Vận mệnh xoay chiều: Honda và Nissan cân nhắc 'nối lại' đàm phán sáp nhập?

Một sự sáp nhập mới sẽ kiểm tra xem quy mô và đầu tư chung có thể vượt qua rủi ro của việc kết hợp hai nhà sản xuất ô tô đang suy yếu với các sản phẩm và thị trường chồng chéo hay không. Ảnh: Getty Images.

Honda Motor và Nissan Motor về cơ bản đã hoán đổi vị trí cho nhau kể từ khi kế hoạch kết hợp hai công ty sụp đổ một cách đột ngột vào năm ngoái.

Khi đó, tình hình tài chính của Nissan đang xấu đi nhanh chóng và Honda được coi là vị cứu tinh. Nhưng một sự sáp nhập tiềm năng đã đổ vỡ do Nissan phản đối các yêu cầu từ Honda, bao gồm cả việc trở thành công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn.

Một năm sau, Nissan đã đạt được lợi nhuận hoạt động hàng năm trong khi Honda lại thua lỗ, tạo tiền đề cho điều mà một số người coi là khả năng khởi động lại các cuộc đàm phán trên các điều khoản công bằng hơn.

“Họ sẽ phải thử lại”, Seiji Sugiura, nhà phân tích cấp cao tại Tokai Tokyo Intelligence Laboratory Co., cho biết.

Những khoản lỗ của Honda và những dấu hiệu phục hồi ban đầu của Nissan đã thu hẹp sự mất cân bằng khiến các cuộc đàm phán sáp nhập thất bại, ngay cả khi họ đang phải vật lộn với các đối thủ Trung Quốc, chi phí phát triển tăng cao và sự chuyển dịch của ngành công nghiệp sang điện khí hóa và tự động hóa.

Một sự kết hợp mới sẽ kiểm tra xem quy mô và đầu tư chung có thể vượt qua rủi ro của việc kết hợp hai nhà sản xuất ô tô suy yếu với các sản phẩm và thị trường chồng chéo hay không.

Mới đây, Honda báo cáo khoản lỗ hoạt động 414,3 tỷ yên (2,6 tỷ USD) trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 - khoản lỗ hàng năm đầu tiên của công ty kể từ khi thành lập vào cuối những năm 1940 - sau khi ghi giảm 2,5 nghìn tỷ yên do đặt cược sai vào xe điện tại Mỹ.

Sự thua lỗ của Honda trong mảng kinh doanh ô tô là một tín hiệu báo động từ hoạt động kinh doanh cốt lõi của hãng và không chỉ đơn thuần là do xe điện ra mắt không đúng thời điểm. Nhà sản xuất đang phải chịu thiệt hại từ dòng sản phẩm xe cũ kỹ tại các thị trường trọng điểm như Mỹ và Trung Quốc.

Trong khi mảng kinh doanh xe máy sinh lời cao của Honda tiếp tục phát triển mạnh, hãng đang phải chạy đua để bắt kịp ở những lĩnh vực mà trước đây họ từng dẫn đầu — bao gồm cả xe hybrid xăng-điện.

Tương tự, Nissan đã lãng phí vị thế dẫn đầu đầy hứa hẹn một thời trong lĩnh vực xe điện, và phải đối mặt với doanh số bán lẻ sụt giảm tại Mỹ và Trung Quốc do các sản phẩm thiếu sức hút. Điều đó đã buộc hãng phải cắt giảm 20.000 việc làm và đóng cửa bảy nhà máy, làm giảm sản lượng và doanh thu.

Họ cũng đang mất đà ở những thị trường mới nổi như Ấn Độ và Mexico do sự thâm nhập của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc như BYD Co. và thương hiệu MG của SAIC Motor Corp.

“Cả hai công ty đều phải đối mặt với các vấn đề mang tính hệ thống”, Sugiura nói. “Nói cách khác, cả hai đều không còn khả năng sản xuất những chiếc xe tốt nữa”. Ảnh: Reuters.

Các giám đốc điều hành của Honda và Nissan trong khi đó. cho biết những ngày tồi tệ nhất của họ đã qua, dự báo sẽ có lợi nhuận trong năm tài chính hiện tại, bắt đầu từ tháng Tư.

Nhưng những kịch bản tốt nhất đó lại xuất hiện vào thời điểm ngành công nghiệp ô tô đang phải đối mặt với nhiều thách thức, từ chi phí nguyên vật liệu tăng vọt và chiến tranh thương mại đến người mua ngày càng nhạy cảm về giá cả và công nghệ thay đổi nhanh chóng.

