10 sự thật bất ngờ về Greenland - vùng đất băng giá lớn nhất thế giới

Hòn đảo lớn nhất thế giới

Trước hết, Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới xét về diện tích, chứ không phải là một lục địa. Tổng diện tích của Greenland đạt khoảng 2,16 triệu km², bao gồm cả các đảo vệ tinh ngoài khơi.

Khoảng 80% diện tích đất liền của Greenland bị bao phủ bởi băng. Tuy nhiên, phần lãnh thổ không có băng, dù chiếm tỷ lệ nhỏ, vẫn có diện tích tương đương với Thụy Điển. Greenland nằm trong nhóm những khu vực có mật độ dân số thấp nhất thế giới.

Đảo Greenland. Ảnh: AP

Greenland từng rất xanh tươi

Vì phần lớn Greenland được bao phủ bởi băng, tuyết và sông băng, nên hòn đảo vùng Bắc Cực này chủ yếu có màu trắng. Vậy tại sao nó lại có tên là “Greenland”? Cái tên Greenland do nhà thám hiểm Erik Đỏ đặt nhằm thu hút người từ vùng khác tới định cư và khai phá nơi đây. Các nhà sử học cho rằng ông đặt tên cho khu vực mới khám phá là "Vùng đất xanh tươi" vì nghĩ rằng cái tên này hấp dẫn hơn, giúp thu hút mọi người cùng tới đây.

Theo các nhà khoa học, cách đây hơn 2,5 triệu năm Greenland thực sự có rất nhiều cây cối xanh tươi. Một nghiên cứu mới tiết lộ rằng vùng đất cổ đại đã bị đóng băng trong hàng triệu năm với lớp băng dày khoảng 3 km.

Greenland là lãnh thổ tự trị

Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch. Mặc dù về mặt địa lý, Greenland là một phần của lục địa Bắc Mỹ, nhưng về chính trị và văn hóa, nó đã gắn bó với châu Âu trong khoảng một thiên niên kỷ. Greenland trở thành thuộc địa của Đan Mạch từ năm 1972. Năm 1979, Đan Mạch trao quyền tự trị cho Greenland, và năm 2009, quyền tự trị được mở rộng, chuyển giao thêm nhiều quyền ra quyết định và trách nhiệm cho chính quyền Greenland.

4.500 năm lịch sử

Con người đã sinh sống tại Greenland liên tục trong hơn 4.500 năm. Theo các nhà sử học, những cư dân đầu tiên đặt chân tới Greenland vào khoảng năm 2500 trước Công nguyên. Nhóm người này sau đó đã biến mất và được thay thế bởi nhiều làn sóng di cư khác từ Bắc Mỹ.

Đến đầu thế kỷ X, người Na Uy từ Iceland bắt đầu định cư tại khu vực phía nam Greenland, khi đó còn hoang vu. Tuy nhiên, các khu định cư này đã suy tàn và biến mất vào cuối thế kỷ XV. Trong khi đó, người Inuit – di cư từ châu Á vào khoảng thế kỷ XIII – đã để lại dấu ấn bền vững nhất. Hậu duệ của họ chiếm phần lớn dân cư Greenland ngày nay và vẫn gìn giữ nhiều truyền thống lâu đời.

Văn hóa Inuit

Hiện nay, khoảng 88% dân số Greenland là người Inuit – chủ yếu thuộc nhóm Kalaallit – hoặc lai giữa Đan Mạch và Inuit. 12% dân số còn lại có nguồn gốc châu Âu, phần lớn là người Đan Mạch. Trên thực tế, người dân Greenland không ưa cách gọi “Eskimo”; cách xưng danh đúng là Inuit hoặc Kalaallit. Trong đó, “Kalaallit” có nghĩa là “người Greenland” trong ngôn ngữ bản địa Kalaallisut.

