ACB và 'cái giá' của quy mô triệu tỷ: Lợi nhuận sụt giảm dưới áp lực dự phòng

Dù chính thức ghi tên mình vào câu lạc bộ các ngân hàng có tổng tài sản trên 1 triệu tỷ đồng, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) vẫn khép lại năm 2025 với một bảng kế hoạch kinh doanh chưa trọn vẹn.

Dự phòng tăng vọt, lợi nhuận trước thuế giảm 7%

Kết thúc năm tài chính 2025, ACB công bố mức lợi nhuận trước thuế đạt 19.539 tỷ đồng. Dù đây là một con số khổng lồ, nhưng khi đặt lên bàn cân so sánh với mục tiêu 23.000 tỷ đồng đã đề ra đầu năm, ngân hàng này chỉ mới hoàn thành gần 85% kế hoạch. Đây là một bước lùi đáng kể nếu nhìn vào sự kỳ vọng của cổ đông, nhất là khi lợi nhuận thực tế giảm 7% so với năm 2024.

Nhìn sâu vào báo cáo hợp nhất quý 4/2025 của ACB, nguyên nhân khiến lợi nhuận "hụt hơi" bắt nguồn từ sự suy yếu của các hoạt động kinh doanh truyền thống. Thu nhập lãi thuần, "nồi cơm điện" chính của ngân hàng, đã giảm nhẹ 3%, chỉ đạt 26.906 tỷ đồng. Tương tự, lãi từ mảng dịch vụ cũng sụt giảm 3%, xuống còn 3.147 tỷ đồng. Điều này cho thấy sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường và áp lực biên lợi nhuận thu hẹp đang đè nặng lên các mảng kinh doanh truyền thống của ACB.

Điểm sáng duy nhất giúp kéo lại bức tranh thu nhập là các hoạt động ngoài lãi. Lãi từ kinh doanh ngoại hối tăng vọt 48% lên 1.732 tỷ đồng, trong khi lãi từ mua bán chứng khoán kinh doanh tăng gấp 2,3 lần lên 474 tỷ đồng.

Một trong những biến số lớn nhất tác động đến lợi nhuận năm nay là chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. ACB đã mạnh tay trích lập 3.335 tỷ đồng, gấp đôi so với năm trước. Việc tăng cường trích lập, kết hợp với các chi phí chuẩn bị cho hoạt động chiến lược, đã trực tiếp "bào mòn" thành quả kinh doanh.

Cho vay margin của ACBS tăng vọt từ 8.690 tỷ đồng lên đến 17.340 tỷ

Mặc dù việc trích lập cao giúp tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) của ACB hồi phục ấn tượng lên mức 114% (so với mức 78% đầy lo ngại cuối năm 2024), nhưng nó cũng phản ánh thực tế rằng ngân hàng đang phải dọn dẹp hệ quả từ những giai đoạn trước. Tỷ lệ nợ xấu giảm mạnh xuống còn 0,97% là một tín hiệu tích cực về mặt kỹ thuật, nhưng nếu tính cả nợ tiềm ẩn và bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều thách thức, con số này cần được quan sát thêm về độ ổn định trong dài hạn.

Điểm đáng chú ý nhất trong chất lượng nợ cho vay của ACB là sự sụt giảm đồng loạt ở cả 3 nhóm nợ xấu chính so với cuối năm 2024. Trong đó, nợ có khả năng mất vốn (Nhóm 5) là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nợ xấu, đã giảm từ 6.748 tỷ đồng xuống còn 5.136 tỷ đồng (giảm gần 24%). Việc giảm mạnh nợ nhóm 5 cho thấy ACB đã quyết liệt trong việc dùng dự phòng để xử lý rủi ro hoặc thu hồi nợ thành công đối với các khoản vay chây ỳ.

Còn nợ dưới tiêu chuẩn (Nhóm 3) và nợ nghi ngờ (Nhóm 4) đều ghi nhận mức giảm đáng kể, lần lượt giảm 17% và 21% so với đầu năm. Nợ cần chú ý (Nhóm 2), nhóm nợ quá hạn từ 10 đến 90 ngày, được coi là "hệ số báo hiệu" nợ xấu trong tương lai, đã giảm từ 2.779 tỷ đồng xuống còn 2.493 tỷ đồng. Sự sụt giảm này là minh chứng cho thấy hệ thống quản trị rủi ro của ACB đang hoạt động hiệu quả trong việc ngăn chặn nợ nhóm 1 chuyển dịch sang các nhóm nợ xấu hơn.

Cần đặc biệt lưu ý, con số nợ xấu thấp kỷ lục 0,97% chỉ đạt được khi loại trừ khoản cho vay giao dịch ký quỹ (margin) của Công ty Chứng khoán ACB (ACBS).

Khoản vay margin này đã tăng vọt từ 8.690 tỷ đồng (cuối 2024) lên đến 17.340 tỷ đồng vào cuối năm 2025 (tăng gấp đôi). Việc loại trừ khoản này giúp làm "đẹp" tỷ lệ nợ xấu trên báo cáo hợp nhất, nhưng nó cũng cho thấy sự phình to nhanh chóng của mảng kinh doanh chứng khoán – một lĩnh vực vốn nhạy cảm với biến động của thị trường tài chính.

Việc cắt giảm nợ xấu nhóm 5 chính là lý do khiến ACB phải tăng trích lập dự phòng gấp đôi như đã đề cập. Đây có thể coi là một bước "lùi một bước để tiến hai bước", hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để làm sạch bảng cân đối kế toán cho các chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.

Năm 2025 đánh dấu cột mốc lịch sử khi tổng tài sản ACB vượt ngưỡng 1 triệu tỷ đồng, tăng tới 19% so với đầu năm. Đáng chú ý, dư nợ cho vay khách hàng tăng 18%, tập trung mạnh vào khối doanh nghiệp với mức tăng 26%. Đặc biệt, mảng cho vay doanh nghiệp FDI ghi nhận sự bứt phá tới 170%.

Tựu trung lại, năm 2025 của ACB là một năm của sự chuyển dịch và "làm sạch" bảng cân đối kế toán. Ngân hàng đã chấp nhận hy sinh mục tiêu lợi nhuận để củng cố nền tảng quản trị rủi ro và mở rộng quy mô tài sản. Câu hỏi còn bỏ ngỏ là liệu sau khi đã "dọn dẹp" xong nợ xấu và đạt ngưỡng tài sản triệu tỷ, ACB có thể lấy lại đà tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số như kỳ vọng của các nhà đầu tư hay không.

Minh An