80 năm Hội Chữ thập đỏ: Từ 'làm từ thiện' đến hành động nhân đạo

Kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Hội Chữ thập đỏ Việt Nam (23/11/1946 - 23/11/2026) là dịp nhìn lại hành trình lan tỏa tinh thần nhân ái, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động trong bối cảnh nhu cầu trợ giúp ngày càng đa dạng.

Hoạt động của Hội đang hướng tới cách tiếp cận có tổ chức, chuyên nghiệp hơn, chú trọng trợ giúp đúng nhu cầu, tôn trọng phẩm giá và nâng cao khả năng tự chủ, phục hồi của người dân.

Từ lòng tốt đến hành động nhân đạo có tổ chức

Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lạng Sơn Trần Thị Phương Trinh trao kinh phí hỗ trợ các hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi bão số 4 và mưa lũ trên địa bàn xã Thất Khê. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN

Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lạng Sơn Trần Thị Phương Trinh trao kinh phí hỗ trợ các hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi bão số 4 và mưa lũ trên địa bàn xã Thất Khê. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN

Từ thiện và nhân đạo đều xuất phát từ tinh thần yêu thương, sẻ chia với những người gặp khó khăn. Những hoạt động quyên góp, tặng quà, hỗ trợ người nghèo hay cứu trợ đồng bào vùng thiên tai đều có ý nghĩa thiết thực, thể hiện truyền thống tương thân tương ái của dân tộc. Tuy nhiên, với Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, lòng tốt cần được tổ chức thành những hoạt động có mục tiêu, phương pháp và trách nhiệm cụ thể, bảo đảm nguồn lực đến đúng người, đúng nhu cầu.

Theo Phó Chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam Nguyễn Sỹ Trường, điểm khác biệt không nằm ở việc trao tặng nhiều hay ít, mà ở cách xác định nhu cầu và tổ chức trợ giúp. Nếu một hoạt động từ thiện có thể dừng lại ở việc trao món quà hoặc khoản hỗ trợ trước mắt, thì hoạt động nhân đạo của Hội phải tính đến hoàn cảnh của người được trợ giúp, thời điểm cần hỗ trợ và những giải pháp tiếp theo để họ ổn định cuộc sống. Việc trao quà có thể giải quyết một phần khó khăn trước mắt, nhưng chưa đủ nếu người nhận vẫn thiếu nhà ở, sinh kế, điều kiện chăm sóc sức khỏe hoặc khả năng ứng phó khi rủi ro tiếp tục xảy ra.

Hướng về kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện biên phủ (7/5/1954 - 7/5/2024) và 70 năm giải phóng Thủ đô (10/10/1954 -10/10/2024), Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phát động Chiến dịch "Triệu Bước chân nhân ái", chiến dịch đi bộ trên nền tảng trực tuyến để cổ vũ tinh thần rèn luyện sức khỏe, lối sống tích cực, gắn kết cộng đồng cùng nhau vun đắp truyền thống yêu nước, yêu đồng bào của con cháu Lạc Hồng (Hà Nội, 25/2/2024). Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Hướng về kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện biên phủ (7/5/1954 - 7/5/2024) và 70 năm giải phóng Thủ đô (10/10/1954 -10/10/2024), Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phát động Chiến dịch "Triệu Bước chân nhân ái", chiến dịch đi bộ trên nền tảng trực tuyến để cổ vũ tinh thần rèn luyện sức khỏe, lối sống tích cực, gắn kết cộng đồng cùng nhau vun đắp truyền thống yêu nước, yêu đồng bào của con cháu Lạc Hồng (Hà Nội, 25/2/2024). Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Thực tế hoạt động của Hội trong nhiệm kỳ 2022–2027 cho thấy hoạt động trợ giúp được triển khai trên nhiều lĩnh vực, từ hỗ trợ sinh kế đến chăm sóc sức khỏe, ứng phó thiên tai. Tổng giá trị hoạt động xã hội nhân đạo đạt trên 15.000 tỷ đồng, trợ giúp hơn 35 triệu lượt người. Trong đó, nhiều chương trình tập trung hỗ trợ sinh kế, cải thiện điều kiện sống, nhà ở, nước sạch, dinh dưỡng, học tập và chăm sóc sức khỏe. Các cấp Hội cũng triển khai những mô hình trợ giúp dài hạn, hướng tới giúp người dân ổn định cuộc sống, từng bước thoát nghèo và giảm nguy cơ tái nghèo.

