76 năm quan hệ Việt Nam - Trung Quốc: Thương mại tiếp tục là trụ cột hợp tác chiến lược

Hợp tác ngày càng được củng cố và nâng tầm

Trong dòng chảy gần tám thập niên kể từ khi Việt Nam và Trung Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao (18/1/1950 - 18/1/2026), hợp tác kinh tế, thương mại luôn là trụ cột quan trọng, vừa mang tính nền tảng, vừa đóng vai trò dẫn dắt tổng thể quan hệ hai nước. Với vị thế là hai quốc gia láng giềng “núi liền núi, sông liền sông”, sự gắn kết về địa kinh tế, địa chính trị đã tạo nên mối quan hệ hợp tác vừa tự nhiên, vừa có chiều sâu chiến lược, ngày càng được củng cố và nâng tầm qua từng giai đoạn phát triển.

Việc Trung Quốc là quốc gia đầu tiên cùng Việt Nam xác lập khuôn khổ “Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện” vào năm 2008 không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà trở thành khung hợp tác sâu rộng nhất trong khuôn khổ quan hệ đối tác của Việt Nam với các nước trên thế giới cho đến nay. Trên cơ sở đó, Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam nhất quán xác định việc phát triển quan hệ láng giềng hữu nghị, đối tác hợp tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc là chủ trương lâu dài, là lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại.

Những năm gần đây, đặc biệt dưới sự chỉ đạo, định hướng trực tiếp của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục được thúc đẩy theo hướng thực chất, hiệu quả hơn.

Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì lễ đón chính thức Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình dẫn đầu Đoàn cấp cao Đảng và Nhà nước Trung Quốc thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam hồi tháng 4/2025. Ảnh: Nhật Bắc/VGP

Chuyến thăm chính thức Trung Quốc mang ý nghĩa lịch sử của Tổng Bí thư Tô Lâm vào tháng 8/2024 đã đánh dấu bước phát triển quan trọng, khi hai bên ra Tuyên bố chung về việc tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc. Tiếp đó, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 4/2025 tiếp tục củng cố nền tảng chính trị, tạo động lực mạnh mẽ cho hợp tác song phương bước vào giai đoạn phát triển mới, chất lượng hơn, thực chất hơn.

Lãnh đạo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương nhận định, các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao thời gian qua không chỉ mang ý nghĩa chính trị, đối ngoại, mà còn đóng vai trò như “kim chỉ nam” dẫn dắt hợp tác kinh tế, thương mại đi vào chiều sâu, mang lại lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp và người dân hai nước. Nhờ nền tảng nhận thức chung được củng cố, nhiều sản phẩm thế mạnh của Việt Nam, đặc biệt là các mặt hàng nông sản có giá trị cao như tổ yến, sầu riêng, đã được thúc đẩy tiếp cận sâu hơn vào thị trường Trung Quốc, đóng góp tích cực vào kim ngạch thương mại song phương.

Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Trung Quốc đạt 256,5 tỷ USD, tăng 24,8% so với năm 2024. Ảnh: TTXVN

Dẫn số liệu của Hải quan Việt Nam, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cho biết, năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đạt 256,5 tỷ USD, tăng 24,8% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 70,5 tỷ USD, tăng 14,8%; nhập khẩu từ Trung Quốc đạt 186 tỷ USD, tăng 29%. Kết quả này không chỉ phản ánh quy mô hợp tác ngày càng mở rộng, mà còn cho thấy mức độ gắn kết sâu sắc của hai nền kinh tế trong chuỗi sản xuất và cung ứng khu vực.

Ở chiều xuất khẩu, Việt Nam đưa sang thị trường Trung Quốc nhiều mặt hàng chủ lực như điện thoại di động, linh kiện, thiết bị điện tử, cao su, nông sản, thủy hải sản... Ngược lại, Trung Quốc là nguồn cung quan trọng các mặt hàng máy móc, thiết bị, nguyên liệu phục vụ sản xuất cho các ngành may mặc, da giày, sắt thép, vật tư xây dựng, cũng như nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.

Dù cán cân thương mại còn nhập siêu, song trong bối cảnh hợp tác song phương được vận hành ổn định, thông suốt, nhiều vấn đề phát sinh đã được trao đổi kịp thời, xử lý linh hoạt, không để xảy ra tình trạng ùn ứ kéo dài tại các cửa khẩu, qua đó góp phần bảo đảm chuỗi cung ứng và hoạt động thương mại hai chiều.

