80 năm hoạt động đối ngoại của Quốc hội: Góp phần định hình và củng cố vị thế của đất nước trên trường quốc tế

Cầu nối để Việt Nam nhận được sự ủng hộ thế giới

Trong 80 năm xây dựng và trưởng thành, đổi mới và phát triển, đối ngoại của Quốc hội đã có nhiều đóng góp hết sức quan trọng vào thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập, thống nhất đất nước cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.

Đây là nhận định của các đại biểu, chuyên gia tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia về chủ đề 80 năm Quốc hội Việt Nam.

Chủ tịch IPU Tulia Ackson và Tổng Thư ký IPU Martin Chungong chào mừng Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham dự Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới lần thứ 6 tại Geneva, Thụy Sĩ, tháng 7/2025 Ảnh: Doãn Tấn

Trong giai đoạn 1945 - 1975, các hoạt động đối ngoại của Quốc hội đã góp phần nâng cao địa vị quốc tế của Việt Nam, xây dựng mối quan hệ hòa bình, hữu nghị và hợp tác với Quốc hội và Nhân dân tiến bộ trên khắp thế giới, có lợi cho công cuộc xây dựng miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.

Quốc hội Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chiến lược đối ngoại và xác định quan điểm của nước ta đối với các vấn đề quốc tế. Đồng thời, Quốc hội cũng tích cực vận động để xây dựng các mối quan hệ với các nước và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
Quốc hội còn ủng hộ mạnh mẽ việc thiết lập các mối quan hệ với các quốc gia có chính sách tương đồng, đặc biệt là với Liên Xô và các quốc gia XHCN, tạo dựng các liên minh quốc tế trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Mặc dù trong hoàn cảnh chiến tranh, Quốc hội Việt Nam vẫn không ngừng thúc đẩy việc xây dựng mối quan hệ đối ngoại và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế. Quốc hội đã thông qua các nghị quyết, chỉ thị và quyết định ủng hộ việc vận động quốc tế lên án chính sách của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đồng thời khẳng định tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến chống xâm lược.
Đặc biệt, trong những năm tháng chiến tranh, Quốc hội đã làm cầu nối để Việt Nam nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các tổ chức quốc tế và các nước bạn bè, đồng minh. Việc quốc tế ủng hộ Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế là một trong những yếu tố quan trọng giúp Việt Nam giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất vào năm 1975, Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức lớn, không chỉ trong việc tái thiết đất nước mà còn trong việc mở rộng quan hệ ngoại giao với cộng đồng quốc tế. Quốc hội Khóa VI được bầu vào năm 1976, trong đó một trong những nhiệm vụ quan trọng là thúc đẩy công tác đối ngoại, đặc biệt là trong việc xây dựng và mở rộng quan hệ với các quốc gia và tổ chức quốc tế.

Để thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng, Quốc hội Việt Nam đã chủ trương tiếp xúc rộng rãi với Quốc hội các nước XHCN với các nghị sĩ cộng sản và tiến bộ trong Quốc hội các nước tư bản và các nghị sĩ Quốc hội các nước Đông Nam Á và các nước khác trên thế giới để tranh thủ sự đồng tình và ủng hộ đối với sự nghiệp cách mạng của Nhân dân Việt Nam và cùng góp sức vào cuộc đấu tranh cho hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, tiến bộ xã hội.

Trong công cuộc đổi mới đất nước, đối ngoại là một trong những lĩnh vực có nhiều đổi mới. Nếu như trước đây, các hoạt động đối ngoại của Quốc hội thường hướng vào các nước XHCN, thì từ nhiệm kỳ Quốc hội Khóa VIII, trước những thay đổi lớn của tình hình, ta đã chuyển hướng hoạt động, chú trọng quan hệ với các nước láng giềng và các nước trong khu vực châu Á. Các chuyến viếng thăm của Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội và Ủy ban Đối ngoại đến các nước đó và các đoàn cấp cao các nước đến thăm Việt Nam đã có tác dụng tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, mở rộng sự giao lưu và hợp tác giữa nước ta và các nước liên quan, bước đầu phá được sự bao vây cấm vận của các thế lực thù địch.