Ở lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tổng giá trị hoạt động đạt trên 2.000 tỷ đồng, trợ giúp hơn 14,4 triệu lượt người. Các hoạt động gồm khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí, hỗ trợ viện phí, tổ chức bếp ăn nhân đạo, xe chuyển bệnh miễn phí và sơ cấp cứu dựa vào cộng đồng. Công tác hiến máu tình nguyện tiếp tục được triển khai rộng khắp; toàn Hội tiếp nhận hơn 6,6 triệu đơn vị máu trong nhiệm kỳ.

Trong phòng ngừa, ứng phó thiên tai, thảm họa và thích ứng với biến đổi khí hậu, tổng giá trị hoạt động của Hội đạt trên 1.646 tỷ đồng, trợ giúp hơn 2,6 triệu lượt người. Hoạt động không chỉ tập trung vào cứu trợ sau thiên tai mà từng bước chuyển sang chuẩn bị trước, nâng cao năng lực ứng phó của cộng đồng và hỗ trợ phục hồi sau thảm họa.

Vì vậy, một yêu cầu quan trọng trong hoạt động nhân đạo là đặt người được trợ giúp vào vị trí trung tâm. Hội cần lắng nghe ý kiến của người dân, khảo sát điều kiện thực tế, xác định đúng đối tượng và lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp. Không phải món quà nào cũng đáp ứng được nhu cầu của mọi người; cũng không thể áp dụng một cách trợ giúp giống nhau cho tất cả địa bàn. Việc hỗ trợ cần bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, đồng thời tôn trọng quyền lựa chọn và phẩm giá của người nhận.

Cách tiếp cận này cũng đòi hỏi người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà cần được tham gia vào quá trình xác định nhu cầu và lựa chọn giải pháp. Khi được cung cấp thông tin, hướng dẫn kỹ năng và hỗ trợ những điều kiện cần thiết, người dân có thể chủ động hơn trong phòng ngừa rủi ro, khắc phục khó khăn và phục hồi cuộc sống.

Để sự trợ giúp đạt hiệu quả, quá trình triển khai cần được thực hiện qua nhiều khâu, từ khảo sát, xác định hoàn cảnh và nhu cầu của người dân đến lựa chọn hình thức hỗ trợ, kết nối nguồn lực và theo dõi kết quả. Với mỗi nhóm đối tượng, mỗi địa bàn, cách thức trợ giúp có thể khác nhau, tùy thuộc vào mức độ khó khăn và điều kiện thực tế. Cần đánh giá kết quả sau hỗ trợ, xác định những khó khăn đã được giải quyết, những nhu cầu còn tồn tại và khả năng tự khắc phục của người dân. Đây là cơ sở để hoạt động nhân đạo tránh dàn trải, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Từ trao tặng đến tăng cường khả năng tự chủ và phục hồi

Phó Chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam Nguyễn Sỹ Trường cho biết, một hoạt động nhân đạo có giá trị không nhất thiết là hoạt động có mức hỗ trợ vật chất lớn nhất, mà là hoạt động giúp người được trợ giúp cải thiện cuộc sống lâu dài. Hỗ trợ sinh kế là một ví dụ. Nếu một gia đình chỉ nhận được sự hỗ trợ trong thời gian ngắn, họ có thể vượt qua giai đoạn khó khăn nhưng vẫn dễ bị tổn thương khi nguồn hỗ trợ kết thúc. Nếu được hỗ trợ phương tiện sản xuất, kiến thức, kỹ năng và kết nối thị trường phù hợp, gia đình có thể tạo thu nhập, ổn định cuộc sống và giảm phụ thuộc vào nguồn trợ giúp.

Trong ứng phó thiên tai, Hội hướng tới kết hợp hỗ trợ khẩn cấp với nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng ngừa và hỗ trợ phục hồi sau thảm họa. Trong chăm sóc sức khỏe và vận động hiến máu, bên cạnh trợ giúp trực tiếp, cần chú trọng truyền thông, sơ cấp cứu cộng đồng và duy trì nguồn người hiến máu ổn định, an toàn, tự nguyện. Bản sắc nhân đạo của Hội còn được thể hiện qua việc tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế. Đây là nền tảng định hướng hoạt động và ứng xử của mỗi cán bộ, hội viên, tình nguyện viên, từ khâu huy động, phân bổ nguồn lực đến tổ chức trợ giúp và giám sát.

