanh chóng và lặp lại với số lượng lớn, khả năng mở rộng và khả năng tấn công chết người.

Anduril đã thông báo rằng họ đã ký hợp đồng với Lầu Năm Góc để nhanh chóng cung cấp 3.000 tên lửa Barracuda-500M phóng từ mặt đất. Trong khi đó, Leidos thông báo sẽ phát triển và cung cấp 3.000 loại đạn dược đóng gói giá rẻ (LCCM). Leidos cho biết họ sẽ tận dụng các công nghệ từ chương trình tên lửa hành trình cỡ nhỏ AGM-190A (SCM), còn được gọi là Mũi tên đen, được phát triển cho Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Mỹ (SOCOM).

Còn Zone 5 là công ty đã phát triển thiết kế tên lửa hành trình cho chương trình Đạn tấn công tầm xa (ERAM) của Không quân Mỹ, được biết đến với tên gọi Rusty Dagger. Zone 5 cho biết họ tự hào được hợp tác với Lầu Năm Góc trong chương trình LCCM để cung cấp năng lực tấn công có giá cả phải chăng.

Hầu hết các loại đạn dược tầm xa hiện có của quân đội Mỹ đều dựa trên những thiết kế tinh xảo, có chi phí sản xuất cao và đòi hỏi nhiều năm chuẩn bị cho việc sản xuất và giao hàng. Để giải quyết những thiếu sót này, Bộ Quốc phòng Mỹ đang tập trung vào các giải pháp chi phí thấp, có khả năng mở rộng quy mô, có thể được sản xuất nhanh chóng và triển khai với số lượng lớn trên chiến trường.

Để đạt được các mục tiêu này, Lầu Năm Góc đã tìm kiếm các công ty khởi nghiệp mới nổi thay vì các nhà sản xuất quốc phòng truyền thống của Mỹ, còn được gọi là Big Five: Lockheed Martin, RTX (trước đây là Raytheon), Northrop Grumman, General Dynamics và Boeing.

Chiến lược này sẽ giúp đa dạng hóa cơ sở công nghiệp vũ khí, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh và buộc các nhà sản xuất vũ khí truyền thống phải áp dụng các chiến lược mới.

Mỹ tìm cách thay thế MQ-9 Reaper

Trong khi đó, Không quân Mỹ đã xác nhận rằng họ đã hoàn thiện bộ yêu cầu mới cho loại UAV kế nhiệm phi đội MQ-9 Reaper.

Máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ. Ảnh: Airman 1st Class William Rio Rosado/KHÔNG QUÂN MỸ

UAV thay thế phải linh hoạt hơn về phạm vi nhiệm vụ, và phải tận dụng các công nghệ sản xuất mới để sản xuất nhanh chóng với số lượng lớn và với giá thành thấp hơn so với "ác điểu" MQ-9 Reaper. Giá thành thấp hơn sẽ cho phép Không quân Mỹ mua loại UAV này với số lượng lớn và sử dụng chúng một cách tự do hơn ở các khu vực chiến sự.

Hệ thống UAV tầm trung, hoạt động bền bỉ (MALE) có giá thành mỗi chiếc hơn 35 triệu USD. Mặc dù UAV đã là trụ cột của Không quân Mỹ trong nhiều năm, nhưng trong những năm gần đây, MQ-9 Reaper ngày càng dễ bị tổn thương và bị bắn hạ khá thường xuyên.

Trong cuộc chiến Iran gần đây, có tới 24 MQ-9 Reaper bị bắn hạ, gây thiệt hại cho Không quân Mỹ hơn 800 triệu USD. Ngày 17-5, lực lượng Houthis ở Yemen tuyên bố đã bắn hạ một MQ-9 Reaper của Mỹ khi chiếc UAV này đang bay trên không phận Yemen. Ngay cả trong chiến dịch Yemen năm ngoái, lực lượng Houthis cũng đã bắn hạ 7 chiếc Reaper.

Các yêu cầu mới cho thấy Lầu Năm Góc đã chấp nhận rằng, trong các cuộc chiến tương lai, việc tổn thất hoạt động của các UAV như vậy là không thể tránh khỏi, và do đó, xu hướng chuyển sang số lượng hơn là chất lượng.

Điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ vào ngày 12-5, Thiếu tướng Christopher Niemi - quyền chỉ huy Bộ phận Tương lai Không quân Mỹ - cho biết một tài liệu yêu cầu mới cho việc thay thế MQ-9 đã được phê duyệt.

“Chúng tôi tin rằng điều khả thi là tận dụng công nghệ sản xuất hiện đại để chúng ta có thể mua một thứ gì đó linh hoạt hơn, phù hợp hơn với kiến trúc mở, dễ sản xuất hàng loạt hơn, và cuối cùng là có thể sử dụng theo cách ít bị hao mòn hơn” - ông Niemi nói.

Ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ đã chờ đợi một phiên bản kế nhiệm của MQ-9 Reaper trong nhiều năm nay. Các yêu cầu của Không quân Mỹ cho thấy rằng UAV mới được hình dung là có khả năng sống sót kém hơn Reaper, nhưng nó cũng là sự thừa nhận ngầm về thực tế khắc nghiệt của chiến trường hiện đại, đặc biệt là khi đối đầu các đối thủ ngang tầm, nơi mà tổn thất hoạt động là không thể tránh khỏi.

Nhìn chung, những yêu cầu về vũ khí mới này cho thấy sự thay đổi trong triết lý chiến tranh của Lầu Năm Góc và sự tập trung mới vào các loại đạn dược tấn công tầm xa có thể sản xuất hàng loạt và đủ rẻ để có thể mạo hiểm sử dụng tại các khu vực chiến sự. Điều này đặc biệt quan trọng để duy trì một cuộc chiến tranh cường độ cao kéo dài với các đối thủ ngang tầm với Mỹ.