Việc sáp nhập hai nhà sản xuất ô tô đang gặp khó khăn, cạnh tranh trong cùng một thị trường với các sản phẩm tương tự, có thể khiến một số nhà đầu tư đặt câu hỏi về tiềm năng lợi nhuận và mục đích cuối cùng.

Nhưng điều đó sẽ tạo ra một trong những nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới về sản lượng, mang lại cho Nissan và Honda lợi thế về quy mô trong mọi thứ, từ hậu cần vận chuyển đến mua sắm phụ tùng.

Hơn nữa, để duy trì khả năng cạnh tranh, cần phải đầu tư quy mô lớn vào các hệ thống truyền động phổ biến như xe hybrid và phần mềm tiên tiến cho các tính năng như lái xe bán tự động và hoàn toàn tự động.

Việc kết hợp lực lượng sẽ cho phép hai nhà sản xuất ô tô Nhật Bản này tập hợp các nguồn lực kỹ thuật và tài chính, giúp họ có vị thế tốt hơn so với các đối thủ trong nước và quốc tế.

CEO Ivan Espinosa của Nissan. Ảnh: Bloomberg.

Ivan Espinosa, người được bổ nhiệm làm Giám đốc điều hành của Nissan cách đây một năm, đã cho biết hồi đầu tuần qua rằng cánh cửa vẫn mở cho những cuộc sáp nhập sâu rộng hơn. Các cuộc đàm phán với Honda.

“Các cuộc thảo luận với họ vẫn đang diễn ra tích cực,” ông nói. “Chúng tôi tiếp tục tìm kiếm các cơ hội hợp tác và ngay khi có điều gì đó để chia sẻ, chúng tôi sẽ chia sẻ với các bạn”.

Giám đốc điều hành Honda, Toshihiro Mibe, người đứng sau sáng kiến xe điện thất bại của công ty, đã nói rất ít về việc nối lại đàm phán với Nissan khi ông tìm cách quản lý một bước ngoặt chiến lược.

Một sự hợp tác giữa hai bên sẽ chia ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản thành hai phe: Honda, Nissan và đối tác nhỏ hơn Mitsubishi Motors Corp. một bên, Toyota Motor Corp. và danh sách các nhà sản xuất ô tô nhỏ hơn của họ ở bên kia. Sự cạnh tranh lâu dài đã khiến điều đó trở nên không thể tưởng tượng được cách đây một thập kỷ, nhưng nó phản ánh thực tế hiện tại với sự trỗi dậy của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc.

Khi các cuộc đàm phán giữa hai công ty bắt đầu vào cuối năm 2024, Honda nhấn mạnh rằng Nissan cần lấy lại được một mức độ ổn định nhất định trước khi bất kỳ liên minh chiến lược nào có thể thành hiện thực. Ngày nay, điều kiện đó có thể nói là đã được đáp ứng, ngay cả khi tình hình tài chính của Honda đã suy yếu trong những tháng qua.

“Honda không ở trong tình thế tồi tệ như Nissan cách đây một năm rưỡi, nhưng họ cần phải xem xét kỹ lưỡng hoạt động kinh doanh ô tô của mình”, Christopher Richter, một nhà phân tích cấp cao tại CLSA Securities Japan, cho biết.

Điều đó có thể có nghĩa là Honda cần xem xét thực hiện loại tái cấu trúc mà họ từng yêu cầu Nissan, nhưng CEO Mibe cho đến nay vẫn chưa sẵn sàng xem xét.

Dưới đội ngũ quản lý trước đây, Nissan đã khẳng định rằng họ không cần phải đóng cửa bất kỳ nhà máy nào để cứu vãn hoạt động kinh doanh đang suy yếu. Họ đã thay đổi quan điểm dưới thời Espinosa, người tiếp quản cách đây một năm và đang đặt cược vào việc thu hẹp quy mô toàn cầu.

Điều đó dường như đang có hiệu quả và có thể giúp Nissan nắm thế chủ động trong một thỏa thuận. Tuy nhiên, nếu các cuộc đàm phán được nối lại giữa hai nhà sản xuất ô tô, thì giới chuyên gia cho rằng quan điểm ở vị thế “cửa trên” của Honda có thể sẽ cản trở một thỏa hiệp lần này.