100 bị cáo và tận cùng của sự vô cảm!

TAND TP.HCM đang xét xử 100 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoa học TSL, Công ty Cổ phần Khoa học công nghệ Avatek và các tổ chức, cá nhân liên quan. Đây là một trong những vụ án gây bức xúc, căm phẫn trong dư luận do hành vi phạm tội của các bị cáo đã xâm phạm nghiêm trọng đến an toàn thực phẩm, trực tiếp đe dọa đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng.

Tại phần luận tội, đại diện VKS đã đề nghị tòa xử các bị cáo nhiều mức án rất nghiêm, có mức án lên đến 26 năm tù. Theo hồ sơ, Công ty TSL hoạt động trong lĩnh vực thử nghiệm và cấp phiếu kết quả thử nghiệm đối với thực phẩm, phụ gia, thủy sản, nông sản, môi trường, dược phẩm, mỹ phẩm... Công ty Avatek cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm được chỉ định; nghiên cứu, kiểm tra về vệ sinh an toàn thực phẩm, quản lý chất lượng thực phẩm, hàng hóa...

Phiếu kết quả thử nghiệm của Công ty TSL và Avatek là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để lập hồ sơ tự công bố, đăng ký công bố sản phẩm, công bố hợp chuẩn, hợp quy, công bố chất lượng sản phẩm, hậu kiểm quá trình sản xuất...; nó là điều kiện bắt buộc để cơ quan có thẩm quyền cho phép công bố, tự công bố sản phẩm.

Đoàn Hữu Lượng (cựu chủ tịch Công ty TSL) đã bàn với Hồ Thị Thanh Phương (cựu giám đốc Công ty TSL, giám đốc Công ty Avatek) phát hành phiếu kết quả thử nghiệm giả (không có mẫu kiểm nghiệm hoặc có mẫu nhưng không kiểm nghiệm; chỉnh sửa kết quả kiểm nghiệm) để thu hút khách hàng và nâng cao lợi nhuận dễ dàng. Từ năm 2020 đến tháng 5-2025, tổng cộng hai công ty TSL và Avatek đã phát hành hơn 220.000 phiếu giả, thu lợi bất chính hơn 200 tỉ đồng.

Để làm được điều này trong thời gian dài, từ tháng 7-2020 đến tháng 3-2023, Phương đã chuyển cho bị cáo Nguyễn Nam Khánh (cựu chuyên viên Văn phòng Chính phủ, từng là thư ký thứ trưởng Bộ NN&PTNT) số tiền 3,3 tỉ đồng để “bôi trơn” cùng các chi phí quà cáp lên đến hàng tỉ đồng… Đổi lại, ông Khánh tác động đến một số cá nhân thuộc sáu vụ, cục của ba bộ, ngành nhằm nhờ những người này tạo điều kiện trong việc thẩm định hồ sơ, ra tám quyết định cấp phép kiểm nghiệm cho hai công ty TSL và Avatek. Để đảm bảo “liên minh ám muội” hoạt động thông suốt, Phương còn cho vợ của ông Khánh giữ chức phó giám đốc Công ty TSL và phó giám đốc kinh doanh Công ty Avatek…

Điều đặc biệt nguy hiểm là các bị cáo đã làm giả phiếu kết quả kiểm nghiệm để phục vụ việc công bố, tự công bố sản phẩm... để sản xuất, kinh doanh sản phẩm là thực phẩm, thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe... Những sản phẩm này sau đó đã được đưa ra thị trường tiêu thụ trong thời gian dài, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng, điển hình như kẹo Kera của hoa hậu Thùy Tiên, Quang Linh Vlogs, sữa Hiup…

Tội trạng của 100 bị cáo này sẽ được tòa phán quyết trong những ngày tới. Tội trạng nặng, nhẹ khác nhau sẽ có hình phạt khác nhau nhưng tựu trung lại, cả 100 bị cáo đều có những tội lỗi khó có thể thứ tha. Khác với tội trạng tập trung vào sự kiện, chứng cứ và các tình tiết liên quan đến tội phạm, tội lỗi nhấn mạnh đến sắc thái cảm xúc của con người.

Người ta tự hỏi vì sao những bị cáo này lại nhẫn tâm đến vậy? Liệu họ có còn chút lương tri khi nhận thức rằng hành vi tham gia vào đường dây cấp phiếu kết quả thử nghiệm giả đã khiến hàng hóa không đạt chất lượng tràn ngập trên thị trường? Liệu họ có còn chút ăn năn khi biết được rằng vì các loại “giấy thông hành” được cấp giả này mà thực phẩm bẩn vẫn hằng ngày, hằng giờ “vô tư” đi vào cơ thể của con người, giết chết cả những thế hệ tương lai? Và liệu rằng họ có còn đủ tỉnh táo để nhận biết rằng trong số 220.000 phiếu kết quả thử nghiệm giả được cấp thì có những sản phẩm mà ông bà, cha mẹ, con cháu hay thậm chí chính họ vẫn sử dụng hằng ngày?

Có lẽ họ nhận thức được nhưng lại tự ủi an là “chắc nó chừa mình ra”. Nhắm mắt, tặc lưỡi, chép miệng để tiền vào túi và kết quả “sống chết mặc bây” là những tội lỗi mà họ đã gây ra.

Đại biểu Quốc hội Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) từng khiến nghị trường dậy sóng khi phát biểu: “Con đường từ dạ dày đến nghĩa địa của mỗi người chúng ta chưa bao giờ ngắn và dễ dàng thế”. Hành vi sản xuất thực phẩm bẩn, thực phẩm không an toàn tự thân nó đã là một tội ác. Hành vi ngụy tạo ra các minh chứng giả để bảo chứng cho thực phẩm bẩn lại càng độc ác hơn bởi nó thoán đoạt niềm tin của con người, che mờ sự cảnh giác của khách hàng khi họ lựa chọn thực phẩm để tiêu dùng.

Khi niềm tin bị đánh cắp và khi con người không biết phải tin vào thực phẩm nào thì những người gây ra tội ác ấy xứng đáng phải bị trừng trị thích đáng vì họ là những người đã thực hiện tội ác một cách tận cùng.

PGS-TS CAO VŨ MINH, Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM