AI bùng nổ làm cạn chip nhớ, Apple-Samsung có thể giữ giá smartphone không tăng

Giá smartphone và PC (máy tính cá nhân) dự kiến sẽ tăng trong năm 2026, khi các sản phẩm tiêu dùng chịu tác động từ tình trạng thiếu hụt chip nhớ do việc xây dựng ồ ạt các trung tâm dữ liệu AI (trí tuệ nhân tạo).

Arm, Qualcomm và Samsung Electronics vừa cảnh báo rằng cuộc đua nhằm xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn đang siết chặt nguồn cung các linh kiện cần thiết cho thiết bị di động và nhiều sản phẩm điện tử gia dụng khác.

Phát biểu tại CES 2026 - triển lãm điện tử tiêu dùng lớn nhất năm ở thành phố Las Vegas (Mỹ), Giám đốc điều hành Rene Hass của Arm cho biết tình trạng khan hiếm chip nhớ hiện tại là “nghiêm trọng nhất mà tôi từng thấy trong ít nhất hai thập kỷ qua”.

TM Roh, đồng Giám đốc điều hành Samsung Electronics, cũng nói rằng tình trạng thiếu hụt chip nhớ này là “chưa từng có” và sẽ gây ra tác động “không thể tránh khỏi” tới người tiêu dùng.

Galaxy Z TriFold, smartphone gập ba đầu tiên của Samsung Electronics, ở CES 2026 - Ảnh: Getty Images

Năm 2025, Google, Amazon, Meta Platforms và OpenAI đã cam kết chi hàng tỉ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu có khả năng vận hành các mô hình và sản phẩm AI tiên tiến, với niềm tin rằng công nghệ này sẽ làm thay đổi nhiều ngành công nghiệp.

Những trung tâm điện toán khổng lồ đó cần rất nhiều bộ nhớ băng thông cao (HBM). Điều này đã khiến các nhà cung cấp bộ nhớ, thị trường do Samsung Electronics và SK Hynix (Hàn Quốc) cùng Micron Technology (Mỹ) thống trị, phân bổ nhiều nguồn lực sản xuất hơn cho HBM và giảm sản lượng bộ nhớ cần thiết cho smartphone và laptop.

Đầu tháng 12.2025, SK Hynix nói với các nhà phân tích rằng tình trạng thiếu hụt chip nhớ sẽ kéo dài đến cuối năm 2027.

“Hiện nay, chúng tôi nhận được yêu cầu cung cấp chip nhớ từ quá nhiều công ty đến mức lo lắng không biết sẽ xử lý thế nào. Nếu chúng tôi không đáp ứng, họ có thể đối mặt tình trạng không thể kinh doanh được”, Chey Tae-won, Chủ tịch tập đoàn SK Group - công ty mẹ SK Hynix, nói tại một diễn đàn ngành ở Seoul (thủ đô Hàn Quốc) hồi tháng 11.

Tháng 10.2025, OpenAI (“cha đẻ ChatGPT”) đã ký các thỏa thuận ban đầu với Samsung Electronics và SK Hynix để cung cấp chip AI cho dự án Stargate, dự kiến cần đến 900.000 đĩa bán dẫn mỗi tháng vào năm 2029. Con số này gấp khoảng hai lần sản lượng HBM toàn cầu hiện tại, Chey Tae-won cho hay.

Samsung Electronics hôm 8.1 cho biết rằng lợi nhuận hoạt động quý 4/2025 của hãng đã tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm 2024, chủ yếu nhờ doanh số HBM.

Micron Technology thông báo đã thu hẹp dần hoạt động của Crucial vào tháng 12.2025, với lý do nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI tăng vọt. Crucial là thương hiệu các sản phẩm bộ nhớ dành cho người tiêu dùng như RAM, SSD.

Akash Palkhiwala, Giám đốc tài chính Qualcomm, nói rằng tình trạng khan hiếm chip nhớ “khá nghiêm trọng”. Theo ông, nguyên nhân gây ra sự thiếu hụt chip nhớ là do việc triển khai trung tâm dữ liệu của 5 hoặc 6 công ty trên thế giới, với một lượng vốn đầu tư khổng lồ.

Theo các nhà phân tích của ngân hàng đầu tư Morgan Stanley, việc chi phí bộ nhớ tăng mạnh bắt đầu từ quý 4/2025 đồng nghĩa hầu hết hãng phần cứng công nghệ sẽ tăng giá sản phẩm đáng kể trong nửa đầu năm 2026. Động thái đó có thể dẫn đến doanh số smartphone Android và máy tính Windows giảm.

Ngoại lệ là Apple, hãng không tăng giá dòng iPhone 17 bất chấp tác động từ thuế quan và các gián đoạn chuỗi cung ứng.

Apple và Samsung có vị thế tốt để giữ giá sản phẩm không tăng

Hãng nghiên cứu thị trường IDC cho biết vào tháng 12.2025 rằng trên thị trường smartphone, Apple và Samsung Electronics có vị thế tốt hơn để giữ giá sản phẩm di động ở mức thấp. Cả hai công ty này đều có các thỏa thuận dài hạn để đảm bảo nguồn cung linh kiện trước tối đa hai năm.

