22 quốc gia kêu gọi giữ trí tuệ nhân tạo dưới sự kiểm soát của con người

Tốc độ phát triển nhanh chóng của các mô hình AI tiên tiến nhất đang tạo ra những rủi ro nghiêm trọng đối với an toàn và an ninh nếu không được quản lý phù hợp. (Nguồn: NVIDIA)

Báo Politico đưa tin, tuyên bố được thông qua bên lề Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York, ghi nhận AI có “tiềm năng cải thiện cuộc sống, thúc đẩy khoa học và củng cố các nền kinh tế”, nhưng cảnh báo tốc độ phát triển nhanh chóng của các mô hình AI tiên tiến nhất đang tạo ra “những rủi ro nghiêm trọng đối với an toàn và an ninh nếu không được quản lý phù hợp”.

Sáng kiến này được đưa ra trước cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington ngày 24/9. Mỹ và Trung Quốc, hai nước đang dẫn đầu về phát triển AI, không tham gia tuyên bố mới. Tuy nhiên, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, một trong những người tổ chức chính của sáng kiến, bày tỏ hy vọng tạo được “động lực” để thu hút thêm các bên tham gia.

Nhà lãnh đạo nói rõ: “Tôi nghĩ việc có một số hàng rào bảo vệ nhất định sẽ phù hợp với lợi ích của cả Trung Quốc và Mỹ. Và thông điệp của chúng tôi ở đây là AI cần có sự can thiệp của con người, nghĩa là con người phải là bên nắm quyền kiểm soát”.

Đề cập vụ tấn công mạng gần đây do các tác nhân AI tự hoạt động gây ra nhằm vào nền tảng Hugging Face, tuyên bố kêu gọi “giải quyết những rủi ro này” bằng cách yêu cầu các công ty AI xây dựng các quy trình an toàn minh bạch, trong đó có việc bắt buộc kiểm thử trước khi đưa sản phẩm vào sử dụng và đánh giá độc lập, với các chuyên gia đủ năng lực được tiếp cận đầy đủ để đánh giá rủi ro.

Tuy nhiên, tuyên bố không kêu gọi làm chậm hoặc tạm dừng phát triển AI. Những người tổ chức cho biết họ muốn tập trung vào việc quản lý rủi ro.

Để đạt mục tiêu này, các quốc gia cần “tiếp tục xây dựng và phối hợp các tiêu chuẩn chung”, đồng thời tăng cường tính minh bạch, trong đó có “chia sẻ thông tin về các sự cố nghiêm trọng liên quan an toàn”. Các nước thành viên Liên hợp quốc cũng được kêu gọi “phát huy các cơ chế quốc tế hiện có và nghiên cứu khả năng thành lập một thể chế quốc tế” để giám sát AI.

Theo ông Stubb, một ưu tiên lựa chọn là thành lập một thể chế mới tương tự Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) “trong khuôn khổ Liên hợp quốc”.

Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre, người cùng ông Stubb khởi xướng tuyên bố, cho rằng, sẽ rất đáng khích lệ nếu Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) và Anh, với vai trò Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) sắp tới, cùng tham gia sáng kiến. “Liên hợp quốc có quy mô lớn, nhưng G7 và G20 tập trung hơn”, ông Støre nói.

Tuy nhiên, Anh hiện chưa ký tuyên bố. Trong số các nước châu Âu lớn, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ủng hộ sáng kiến, trong khi Pháp, Italy và Ba Lan chưa ký.

Ông Stubb nhấn mạnh, ông và Thủ tướng Støre không phải những người “bi quan về ngày tận thế” khi nói về AI. Tuy nhiên, ông nêu ba lý do khiến việc thiếu cơ chế giám sát hiệu quả trở thành mối đe dọa: vũ khí sinh học do AI tạo ra, các cuộc tấn công mạng do tác nhân AI thực hiện và robot sát thương sử dụng AI để tiến hành các cuộc tấn công gây chết người.

Theo ông Stubb, những lợi ích mà AI có thể mang lại “lớn hơn rất nhiều” nếu công nghệ này được sử dụng đúng cách, từ “xóa bỏ bệnh tật, nâng cao năng suất, cung cấp thông tin và nhiều lợi ích khác”.