17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

Ngày 1/10, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, nhà đầu tư trên địa bàn. Đây không phải một cuộc họp mang tính hình thức. Nhiều kiến nghị được đưa ra liên quan đến đất đai, thủ tục pháp lý, bồi thường, giải phóng mặt bằng, môi trường và những vấn đề đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án, hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tại hội nghị, tỉnh ghi nhận một số đơn vị đăng ký thành phần tham dự chậm; một số địa phương dự trực tuyến nhưng không tham dự đầy đủ đến khi kết thúc. Sau đó, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi phê bình 17 Chủ tịch UBND xã vì không nghiêm túc trong việc tham dự hội nghị. Văn bản của tỉnh đồng thời yêu cầu người được phân công phải tham dự đầy đủ, đúng thời gian, xuyên suốt nội dung cuộc họp; trường hợp không thể tiếp tục tham dự phải báo cáo và được người chủ trì đồng ý.

Nhìn ở góc độ kỷ luật, đó là yêu cầu rất bình thường. Nhưng nếu cuộc họp đang bàn về một dự án còn vướng đất đai, một hồ sơ đang chờ giải quyết, một kiến nghị của doanh nghiệp đã tồn đọng nhiều tháng, thì việc người có trách nhiệm có theo dõi đến cùng hay không lại không còn là chuyện nhỏ.

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện “có mặt” với trách nhiệm - Ảnh: AI

Họp cho đủ mặt, trách nhiệm để đâu?

Không thể từ một sự việc ở Quảng Ngãi để nói rằng đó là tình trạng phổ biến. Cũng không nên chỉ nhìn câu chuyện này qua con số 17 người bị phê bình.

Điều đáng suy nghĩ nằm ở một câu hỏi khác: Một cán bộ có thể có mặt trong cuộc họp nhưng có thực sự có mặt với công việc của mình hay không?

Có những cuộc họp, người dự ngồi đủ thành phần nhưng tâm trí lại dành cho những việc khác. Có người nghe đến phần liên quan đến mình rồi rời đi. Có người tham dự đầy đủ nhưng sau khi cuộc họp kết thúc, những nội dung được giao vẫn nằm trên giấy.

Tất nhiên, không phải mọi trường hợp rời cuộc họp sớm đều đáng trách. Công việc đột xuất, tình huống cấp bách có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vấn đề nằm ở cách ứng xử với trách nhiệm: có báo cáo hay không, có được người chủ trì đồng ý hay không, và quan trọng hơn, phần việc của mình có được tiếp tục theo đến cùng hay không.

Vì vậy, “có mặt” không nên chỉ được hiểu là sự hiện diện về mặt thời gian.

Một người có thể ngồi hết một cuộc họp nhưng vẫn vắng mặt trong công việc nếu sau đó không biết mình phải làm gì, không theo dõi việc được giao và không chịu trách nhiệm về kết quả. Ngược lại, giá trị của một cuộc họp đôi khi nằm ở những việc diễn ra sau đó: một cuộc điện thoại được thực hiện, một hồ sơ được kiểm tra lại, một vướng mắc được tháo gỡ, một quyết định được đưa ra đúng lúc.

Nói cách khác, sự có mặt đáng kể nhất của một cán bộ không phải là có tên trong danh sách tham dự, mà là sự hiện diện của họ trong quá trình giải quyết công việc.

Đó cũng là tinh thần được đặt ra trong Chỉ thị 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị: việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh phải gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ; lấy sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Chỉ thị cũng nhấn mạnh yêu cầu làm việc khoa học, sâu sát thực tiễn, nói đi đôi với làm, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Nhìn như vậy, những việc tưởng rất nhỏ như đi họp đúng giờ, tham dự đầy đủ, nghe kỹ, ghi lại phần việc của mình rồi theo đến cùng lại không hề nhỏ. Đó là cách một người thực hiện trách nhiệm của mình trong những công việc bình thường nhất.

Một cuộc họp kết thúc, công việc phải bắt đầu

Điều đáng chú ý ở hội nghị ngày 1/10 tại Quảng Ngãi là những vấn đề được đưa ra không hề xa đời sống sản xuất, kinh doanh. Theo tổng hợp của Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh, có 35 kiến nghị của 16 doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp được đưa ra tại buổi làm việc, tập trung vào đất đai và hồ sơ pháp lý dự án; nghĩa vụ tài chính về đất và thuế; bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư; nguồn vật liệu xây dựng.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm đã theo dõi, đôn đốc các sở, ban, ngành, địa phương giải quyết 149 nội dung kiến nghị của 56 doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức. Đến nay, 83 nội dung đã được giải quyết, còn 66 nội dung đang tiếp tục được phối hợp xử lý. Các kiến nghị này liên quan đến nhiều lĩnh vực như đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư, đầu tư công, môi trường, cấp và điều chỉnh chủ trương đầu tư, cơ chế, chính sách...