Tùy vào việc tình trạng thiếu bộ nhớ kéo dài bao lâu, IDC ước tính thị trường smartphone có thể suy giảm doanh số 5,2% vào năm 2026. IDC cũng cho biết các hãng sản xuất smartphone Trung Quốc ở phân khúc giá rẻ nhiều khả năng sẽ chịu tác động nặng nề nhất.

Người tiêu dùng Mỹ vốn đã trải qua một năm khó khăn do ảnh hưởng của thuế quan, lạm phát và thất nghiệp. Consumer Technology Association (CTA), đơn vị tổ chức CES, cho biết trong một báo cáo tuần này rằng niềm tin của người tiêu dùng Mỹ vào cuối năm 2025 đã xuống mức thấp nhất kể từ tháng 7.2022.

Apple và Samsung Electronics có thỏa thuận dài hạn để đảm bảo nguồn cung linh kiện trước tối đa hai năm - Ảnh: SV

Giữa tháng trước, hãng nghiên cứu thị trường Counterpoint Research dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu có thể giảm 2,1% trong năm 2026, đảo chiều so với dự báo trước đó là đi ngang hoặc tăng trưởng nhẹ.

Lượng smartphone xuất xưởng không đồng nghĩa với doanh số bán ra, nhưng được xem là thước đo nhu cầu thị trường, vì phản ánh số máy được chuyển tới các kênh bán lẻ, chẳng hạn cửa hàng.

Trong khi đó, giá bán trung bình của smartphone có thể tăng 6,9% vào năm 2026 so với cùng kỳ 2025, theo Counterpoint Research, cao hơn đáng kể so với dự báo trước đó là tăng 3,6%.

Nguyên nhân chính đến từ tình trạng thiếu hụt một số loại chip cụ thể, gồm cả chip nhớ, và các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng bán dẫn, khiến chi phí linh kiện tăng lên.

Việc các hãng công nghệ tiếp tục mở rộng trung tâm dữ liệu trên toàn cầu làm tăng mạnh nhu cầu với GPU (bộ xử lý đồ họa) của Nvidia, vốn rất cần thiết để huấn luyện các mô hình AI. Trong khi Nvidia lại cần chip nhớ tiên tiến, cụ thể là HBM, từ Samsung Electronics và SK Hynix để thiết kế GPU của mình.

Samsung Electronics và SK Hynix là hai nhà cung cấp chip nhớ lớn nhất thế giới.

Trong tháng 11.2025, Samsung Electronics đã tăng giá một số loại chip nhớ lên tới 60% so với tháng 9 vì tình trạng khan hiếm, khi các hãng chạy đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI, theo hãng tin Reuters. Giá chip nhớ tăng vọt sẽ gây thêm áp lực cho các công ty lớn đang xây dựng và mở rộng cơ sở hạ tầng dữ liệu, đồng thời cũng làm tăng chi phí các sản phẩm khác như smartphone và máy tính.

Một linh kiện cụ thể là DRAM (bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động), được sử dụng trong các trung tâm dữ liệu AI và cũng đóng vai trò then chốt với smartphone. Giá DRAM đã tăng vọt trong năm 2025 do nhu cầu vượt xa nguồn cung.

Với các smartphone giá rẻ dưới 200 USD, chi phí cấu thành sản phẩm đã tăng từ 20% đến 30% kể từ đầu năm 2025, theo Counterpoint Research. Đây là tổng chi phí của tất cả linh kiện và vật tư cần thiết để sản xuất ra một sản phẩm hoàn chỉnh.

Phân khúc smartphone tầm trung và cao cấp cũng chứng kiến chi phí cấu thành sản phẩm tăng từ 10% đến 15%.

“Giá bộ nhớ có thể còn tăng thêm 40% cho đến hết quý 2/2026, khiến chi phí cấu thành sản phẩm tăng từ khoảng 8% đến hơn 15% so với mức vốn đã cao hiện nay”, Counterpoint Research cho hay.

Việc chi phí linh kiện tăng lên nhiều khả năng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng, từ đó đẩy giá bán trung bình của smartphone đi lên.

“Apple và Samsung có vị thế tốt nhất để chịu đựng được giai đoạn chi phí tăng vài quý tới. Thế nhưng, điều này sẽ rất khó khăn với các hãng khác, vốn không có nhiều dư địa để cân bằng giữa việc giữ thị phần và bảo vệ biên lợi nhuận”, ông MS Hwang, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint Research, nhận định trong báo cáo.

Theo MS Hwang, tác động này sẽ thể hiện rõ nhất với các nhà sản xuất smartphone Trung Quốc, vốn tập trung nhiều vào phân khúc trung cấp và giá thấp.

Counterpoint Research cho rằng một số công ty có thể phải hạ cấp các linh kiện như mô đun camera, màn hình, thậm chí cả hệ thống âm thanh, hoặc tái sử dụng linh kiện cũ. Ngoài ra, các hãng smartphone có khả năng sẽ tìm cách khuyến khích người tiêu dùng mua mẫu máy có giá cao hơn.

Sơn Vân