Xây dựng hệ sinh thái fintech ASEAN mở, an toàn và bền vững

Việt Nam có thể là trung tâm đổi mới sáng tạo tầm khu vực và quốc tế

Chia sẻ tại tọa đàm, các chuyên gia, diễn giả cho rằng, ASEAN cần xây dựng một hệ sinh thái công nghệ tài chính (fintech) liên thông, dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu và công nghệ số, đẩy mạnh thanh toán xuyên biên giới, phát triển các cơ chế thử nghiệm (sandbox) đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường và kết nối của khu vực trong kỷ nguyên số.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cùng các đại biểu dự Tọa đàm “Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: Từ chính sách đến hành động”. Ảnh: Đức Minh

Ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, fintech đang trở thành động lực quan trọng tái định hình ngành tài chính - ngân hàng. Việt Nam đã có khoảng 88,96% người dân trưởng thành có tài khoản ngân hàng; hơn 90% giao dịch ngân hàng được thực hiện trên kênh số; thanh toán QR tăng trưởng bình quân trên 100%/năm về số lượng và giá trị trong giai đoạn 2021 - 2025; hầu hết nghiệp vụ ngân hàng căn bản đã được số hóa theo hướng trực tuyến, toàn trình, tự động và thông minh hơn, qua đó phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.

Theo ông Marc Woo - Giám đốc Google tại Việt Nam, AI không chỉ là công cụ giúp tối ưu hóa hoạt động, mà còn mở ra nhiều giá trị mới cho lĩnh vực tài chính. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này trong lĩnh vực công nghệ tài chính, ASEAN cần sớm xây dựng một khuôn khổ quản trị AI thống nhất, đồng thời chuẩn hóa các tiêu chuẩn về an toàn thông tin và dữ liệu trên toàn khối.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy kết nối thanh toán xuyên biên giới và triển khai sandbox cho các ứng dụng AI cũng là những ưu tiên quan trọng nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững.

Ông đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị này và cho rằng, Việt Nam có tiềm năng trở thành “nơi kiểm thử” cho các giải pháp fintech dựa trên ứng dụng dữ liệu, chuyển đổi số. Việt Nam hoàn toàn có thể đóng vai trò trung tâm trong các giải pháp đổi mới sáng tạo tầm khu vực và quốc tế.

Bà Mari Pangestu - nguyên Bộ trưởng Kinh tế - Du lịch Indonesia nhận định, khu vực ASEAN đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ trong việc thiết lập hệ thống thanh toán số tại một số quốc gia.

Những bước tiến trong thanh toán không biên giới với tốc độ tăng trưởng ấn tượng thời gian qua không chỉ là thành tựu về công nghệ, mà còn là các dự án mang tính bước ngoặt, thay đổi hoàn toàn thói quen thanh toán của người dùng trong khu vực.

Bà cũng cho rằng, có một thực trạng là sự chênh lệch đáng kể trong phát triển tài chính số giữa các nước trong khu vực. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ sinh thái fintech ASEAN không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận, hợp tác song phương giữa hai quốc gia đơn lẻ, mà cần xây dựng “trục kết nối” mang tính đa phương, tạo nên mạng lưới thanh toán liên thông, an toàn trên quy mô khu vực.

Kiến tạo hệ sinh thái fintech ASEAN

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng, fintech không còn chỉ là câu chuyện của riêng lĩnh vực ngân hàng hay thanh toán số, mà đang trở thành hạ tầng chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối xuyên biên giới và xây dựng, củng cố niềm tin trong nền kinh tế số ASEAN.

Đây cũng là yếu tố kết nối, nhân lên sức mạnh giữa các quốc gia ASEAN. Đặc biệt, fintech đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu rất căn bản của ASEAN là đưa cơ hội phát triển đến gần hơn với từng người dân, từng doanh nghiệp, từng cộng đồng còn ở phía sau của tiến trình số hóa.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng, để trở thành một trung tâm tài chính số của châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, ASEAN không chỉ kết nối thị trường, mà phải tiến tới kết nối hệ sinh thái fintech. Điều kiện tiên quyết là cần có sự phối hợp, kết nối hiệu quả giữa Nhà nước, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ.

Phó Thủ tướng đề nghị kiến tạo một hệ sinh thái fintech ASEAN mở, an toàn, minh bạch, bao trùm và bền vững. Mở để kết nối; an toàn để phát triển; minh bạch để tạo dựng niềm tin; bao trùm để không ai bị bỏ lại phía sau; bền vững để đủ sức chống chịu và đi xa hơn.

Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh 4 yêu cầu trọng tâm.

Một là, kết nối hạ tầng - đồng bộ tiêu chuẩn. Theo đó, ASEAN cần thúc đẩy mạnh hơn kết nối hạ tầng thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới, mở rộng từ thanh toán QR hay giao dịch bán lẻ sang thanh toán thời gian thực, tài chính nhúng, tiêu chuẩn giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API) và cơ chế phối hợp phòng chống gian lận tài chính trên toàn khu vực.

Hai là, khuyến khích đổi mới - bảo đảm an toàn. Cụ thể, cần xây dựng các khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định và cân bằng; tạo điều kiện cho AI, blockchain và các công nghệ mới phát triển, đồng thời phải kiểm soát tốt các rủi ro đối với hệ thống tài chính và người sử dụng. Đồng thời, tăng cường nghiên cứu khả năng xây dựng cơ chế “ASEAN fintech sandbox” ở cấp khu vực, tạo điều kiện để các giải pháp công nghệ tài chính xuyên biên giới an toàn, minh bạch và có kiểm soát.

Ba là, mở rộng hợp tác, kết nối công - tư. Trong đó, Chính phủ kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, định chế tài chính tiếp sức nguồn lực, quỹ đầu tư mở rộng không gian phát triển; đưa đổi mới, sáng tạo thực sự đến với từng người dân và doanh nghiệp.

Bốn là, đặt người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả làm thước đo. Thành công của hệ sinh thái fintech sẽ không chỉ nằm ở chỗ chúng ta có thêm bao nhiêu ứng dụng, sinh ra bao nhiêu kỳ lân công nghệ, mà ở chỗ người dân, doanh nghiệp trong ASEAN có được tiếp cận, sử dụng rộng rãi và hưởng lợi công bằng không, xã hội số có an toàn, minh bạch hơn không.

“ASEAN đang đứng trước cơ hội để trở thành một trung tâm công nghệ tài chính có vai trò ngày càng quan trọng ở khu vực và toàn cầu. Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng các nước ASEAN và đối tác quốc tế thúc đẩy mạnh mẽ một hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực cởi mở hơn, kết nối hơn, an toàn hơn và nhân văn hơn” - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh./.