Viêm não tự miễn có nguy cơ tử vong cao nếu chẩn đoán muộn

Bệnh viêm não tự miễn có thể khởi phát bằng những biểu hiện giống rối loạn tâm thần như thay đổi hành vi, hoang tưởng, mất ngủ hoặc kích động, khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán nhầm và bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị.

Nữ bệnh nhân 19 tuổi hồi sinh sau hơn 60 ngày chiến đấu với viêm não tự miễn

Một nữ bệnh nhân 19 tuổi đã được cứu sống ngoạn mục sau hơn hai tháng điều trị tích cực vì viêm não tự miễn, dù trước đó từng bị chẩn đoán nhầm là mắc bệnh tâm thần.

Bệnh nhân V.Đ.C.T. nhập viện đầu năm 2026 với các biểu hiện rối loạn ý thức, kích động, la hét, thay đổi hành vi bất thường và từng được chẩn đoán tâm thần phân liệt. Tuy nhiên, khi được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc của Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM), các bác sĩ nhận thấy tình trạng bệnh diễn tiến nhanh và phức tạp hơn nhiều so với một bệnh lý tâm thần thông thường.

Người bệnh xuất hiện sốt cao kéo dài, co giật toàn thân, suy hô hấp và sốc nhiễm khuẩn. Trước tình trạng nguy kịch, ê-kíp điều trị đã triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu như đặt nội khí quản, thở máy, sử dụng thuốc vận mạch để duy trì huyết áp, đồng thời thực hiện thay huyết tương liên tục nhằm loại bỏ các kháng thể gây tổn thương não.

Viêm não tự miễn là bệnh lý thần kinh hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm.

Đặc biệt, bệnh nhân còn được chỉ định điều trị bằng thuốc kháng thể đơn dòng – phương pháp thường được áp dụng trong những trường hợp viêm não tự miễn nặng hoặc kháng trị. Song song với đó, các bác sĩ xây dựng phác đồ kháng sinh phù hợp dựa trên kết quả kháng sinh đồ để kiểm soát tình trạng nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng phát sinh trong quá trình điều trị kéo dài.

Sau hơn 60 ngày điều trị tích cực, tình trạng sức khỏe của bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Người bệnh tỉnh táo hoàn toàn, hết co giật, cai máy thở thành công và có thể giao tiếp, sinh hoạt bình thường.

Trường hợp trên cho thấy viêm não tự miễn là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và áp dụng phác đồ phù hợp.

Viêm não tự miễn do đâu?

Viêm não tự miễn là tình trạng viêm não do hệ miễn dịch của cơ thể sản sinh các kháng thể bất thường tấn công vào mô não và các tế bào thần kinh. Đây là một trong những nguyên nhân ngày càng được ghi nhận nhiều hơn ở các trường hợp viêm não không do nhiễm trùng.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường xuất hiện ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi. Trong những năm gần đây, số ca được phát hiện có xu hướng gia tăng nhờ sự phát triển của các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại, đặc biệt là xét nghiệm tìm kháng thể đặc hiệu trong huyết thanh và dịch não tủy.

Đến nay, nguyên nhân chính xác gây bệnh vẫn chưa được xác định đầy đủ. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng bệnh có thể liên quan đến nhiều yếu tố như:

Yếu tố di truyền hoặc cơ địa dị ứng – miễn dịch.

Nhiễm virus trước đó làm kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường.

Rối loạn điều hòa miễn dịch của cơ thể.

Một số trường hợp không tìm được nguyên nhân cụ thể.

Dấu hiệu nhận biết dễ nhầm với bệnh tâm thần

Một trong những khó khăn lớn nhất trong chẩn đoán viêm não tự miễn là các triệu chứng ban đầu thường giống với bệnh lý tâm thần.

Người bệnh có thể xuất hiện:

Thay đổi tính cách, hành vi bất thường.

Kích động, lo âu, hoang tưởng.

Mất ngủ kéo dài.

Giảm khả năng tập trung và ghi nhớ.

Ít nói, giảm giao tiếp hoặc mất ngôn ngữ.

Rối loạn nhận thức.

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện:

Co giật.

Các cử động bất thường.

Rối loạn vận động.

Rối loạn ý thức.

Hôn mê.

Suy hô hấp.

Đáng chú ý, bệnh thường tiến triển âm thầm trong vài tuần đến vài tháng. Một số trường hợp có sốt kèm theo, nhưng cũng có người hoàn toàn không sốt nên dễ bị bỏ sót.

Khi người trẻ tuổi đột ngột xuất hiện các biểu hiện tâm thần bất thường kèm theo co giật, suy giảm nhận thức hoặc rối loạn thần kinh, cần nghĩ đến khả năng viêm não tự miễn và đưa người bệnh đến cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh để được thăm khám sớm.

Biến chứng nặng nề nếu điều trị muộn

Viêm não tự miễn là bệnh lý có tỷ lệ biến chứng cao nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Người bệnh có thể phải đối mặt với nhiều di chứng lâu dài như:

Động kinh mạn tính.

Suy giảm trí nhớ.

Rối loạn hành vi và cảm xúc.

Yếu liệt tay chân.

Rối loạn vận động.

Khó khăn trong học tập và lao động.

Ở trẻ em, bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển nhận thức và tâm lý.

Trong những trường hợp nặng, tổn thương não lan rộng có thể dẫn đến hôn mê sâu, suy hô hấp, suy đa cơ quan và tử vong.

Khi nào cần đưa người bệnh đi khám?

Khi trẻ em hoặc người trẻ tuổi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như thay đổi hành vi đột ngột, mất ngủ kéo dài, hoang tưởng, co giật, suy giảm trí nhớ hoặc rối loạn ý thức, gia đình không nên chủ quan cho rằng đây chỉ là vấn đề tâm lý hay tâm thần đơn thuần.

Việc thăm khám sớm tại các cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân, từ đó điều trị kịp thời, giảm nguy cơ tử vong cũng như hạn chế các di chứng thần kinh lâu dài.

Tóm lại: viêm não tự miễn tuy là bệnh hiếm gặp nhưng hoàn toàn có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu phát hiện muộn. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường về thần kinh, tâm thần và đưa người bệnh đến cơ sở chuyên khoa kịp thời chính là chìa khóa giúp nâng cao cơ hội hồi phục và bảo vệ tính mạng người bệnh.