Diễu hành tuyên truyền hiến máu tình nguyện "Hành trình đỏ kết nối dòng máu Việt tỉnh Kiên Giang năm 2023" trên đường sông. Ảnh: Lê Sen/TTXVN

Diễu hành tuyên truyền hiến máu tình nguyện "Hành trình đỏ kết nối dòng máu Việt tỉnh Kiên Giang năm 2023" trên đường sông. Ảnh: Lê Sen/TTXVN

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội XII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Một Việt Nam hùng cường phải đồng thời là một Việt Nam nhân ái; một xã hội hiện đại phải biết sẻ chia; một quốc gia phát triển phải trân trọng và bảo vệ phẩm giá, sự an toàn của mỗi con người”. Thông điệp này khẳng định công tác nhân đạo không chỉ là hoạt động trợ giúp xã hội mà còn gắn với mục tiêu phát triển con người, bảo đảm an sinh và xây dựng một đất nước phát triển toàn diện, bền vững.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh: “Một xã hội nhân văn không chỉ có nhiều người sẵn lòng sẻ chia, mà còn phải có những tổ chức đủ uy tín và năng lực để đưa sự giúp đỡ đến đúng người, đúng lúc, đúng nhu cầu”. Đây vừa là sự ghi nhận đối với vai trò của Hội, vừa đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực tổ chức, tính chuyên nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả hoạt động. Uy tín của Hội phải được bồi đắp bằng kết quả thực chất, bằng niềm tin của người đóng góp và sự thay đổi tích cực trong cuộc sống của người được trợ giúp.

Ngày 12/2/2026, Chữ Thập đỏ Việt Nam phối hợp Hội Chữ thập đỏ Tỉnh Đồng Tháp và Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Cao Lãnh tổ chức chương trình “Trao quà Tết Nhân ái” 2026. Ban tổ chức đã trao trao 2.300 phần quà cho người nghèo, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, mỗi phần quà trị giá 500.000 đồng. Ảnh: Hồng Nhung /TTXVN

Ngày 12/2/2026, Chữ Thập đỏ Việt Nam phối hợp Hội Chữ thập đỏ Tỉnh Đồng Tháp và Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Cao Lãnh tổ chức chương trình “Trao quà Tết Nhân ái” 2026. Ban tổ chức đã trao trao 2.300 phần quà cho người nghèo, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, mỗi phần quà trị giá 500.000 đồng. Ảnh: Hồng Nhung /TTXVN

Trong nhiệm kỳ 2026-2031, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đặt mục tiêu tổng giá trị hoạt động nhân đạo đạt từ 25.000 tỷ đồng trở lên, trợ giúp trên 50 triệu lượt người; 100% xã, phường, đặc khu duy trì ít nhất một mô hình nhân đạo bền vững hoặc “Cộng đồng an toàn, sẵn sàng trước thiên tai, thảm họa”. Những mục tiêu này đòi hỏi Hội tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực tổ chức và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, qua đó nâng cao chất lượng, tính bền vững của hoạt động trợ giúp.

Điểm nổi bật trong định hướng nhiệm kỳ mới là ba khâu đột phá chiến lược. Thứ nhất, chuyển đổi số toàn diện hoạt động, số hóa địa chỉ nhân đạo, tăng cường minh bạch trong quản lý và kết nối nguồn lực. Thứ hai, xây dựng hệ sinh thái nhân đạo xanh, đổi mới phương thức trợ giúp, thúc đẩy sinh kế tự cường và phát triển bền vững. Thứ ba, xây dựng lực lượng tình nguyện viên chuyên nghiệp, chủ động, sẵn sàng phản ứng nhanh tại chỗ.

Đại hội cũng xác định hai phong trào, một cuộc vận động và một chương trình trọng điểm gồm: Phong trào “Tết Nhân ái”; Phong trào “Người tốt, việc thiện – Chung sức xây dựng cộng đồng nhân ái”; Cuộc vận động “Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân gắn với một địa chỉ nhân đạo”; Chương trình “Cộng đồng an toàn, sẵn sàng trước thiên tai, thảm họa”. Đây là những hoạt động trọng tâm nhằm huy động sự tham gia của tổ chức, cá nhân và cộng đồng, đồng thời tăng cường trợ giúp đúng đối tượng, nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó thiên tai và khả năng tự cường của người dân.

Hạnh Quyên/TTXVN

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/80-nam-hoi-chu-thap-do-tu-lam-tu-thien-den-hanh-dong-nhan-dao-post1404556.html