Thúc đẩy hợp tác địa phương

Không dừng lại ở hợp tác cấp trung ương, hợp tác với các địa phương Trung Quốc cũng được đẩy mạnh theo hướng thực chất và mở rộng. Trên cơ sở định hướng của lãnh đạo cấp cao hai nước, Bộ Công Thương đã chủ động tăng cường giao lưu, kết nối với các địa phương là thị trường truyền thống của Việt Nam như Quảng Tây, Quảng Đông, Vân Nam, Hải Nam, đồng thời mở rộng quan hệ thương mại với nhiều địa phương có tiềm năng, thế mạnh khác như Sơn Đông, Tứ Xuyên, Trùng Khánh, Thượng Hải, Giang Tô và tiến tới là Hồ Nam, Hồ Bắc, Hà Nam. Qua đó, hợp tác kinh tế, thương mại được triển khai đồng bộ từ trung ương tới địa phương, mở rộng không gian thị trường và đa dạng hóa đối tác cho doanh nghiệp hai nước.

Việt Nam - Trung Quốc ký kết nhiều văn kiện hợp tác mở rộng kênh quảng bá hình ảnh và thương hiệu sản phẩm quốc gia. Ảnh: Nguyên Minh

Một dấu mốc quan trọng trong hợp tác thời gian gần đây là việc Bộ Công Thương ký kết bốn thỏa thuận hợp tác với các Bộ, ngành và địa phương Trung Quốc trong chuyến thăm cấp Nhà nước Việt Nam vào tháng 4/2025 của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Các văn kiện này không chỉ mở rộng kênh quảng bá hình ảnh và thương hiệu sản phẩm quốc gia, mà còn tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tìm hiểu thị trường, kết nối đối tác, mở rộng mạng lưới tiêu thụ hàng hóa xuất khẩu. Thông qua việc tăng cường trao đổi thông tin chính sách và nhu cầu hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, công nghiệp, những thỏa thuận này góp phần từng bước gia tăng kim ngạch xuất khẩu, hướng tới giảm nhập siêu theo hướng bền vững.

Đặc biệt, hai văn kiện hợp tác giữa Bộ Công Thương với thành phố Trùng Khánh và tỉnh Hải Nam được đánh giá có ý nghĩa quan trọng, mở ra dư địa hợp tác mới không chỉ về thương mại, mà còn về đầu tư, logistics và công nghiệp chế biến.

Việc tăng cường phối hợp với các địa phương này giúp Việt Nam khai thác tốt hơn các lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng và thị trường, đồng thời thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao trong các lĩnh vực có thế mạnh. Đến nay, Bộ Công Thương đã thiết lập quan hệ phối hợp chặt chẽ với 9 địa phương Trung Quốc, tạo nền tảng vững chắc để mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hợp tác kinh tế - thương mại song phương.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng trong nước ngày càng gia tăng, hướng tới mục tiêu chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững, thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực liên kết điện. Việc tận dụng tiềm năng và lợi thế của từng khu vực, trên cơ sở nhu cầu thực tế và đề xuất của doanh nghiệp hai nước, được kỳ vọng sẽ mở rộng quy mô thương mại điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời tạo thêm động lực mới cho hợp tác kinh tế Việt Nam - Trung Quốc trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Nhìn lại chặng đường 76 năm hình thành và phát triển quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, lãnh đạo cấp cao hai nước khẳng định coi trọng và mong muốn nâng tầm hợp tác thực chất theo hướng chất lượng hơn, hiệu quả hơn, thiết thực hơn; thúc đẩy tạo những "điểm sáng" mới về hợp tác trong các lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu, Trung Quốc có thế mạnh như đường sắt khổ tiêu chuẩn, thương mại nông sản, khoa học, công nghệ, AI, giáo dục đào tạo, kinh tế số, kinh tế xanh...

Trên nền tảng nhận thức chung và tầm nhìn chiến lược đó, năm 2026, hai nước Việt Nam - Trung Quốc sẽ kế thừa nền tảng 75 năm, đưa quan hệ hợp tác giữa hai nước phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả, bền vững và sâu sắc; đưa quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc không ngừng đi vào chiều sâu và phát triển lên tầm cao mới; mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, góp phần vào hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Hoàng Giang