3 phụ nữ bị tấn công sau 2 vụ cướp: Cần trang bị gì để an toàn khi ra đường?

Từ cướp tài sản đến tước đoạt mạng sống

Từ góc độ tội phạm học, Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu cho rằng các vụ việc tại Hưng Yên và Lào Cai phản ánh một xu hướng đặc biệt đáng lo ngại khi bạo lực không còn là hệ quả ngoài ý muốn, mà đã trở thành công cụ trung tâm của hành vi phạm tội.

Trong cả hai vụ, đối tượng đều chủ động chuẩn bị hung khí, lựa chọn thời điểm và không gian thuận lợi, rồi sử dụng bạo lực ở mức độ đặc biệt nghiêm trọng ngay từ đầu, bất chấp giá trị tài sản chiếm đoạt không lớn. Điều này cho thấy động cơ kinh tế không còn là yếu tố quyết định duy nhất.

Theo Thượng tá Hiếu, khi một người sẵn sàng tước đoạt mạng sống người khác chỉ để chiếm đoạt vài trăm nghìn đồng, một chiếc điện thoại hay phương tiện đi lại, thì vấn đề không nằm ở việc "cần tiền", mà nằm ở sự suy giảm nghiêm trọng ranh giới đạo đức và khả năng kiểm soát hành vi.

Sự chênh lệch giữa tài sản nhỏ và bạo lực chết người phản ánh ba nguy cơ lớn. Thứ nhất, đối tượng coi thường hậu quả pháp lý, đặt nặng việc thoát thân tức thời hơn là nỗi sợ bị trừng phạt về sau. Thứ hai, hành vi phạm tội mang tính thiếu kiểm soát, dễ chuyển từ ý định chiếm đoạt sang triệt hạ nạn nhân khi gặp kháng cự hoặc lo sợ bị phát hiện. Thứ ba, đáng lo ngại nhất là ngưỡng đạo đức bị hạ rất thấp, khiến mạng sống con người bị đặt sau những lợi ích vật chất rất nhỏ.

Nghi phạm gây ra vụ cướp ở Hưng Yên sau khi không cầm cố được xe máy, đã bỏ lại xe ở phường Thuận Thành (Bắc Ninh)

Đặc biệt, việc các đối tượng mang theo hung khí và chủ động nhắm vào phụ nữ hoặc người yếu thế cho thấy sự tính toán lạnh lùng. Phụ nữ, người đi một mình hoặc người quen biết sơ thường bị đánh giá là dễ tiếp cận, ít khả năng chống trả và khó tạo ra sự can thiệp kịp thời từ bên ngoài. Khi những yếu tố này kết hợp, nguy cơ chuyển hóa từ cướp tài sản sang tội phạm xâm phạm tính mạng là rất lớn, khiến loại tội phạm này trở nên đặc biệt nguy hiểm và khó lường.

Nhận diện nguy cơ và kỹ năng phụ nữ cần trang bị

Theo Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu, một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay là đánh giá sai mức độ nguy hiểm của tình huống. Nhiều phụ nữ bước vào hoàn cảnh rủi ro với tâm thế rất đời thường: một cuộc hẹn quen biết, một giao dịch nhỏ, một quãng đường ngắn tưởng như an toàn.

Chính sự bình thường hóa nguy cơ này khiến nạn nhân dễ chủ quan. Trong khi đó, đối tượng phạm tội lại tiếp cận vấn đề theo logic hoàn toàn khác là không đánh giá nạn nhân dựa trên giá trị tài sản, mà dựa trên khả năng kiểm soát tình huống và mức độ phản kháng.

Khi đối tượng đã mang theo hung khí và chuẩn bị sẵn phương án gây án, việc nạn nhân mang nhiều hay ít tài sản không còn ý nghĩa quyết định. Thậm chí, trong một số trường hợp, bạo lực được sử dụng để khống chế nhanh, bịt đầu mối hoặc giải tỏa tâm lý hoảng loạn của chính kẻ phạm tội. Vì vậy, quan niệm "không mang nhiều tiền thì sẽ an toàn" là sai lầm và nguy hiểm.

Từ các vụ việc đã xảy ra, có thể nhận diện rõ những tình huống rủi ro cao mà phụ nữ cần đặc biệt cảnh giác: đi một mình trên các tuyến đường vắng, khu vực ít ánh sáng vào sáng sớm hoặc chiều tối; những giao dịch nhỏ nhưng phải di chuyển đến nơi hẻo lánh; và đặc biệt là các mối quan hệ quen biết sơ, nơi sự cả tin dễ bị lợi dụng để dẫn dắt nạn nhân vào không gian thuận lợi cho việc gây án.

Đối tượng Kiều Ngọc Anh (bên trái), đối tượng Phùng Tiến Cao (bên phải)

Về kỹ năng tự bảo vệ, Thượng tá Hiếu nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi: ưu tiên bảo toàn tính mạng, không phải giữ tài sản. Trong bối cảnh đối tượng có hung khí và sẵn sàng sử dụng bạo lực cực đoan, việc cố chống trả có thể khiến tình huống leo thang rất nhanh.

Thay vào đó, phụ nữ cần được trang bị tư duy an toàn: khả năng nhận diện nguy cơ sớm; kỹ năng né tránh và thoát thân thay vì đối đầu; chủ động di chuyển về nơi có người, có ánh sáng, có khả năng can thiệp từ bên ngoài; và tìm kiếm sự trợ giúp kịp thời. Theo chuyên gia, nhiều bi kịch xảy ra không phải vì nạn nhân thiếu can đảm, mà vì phản ứng bản năng không phù hợp với mức độ nguy hiểm của tình huống.

Hai vụ cướp khiến 3 phụ nữ tử vong tại Hưng Yên và Lào Cai là lời cảnh báo rõ ràng về thực tế đáng lo ngại khi tội phạm cướp tài sản đang ngày càng bạo lực hóa, sẵn sàng tước đoạt mạng sống dù giá trị chiếm đoạt không lớn. Trong bối cảnh đó, sự an toàn của phụ nữ không thể trông chờ vào may mắn hay suy nghĩ "không có gì để cướp".

Như phân tích của Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu, an toàn đến từ nhận thức đúng về rủi ro, từ sự thận trọng trước những "việc nhỏ" tưởng như vô hại, đồng thời cần sự chung tay của gia đình, cộng đồng và lực lượng chức năng. Khi ranh giới giữa cướp tài sản và bạo lực chết người ngày càng mong manh, nâng cao cảnh giác và kỹ năng tự bảo vệ trở thành yêu cầu thiết yếu đối với mỗi phụ nữ khi ra đường.

Quang Chiến