Ai biến Ngoại hạng Anh thành 'con quái vật' giải trí?

Làn sóng tài phiệt làm thay đổi giải Ngoại hạng Anh. Ảnh: Reuters.

Chúng tôi đã vô tình bắt đầu bằng cách sống giữa những sự kiện đó. Chúng tôi đều đã lớn lên ở Anh qua các thập niên 1980, 1990 và 2000 – chính là giai đoạn mà bóng đá Anh từ một hoạt động thể thao cộng đồng ở địa phương chuyển mình biến thành một con quái vật ngành giải trí mang tầm cỡ thế giới.

Sức ảnh hưởng của bóng đá lần lượt khiến chúng tôi trở thành những cây bút viết về thể thao, rồi công việc thường ngày ấy lại giúp chúng tôi hình dung và sắp xếp được một sơ đồ tổng quát về những điểm nhấn quan trọng, có ảnh hưởng lớn trong quá trình phát triển của giải đấu.

Bản quyền truyền hình biến bóng đá thành mỏ vàng. Ảnh: Reuters.

Vậy là ngay trong tay chúng tôi đã có một phiên bản, một câu chuyện không-thể-không-kể về 25 năm đầu của Giải Ngoại hạng Anh.

Chẳng hạn như bạn không thể bàn về việc thành lập giải năm 1992 nếu chưa được nghe kể về Rupert Murdoch, về Sky TV, và về cuộc ly khai đầy kịch tính của một nhóm những ông chủ câu lạc bộ có chung ý tưởng và chung quyết tâm kiếm bộn tiền từ bóng đá.

Và bạn cũng không thể hiểu hết quá trình phát triển bùng nổ về mặt thương mại của giải nếu chưa được biết tới chuyện những ông chủ câu lạc bộ kia từng bí mật muốn học theo mô hình của Giải Bóng bầu dục Mỹ (NFL), hay chuyện những ý tưởng kiếm tiền và các vũ khí thương mại của bóng đá Anh gần như đều xuất phát từ cuộc cách mạng tiếp thị của Manchester United.

Ngoài ra còn có ảnh hưởng tổng hợp từ những thảm kịch ở sân vận động, những hành vi quá khích của các nhóm cổ động viên côn đồ, kết hợp với một vài yếu tố kinh tế để cùng làm đảo lộn trải nghiệm tới sân xem bóng đá của khán giả.

Những điều này đã dẫn tới việc câu lạc bộ Arsenal xây dựng Sân vận động Emirates – tượng đài hiện đại đầu tiên minh chứng cho sự thành công của Giải Ngoại hạng Anh.

Chúng cũng góp phần dọn đường cho dòng vốn đầu tư nước ngoài rót vào giải đấu này, trong đó có hai nhà đầu tư cụ thể đã thay đổi cục diện và để lại dấu ấn không thể xóa nhòa: ông trùm người Nga Roman Abramovich – người đã mua Chelsea năm 2003, và một hoàng thân trong Hoàng gia Abu Dhabi – người mua Manchester City 5 năm sau đó.

Dĩ nhiên là xung quanh họ còn có cả một cuộc xâm lăng của các nhà tài phiệt từ Mỹ – những người đã phải trả giá đắt để nhận được bài học rằng làm ăn giữa chốn cạnh tranh khốc liệt của Giải Ngoại hạng không hề dễ dàng như điều hành các quỹ đầu tư ở quê nhà.

Mỗi một bước ngoặt như vậy cũng có đủ nội dung để viết thành nhiều chương sách, nhưng tập hợp chúng lại thì chúng ta sẽ thấy được toàn bộ quá trình biến chuyển của giải đấu, từ một nét văn hóa địa phương trở thành một hiện tượng toàn cầu.