Việt Nam sẵn sàng là 'phòng thí nghiệm' cho những siêu ứng dụng AI

Đây là nhận định của các nhà lãnh đạo và chuyên gia quốc tế tại Tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực" được tổ chức ngày 9/6, trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã đưa ra một định nghĩa mới về sức mạnh quốc gia khi cho rằng bên cạnh "hạ tầng cứng" như đường bộ, cảng biển hay logistics, thì dữ liệu và kết nối số chính là "hạ tầng mềm" quyết định năng lực cạnh tranh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ: Chúng ta sẽ khó có thể xây dựng được một hệ sinh thái công nghệ tài chính lớn mạnh nếu bị chia cắt bởi những "ốc đảo dữ liệu" - Ảnh VGP.

Theo Phó Thủ tướng, chúng ta sẽ khó có thể xây dựng được một hệ sinh thái Fintech lớn mạnh nếu bị chia cắt bởi những "ốc đảo dữ liệu" hay những tiêu chuẩn thiếu tương thích. Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm tài chính số của châu Á - Thái Bình Dương, ASEAN cần nhanh chóng chấm dứt tình trạng hợp tác manh mún. Thay vào đó, các quốc gia phải cùng nhau xây dựng một "trục kết nối" mang tính đa phương nhằm tạo nên mạng lưới thanh toán liên thông, an toàn và bền vững trên quy mô toàn khu vực.

Những số liệu từ Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng đã phác họa một bức tranh tăng trưởng thần tốc của Việt Nam khi ghi nhận tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản ngân hàng đã đạt mức gần 89%. Cùng với đó là sự bùng nổ của các giao dịch trên kênh số khi chiếm tới hơn 90% tổng lượng giao dịch toàn hệ thống.

Đặc biệt, phương thức thanh toán qua mã QR đã chứng minh sức hút mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng bình quân về cả số lượng lẫn giá trị đạt trên 100% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025.

Với nền tảng hạ tầng định danh điện tử và hệ thống bù trừ tự động đã hoàn thiện, Việt Nam hiện không chỉ là một thị trường tiêu thụ đơn thuần. Ông Marc Woo, Giám đốc Google Việt Nam đánh giá rất cao vai trò của Việt Nam khi coi đây là "nơi kiểm thử" lý tưởng cho các giải pháp Fintech dựa trên AI và dữ liệu lớn. Điều này mở ra cơ hội để Việt Nam đóng vai trò trung tâm trong các giải pháp đổi mới sáng tạo tầm quốc tế thay vì chỉ dừng lại ở quy mô thị trường nội địa.

Trong khuôn khổ thảo luận, các chuyên gia nhấn mạnh AI không chỉ là công cụ tối ưu hóa mà còn là động lực tạo ra những giá trị mới cho tài chính. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa tiềm năng này, ông Marc Woo đề xuất ASEAN cần sớm xây dựng một nền tảng quản trị AI thống nhất, đồng thời quy chuẩn hóa các tiêu chuẩn về an toàn thông tin xuyên biên giới.

Đồng quan điểm, bà Mari Pangestu, nguyên Bộ trưởng Kinh tế-Du lịch Indonesia, khuyến nghị việc xây dựng hệ sinh thái Fintech không nên chỉ dừng lại ở các thỏa thuận song phương lẻ tẻ. Thay vào đó, việc thiết lập các cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho ứng dụng AI ở cấp độ khu vực được xem là ưu tiên hàng đầu. Những bước đi này sẽ giúp hài hòa thể chế và tăng cường khả năng tự cường của ASEAN trước những biến động của kỷ nguyên số.

Để hiện thực hóa tầm nhìn về một ASEAN thịnh vượng, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã nêu rõ 4 yêu cầu trọng tâm. Trước hết là việc kết nối hạ tầng và đồng bộ tiêu chuẩn nhằm thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới, mở rộng từ giao dịch bán lẻ sang tài chính nhúng và tiêu chuẩn Open API.

Song song với đó, việc khuyến khích đổi mới phải đi đôi với bảo đảm an toàn thông qua các khuôn khổ pháp lý minh bạch cho AI và Blockchain, đồng thời kiểm soát tốt rủi ro cho người sử dụng.

Yêu cầu thứ ba được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là việc mở rộng hợp tác công – tư, trong đó Chính phủ đóng vai trò kiến tạo thể chế, còn doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới để đưa công nghệ đến gần hơn với từng người dân.

Cuối cùng, mọi bước tiến của hệ sinh thái Fintech phải lấy người dân làm trung tâm và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Theo đó, thành công không chỉ nằm ở số lượng các "kỳ lân" công nghệ được sinh ra, mà quan trọng hơn là xã hội số phải trở nên an toàn, minh bạch và mang lại cơ hội phát triển công bằng cho mọi cộng đồng.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, ASEAN đang đứng trước cơ hội để trở thành một trung tâm công nghệ tài chính có vai trò ngày càng quan trọng ở khu vực và toàn cầu.

Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng các nước ASEAN để xây dựng một hệ sinh thái tài chính mở và nhân văn hơn. Bởi lẽ, tương lai của khu vực không chỉ được định hình bởi tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn bởi khả năng ứng dụng sức mạnh công nghệ để phục vụ con người và mang lại sự thịnh vượng bền vững cho mọi thành viên trong khối.