Thúc đẩy hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế

Sau khi Việt Nam thực hiện công cuộc đổi mới từ năm 1986, công tác đối ngoại đã có những thay đổi sâu sắc. Việt Nam mở rộng quan hệ với các quốc gia và tổ chức quốc tế, đồng thời thúc đẩy việc gia nhập các tổ chức kinh tế khu vực và quốc tế. Quốc hội Việt Nam đã thông qua nhiều đạo luật, tạo hành lang pháp lý phù hợp, thúc đẩy các hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế và thực thi các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, việc rà soát, đối chiếu các văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam với các quy định của Điều ước quốc tế về thương mại mà Việt Nam đã ký kết và tham gia là yêu cầu hết sức cấp thiết.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội dành ưu tiên trong chương trình xây dựng pháp luật, pháp lệnh hàng năm cho việc xây dựng những văn bản quy phạm pháp luật phục vụ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Việc Quốc hội phê chuẩn Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) đã tạo thuận lợi đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta, góp phần gia tăng nhanh chóng kim ngạch trao đổi thương mại không chỉ với Hoa Kỳ mà cả với các nước khác.
Quốc hội cũng đã phê chuẩn Nghị định thư Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đẩy nhanh việc xác lập thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, cải thiện môi trường kinh doanh ở Việt Nam; phê chuẩn Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền của người khuyết tật; Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người, phê chuẩn Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA)...

Trong những năm gần đây, Quốc hội đã thúc đẩy triển khai công tác ngoại giao nghị viện ở nhiều cấp độ, với phương châm chủ động, trách nhiệm, tích cực, linh hoạt và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực. Nhiều nhóm nghị sĩ hữu nghị giữa Quốc hội Việt Nam với các nước đã được thành lập và có những hoạt động mang lại hiệu lực, hiệu quả thiết thực. Việc không ngừng mở rộng quan hệ hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam với cơ quan lập pháp các nước đã góp phần làm sâu sắc và bền vững thêm quan hệ song phương và tạo điều kiện cho việc triển khai các quan hệ ngoại giao nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, quốc phòng - an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư, hợp tác phát triển bền vững, khoa học - công nghệ, văn hóa giáo dục, giao lưu nhân dân.

Việc thúc đẩy ngoại giao nghị viện của Quốc hội Việt Nam đã góp phần đẩy mạnh và phát huy hiệu quả công tác ngoại giao đa phương, nâng cao vị thế và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế.

Một trong những vai trò quan trọng của Quốc hội trong công tác đối ngoại là thể hiện tiếng nói của Nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế. Với tư cách là cơ quan đại diện cho Nhân dân, Quốc hội đã không ngừng nêu cao các giá trị hòa bình, công lý và quyền tự quyết của các dân tộc. Quốc hội cũng đóng vai trò giám sát hoạt động đối ngoại của Chính phủ, bảo đảm các chính sách đối ngoại phù hợp với lợi ích quốc gia và nguyện vọng của Nhân dân. Quốc hội có quyền phê duyệt các hiệp định quốc tế quan trọng, đồng thời giám sát việc thực hiện các cam kết quốc tế, không chỉ giúp bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong các quan hệ đối ngoại, tạo dựng niềm tin từ cộng đồng quốc tế đối với chính sách của Việt Nam.

Công tác đối ngoại của Quốc hội Việt Nam trong suốt 80 năm qua đã có những bước phát triển mạnh mẽ và quan trọng. Hướng đến các cột mốc kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng vào năm 2030 và 100 năm lập nước vào năm 2045 với những kỳ vọng đưa đất nước trở thành một nước phát triển có thu nhập cao, toàn bộ hệ thống chính trị đang thực hiện chủ trương sắp xếp lại bộ máy quản lý hành chính nhà nước theo hướng tinh, gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Trong bối cảnh này, công tác đối ngoại đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất cho thúc đẩy phát triển kinh tế của đất nước.

Để phát huy hơn nữa vai trò của mình, Quốc hội Việt Nam cần tiếp tục nâng cao vai trò, năng lực và hiệu quả của công tác đối ngoại, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, phát triển quan hệ đối ngoại và xây dựng hình ảnh Việt Nam là một quốc gia độc lập, hòa bình và thịnh vượng trên trường quốc tế.

Nhật An