6 cách kiểm soát nguồn ô nhiễm trong nhà để bảo vệ đường hô hấp

Không khí trong nhà có thể chứa nhiều chất ô nhiễm phát sinh từ chính các hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lưu ý khói từ việc đốt nhiên liệu, khói thuốc, bụi mịn, carbon monoxide (CO), nitrogen dioxide (NO₂), độ ẩm và nấm mốc đều là những yếu tố cần quan tâm đối với chất lượng không khí trong nhà.

Đường hô hấp tiếp xúc trực tiếp với không khí nên giảm nguồn ô nhiễm ngay tại nơi sinh sống là một trong những cách thiết thực để hạn chế phơi nhiễm.

1. Không hút thuốc trong nhà để giảm ô nhiễm

Hút thuốc trong nhà làm tăng phơi nhiễm khói thuốc thụ động cho người xung quanh.

Khói thuốc lá chứa nhiều chất gây hại và không chỉ ảnh hưởng đến người hút. Người không hút thuốc nhưng hít phải khói thuốc thụ động cũng bị phơi nhiễm. Khói thuốc trong nhà liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có bệnh hô hấp và làm nặng thêm triệu chứng hen ở người mắc bệnh.

Cách kiểm soát hiệu quả nhất là không hút thuốc trong nhà. Mở cửa sổ, bật quạt hoặc dùng máy lọc không khí không thể loại bỏ hoàn toàn phơi nhiễm từ khói thuốc.

Cũng không nên hút thuốc ngay gần cửa ra vào, cửa sổ hoặc các khu vực thông với không gian bên trong nếu khói có khả năng bay ngược vào nhà. Với gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh hô hấp, việc duy trì môi trường không khói thuốc càng cần được chú ý.

2. Giảm khói và khí ô nhiễm khi nấu ăn

Nấu ăn có thể tạo ra các hạt bụi và chất ô nhiễm, đặc biệt khi chiên, xào ở nhiệt độ cao hoặc sử dụng thiết bị đốt nhiên liệu. Khói sinh ra trong quá trình này có thể làm tăng lượng hạt trong không khí và gây kích ứng đường hô hấp.

Nên sử dụng máy hút mùi hoặc quạt thông gió đưa không khí ra ngoài khi nấu ăn. Nếu có thể, bật thiết bị hút mùi trong suốt quá trình nấu và duy trì thêm một thời gian sau khi kết thúc.

Không đốt than, củi hoặc các vật liệu khác trong không gian kín. Các thiết bị đốt nhiên liệu cần được lắp đặt, sử dụng và thông khí đúng cách để hạn chế khí thải tích tụ.

Đặc biệt, carbon monoxide (CO) là khí không màu, không mùi, có thể gây ngộ độc khi tích tụ trong không gian kín. Vì vậy, cần bảo đảm các thiết bị sử dụng nhiên liệu được kiểm tra và vận hành đúng hướng dẫn.

3. Xử lý nguồn ẩm và nấm mốc

Tường, trần hoặc sàn bị thấm nước, đường ống rò rỉ và những khu vực thường xuyên ẩm ướt tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển. Các tác nhân từ nấm mốc có thể gây dị ứng, kích ứng đường hô hấp và làm nặng thêm triệu chứng ở một số người mắc hen.

Khi phát hiện thấm dột hoặc rò rỉ, cần xử lý nguyên nhân càng sớm càng tốt thay vì chỉ lau hoặc che phủ bề mặt bị mốc. Nhà tắm, nhà bếp và những khu vực ít thông thoáng cần được giữ khô và vệ sinh thường xuyên.

Không nên để quần áo, khăn hoặc đồ dùng ẩm trong phòng kín trong thời gian dài. Việc kiểm soát độ ẩm giúp hạn chế môi trường thuận lợi cho nấm mốc phát triển.

4. Giảm bụi và các chất kích thích

Bụi trong nhà có thể tích tụ trên sàn, thảm, rèm cửa, đồ nội thất và nhiều bề mặt khác. Một số hoạt động như nấu ăn, đốt nến hoặc sử dụng thiết bị đốt nhiên liệu cũng có thể làm tăng lượng hạt trong không khí.

Nên vệ sinh nhà cửa định kỳ, đặc biệt ở những nơi dễ tích bụi. Có thể ưu tiên cách vệ sinh hạn chế làm bụi phát tán trở lại không khí.

Các sản phẩm tẩy rửa, sơn, keo và một số sản phẩm gia dụng cũng có thể phát tán hợp chất bay hơi. Khi sử dụng, cần đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn, không trộn lẫn các hóa chất tẩy rửa và bảo đảm thông thoáng phù hợp.

Người mắc hen hoặc dị ứng đường hô hấp nên chú ý những yếu tố đã từng gây kích phát triệu chứng ở bản thân.

5. Thông gió phù hợp với chất lượng không khí bên ngoài

Thông gió giúp đưa không khí mới vào nhà và làm giảm nồng độ một số chất ô nhiễm trong không gian kín. Đây là một trong những biện pháp quan trọng để cải thiện chất lượng không khí trong nhà.

Tuy nhiên, không phải lúc nào mở cửa cũng có lợi. Khi ngoài trời có nhiều bụi, khói hoặc chất lượng không khí kém, mở rộng cửa có thể đưa thêm chất ô nhiễm vào nhà.

Do đó, nên tận dụng những thời điểm không khí ngoài trời phù hợp để thông thoáng nhà. Khi chất lượng không khí bên ngoài kém, có thể hạn chế mở cửa và sử dụng hệ thống lọc không khí phù hợp nếu có điều kiện.

6. Kiểm soát nguồn ô nhiễm thay vì chỉ tìm cách lọc không khí

Giảm khói khi nấu ăn là một trong những biện pháp giảm ô nhiễm không khí.

Máy lọc không khí có thể hỗ trợ giảm một số chất ô nhiễm trong nhà nhưng không nên xem đây là giải pháp thay thế cho việc loại bỏ nguồn phát sinh.

Theo EPA, kiểm soát nguồn ô nhiễm là một trong những chiến lược chính để cải thiện chất lượng không khí trong nhà, bên cạnh thông gió và lọc không khí.

Vì vậy, gia đình nên ưu tiên những việc đơn giản nhưng thiết thực: không hút thuốc trong nhà, giảm khói khi nấu ăn, sử dụng thiết bị đốt nhiên liệu đúng cách, xử lý thấm dột và nấm mốc, vệ sinh nhà cửa thường xuyên, đồng thời sử dụng hóa chất gia dụng đúng hướng dẫn.

Những người mắc hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), dị ứng đường hô hấp, trẻ nhỏ và người cao tuổi cần đặc biệt chú ý đến chất lượng không khí nơi sinh sống. Nếu xuất hiện ho, khò khè, khó thở hoặc các triệu chứng hô hấp kéo dài hay nặng lên, nên đi khám để tìm nguyên nhân.