Những con số ấy cho thấy phía sau một cuộc họp là rất nhiều công việc cụ thể. Chẳng hạn như một hồ sơ đất đai có thể liên quan đến tiến độ của cả dự án; một phương án bồi thường chậm có thể khiến công trường chưa thể triển khai; hay một thủ tục môi trường chưa hoàn tất có thể khiến nhà máy chưa thể hoạt động trở lại.

Trong những trường hợp ấy, điều doanh nghiệp cần không phải là một cuộc họp đông đủ về hình thức, mà là sau cuộc họp có ai thực sự theo việc.

Đó cũng là lý do Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm yêu cầu các cơ quan, địa phương trả lời từng kiến nghị theo hướng rõ người, rõ việc, rõ thời hạn. Người đứng đầu tỉnh nhấn mạnh không chấp nhận cách trả lời “đang nghiên cứu”, “sẽ phối hợp”, “tiếp tục rà soát” mà không có người chịu trách nhiệm, không có hướng giải quyết và không có thời hạn.

Cách đặt vấn đề ấy đáng suy nghĩ bởi nó đưa câu chuyện trách nhiệm từ phòng họp trở về đúng nơi nó cần thuộc về: kết quả công việc.

Một cuộc họp không thể tự mình giải quyết được một hồ sơ. Một biên bản không thể thay thế một quyết định. Một lời hứa sẽ phối hợp cũng không thể thay thế cho việc phối hợp thực sự. Cuộc họp chỉ có ý nghĩa khi sau đó công việc chuyển động.

Trong một bộ máy đang được yêu cầu vận hành nhanh hơn, hiệu quả hơn, yêu cầu ấy càng rõ. Nghị quyết 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị cũng đặt vấn đề lấy sản phẩm, hiệu quả công việc, năng lực tháo gỡ điểm nghẽn, giải quyết việc khó, việc tồn đọng kéo dài và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm những thước đo quan trọng trong đánh giá cán bộ.

Vì thế, chống bệnh hình thức trong hội họp không chỉ là giảm những cuộc họp không cần thiết. Đó còn là thay đổi cách nhìn về trách nhiệm của người dự họp.

Người tổ chức phải họp đúng việc, đúng người, tránh triệu tập tràn lan. Người được mời phải xác định rõ mình đến để làm gì, cần nắm việc gì và sau đó phải chịu trách nhiệm về phần việc nào.

Nếu một cuộc họp kéo dài nhưng không có việc gì chuyển động, cuộc họp ấy khó có thể gọi là hiệu quả. Nhưng nếu một cuộc họp kết thúc và từng vấn đề đều có người nhận, có cách làm, có thời hạn; những người tham dự sau đó thực sự theo việc đến cùng, thì có khi cuộc họp chỉ vài giờ lại tạo ra chuyển động cho nhiều tuần, nhiều tháng. Đó mới là giá trị của việc “có mặt”.

Mười bảy Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi bị phê bình có thể chỉ là một câu chuyện về kỷ luật tham dự hội nghị. Không nên biến sự việc này thành một phép quy chiếu cho tất cả cán bộ, cũng không cần nhìn nó đơn thuần như câu chuyện trách phạt.

Điều đáng nhìn rộng hơn là một câu hỏi về văn hóa công vụ: Trong một bộ máy đang cần chuyển động nhanh, người có trách nhiệm sẽ hiện diện như thế nào trong công việc của mình?

Có mặt khi cuộc họp bắt đầu là yêu cầu về kỷ luật. Có mặt trong từng vấn đề được giao là trách nhiệm. Và có mặt cho đến khi công việc có kết quả mới là điều người dân, doanh nghiệp thực sự cần.

Bởi lẽ, sau cùng, họ không cần những danh sách thành phần thật đẹp, những cuộc họp thật đông hay những báo cáo thật dài. Họ cần một cán bộ chịu nghe, chịu làm, dám quyết và theo đuổi công việc đến cùng.

Có mặt trong một cuộc họp là chuyện rất dễ. Có mặt với công việc mới là điều đáng nói.