Cộng đồng Inuit tại Greenland có mối liên hệ văn hóa và tinh thần chặt chẽ với người Inuit ở các khu vực khác trên thế giới, đặc biệt là tại Canada và Alaska. Giữa các cộng đồng này tồn tại nhiều điểm tương đồng về ngôn ngữ, phong tục và lối sống truyền thống.

Lãnh thổ đa ngôn ngữ

Phần lớn người dân Greenland sử dụng song song tiếng Greenlandic – chủ yếu là phương ngữ Kalaallisut và tiếng Đan Mạch. Kể từ năm 1979, hai ngôn ngữ này đã được dùng trong các hoạt động hành chính và đời sống công cộng. Hiện nay, thế hệ trẻ tại Greenland còn được học thêm tiếng Anh trong hệ thống giáo dục.

Tiếng Greenlandic là một ngôn ngữ có lịch sử lâu đời và giàu bản sắc, thuộc nhóm ngôn ngữ Inuit. Ngôn ngữ này có mối liên hệ chặt chẽ với các ngôn ngữ Inuit tại Canada, như Inuktitut. Một số từ Greenlandic, tiêu biểu như “kayak” và “igloo”, đã được nhiều ngôn ngữ trên thế giới tiếp nhận và sử dụng rộng rãi.

Không có đường bộ liên vùng

Dù có diện tích đất liền lên tới 2,16 triệu km², Greenland không có hệ thống đường bộ hay đường sắt nối liền các khu định cư. Đường bộ chỉ được xây dựng trong phạm vi các thị trấn và kết thúc ở rìa khu dân cư. Việc di chuyển giữa các thị trấn chủ yếu dựa vào máy bay, tàu thuyền, trực thăng, xe trượt tuyết hoặc xe chó kéo.

Trong số đó, thuyền là phương tiện phổ biến nhất. Vào mùa hè, hình ảnh người dân địa phương di chuyển bằng thuyền trên các vịnh hẹp là cảnh tượng quen thuộc tại Greenland.

Săn bắt động vật và đánh cá

Đánh bắt cá là một trong những ngành kinh tế chủ lực của Greenland. Quốc gia này phải nhập khẩu phần lớn nhu yếu phẩm, ngoại trừ cá, hải sản và một số loài động vật được săn bắt trong nước như cá voi và hải cẩu.

Hoạt động săn bắt và đánh cá tại Greenland được quản lý chặt chẽ thông qua hệ thống hạn ngạch phân bổ cho từng khu vực hành chính, nhằm ngăn chặn tình trạng khai thác quá mức. Một số loài, trong đó có cá voi xanh, được xếp vào diện bảo vệ nghiêm ngặt và hoàn toàn không được phép săn bắt. Thịt cá voi và hải cẩu cũng không được xuất khẩu mà chỉ được tiêu thụ trong nội địa.

Thủ phủ sôi động

Khoảng một phần tư dân số Greenland sinh sống tại thủ phủ Nuuk. Năng động và mang bản sắc riêng, đây là đô thị lớn nhất đồng thời cũng là thành phố đa văn hóa nhất của hòn đảo. Dù có quy mô khiêm tốn, Nuuk vẫn sở hữu hệ thống bảo tàng phong phú, nhiều quán cà phê hiện đại cùng các cửa hàng thời trang đặc trưng.

Mặt Trời mọc cả ngày lẫn đêm

Hàng năm, từ khoảng ngày 25/5 đến 25/7, Mặt Trời tại Greenland không lặn, chiếu sáng liên tục suốt cả ngày lẫn đêm. Hiện tượng này là một trong những đặc điểm tự nhiên độc đáo nhất của vùng Bắc Cực.

Ngày 21/6 – thời điểm hạ chí và cũng là ngày dài nhất trong năm – được coi là ngày lễ chính tại Greenland. Vào dịp này, người dân địa phương thường tận hưởng ánh nắng kéo dài bằng các hoạt động ngoài trời như tắm nắng, dã ngoại hoặc tổ chức tiệc nướng.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)