AI có thể giúp ngành truyện tranh Hong Kong 'sang trang'?

Đã có thời Hong Kong là một trong những trung tâm truyện tranh lớn của châu Á. Các tác phẩm nội địa sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo, nhân vật trở nên quen thuộc với công chúng, thậm chí một số bộ truyện còn được chuyển thể từ trang giấy lên màn ảnh rộng.

Trong giai đoạn bùng nổ của ngành vào những năm 1980, mỗi năm Hong Kong bán khoảng 50 triệu bản truyện tranh.

Bộ truyện võ hiệp Phong Vân, ra mắt lần đầu năm 1989, được chuyển thể thành bom tấn The Storm Riders năm 1998 với sự tham gia của Trịnh Y Kiện và Quách Phú Thành. Một tác phẩm khác là Teddy Boy cũng trở thành nền tảng cho loạt phim Young and Dangerous nổi tiếng, khai thác thế giới xã hội đen và các băng nhóm ở Hong Kong.

Tuy nhiên, thời kỳ hoàng kim không kéo dài. Từ giữa những năm 1990, ngành truyện tranh Hong Kong bắt đầu được nhìn nhận là bước vào giai đoạn suy giảm.

Ngày nay, những cửa hàng chuyên bán truyện tranh ngày càng khó tìm, số lượng bản in giảm mạnh, còn nhiều họa sĩ không thể tiếp tục sống hoàn toàn bằng nghề vẽ truyện.

Dicky Lam, chủ hiệu sách Epic One ở Cửu Long, là một trong những người chứng kiến rõ nhất sự thay đổi này. Đây được cho là cửa hàng duy nhất tại Hong Kong chuyên bán truyện tranh nội địa.

“Trước đây, doanh số dễ dàng lên tới hàng chục nghìn, thậm chí vài trăm nghìn bản”, ông nói. “Bây giờ, nếu bán được vài nghìn cuốn đã là con số rất tốt. Có thể thấy thị trường truyện tranh Hong Kong đã thu hẹp tới 90%”.

Bên ngoài cửa hàng Comic World tại khu Choi Hung Estate. Ảnh: SCMP.

Chi phí lớn, thị trường nhỏ

Lượng độc giả sụt giảm đã làm thay đổi hoàn toàn bài toán kinh tế của lĩnh vực truyện tranh. Một bộ truyện vẫn đòi hỏi rất nhiều công sức. Họa sĩ và ê-kíp phải xây dựng nhân vật, bối cảnh, cốt truyện, sau đó lần lượt trải qua các công đoạn phác thảo, lên màu và hoàn thiện.

Khi số bản bán ra giảm, việc thu hồi chi phí sản xuất ngày càng khó khăn. Dù vậy, sự suy giảm về thương mại không ngăn được thế hệ họa sĩ mới tiếp tục sáng tác, thậm chí giành được sự ghi nhận ở nước ngoài.

Họa sĩ Jerry Cho giành giải đồng tại Giải thưởng Manga Quốc tế Nhật Bản năm nay với tác phẩm The Life After Life. Giải thưởng do Bộ Ngoại giao Nhật Bản tổ chức nhằm tôn vinh các họa sĩ manga ở nước ngoài.

Nhưng sự công nhận quốc tế chưa đồng nghĩa với doanh số lớn tại quê nhà. Đến nay, The Life After Life mới bán được khoảng 3.000 bản.

Họa sĩ Cho mất 6 tháng để hoàn thành tác phẩm, với sự tham gia của hai nhân viên toàn thời gian và 5 cộng tác viên thuê ngoài.

Đây là bài toán mà ông đang tìm cách cải thiện bằng AI.

Dùng AI trước khi đặt bút vẽ

Cho sử dụng AI ngay từ những công đoạn đầu của quá trình sản xuất, chủ yếu như một công cụ nghiên cứu và trực quan hóa ý tưởng. Nhờ đó, ông có thể thử nghiệm trước khi đội ngũ dành thời gian vẽ hoàn chỉnh, CNA cho biết.

Thiết kế nhân vật là một ví dụ. Cho có thể đưa hình ảnh một nhân vật vào công cụ AI rồi thử các kiểu trang phục khác nhau để đánh giá lựa chọn nào phù hợp trước khi đội ngũ bắt tay minh họa cảnh cuối cùng.

“Trước đây tôi cũng thử nghiệm như vậy, nhưng phải tự vẽ tất cả”, ông nói. “Sau khi phác thảo, có thể tôi vẫn không nhận ra có gì đó không ổn. Đến khi đồng nghiệp hoàn thành cảnh và tô màu, chúng tôi mới phát hiện vấn đề”.

Họa sĩ truyện tranh người Hong Kong Jerry Cho. Ảnh: CNA.

Khi đó, việc thay đổi ý tưởng đồng nghĩa với phải làm lại cả cảnh, khiến hàng giờ lao động có thể bị lãng phí.

“Bây giờ dùng AI để thử nghiệm, chúng tôi giảm được thời gian lãng phí”, Cho nói.

Ông ước tính AI hiện giúp đội ngũ tiết kiệm khoảng 10% thời gian sản xuất. Tuy nhiên, ít nhất ở thời điểm hiện tại, Cho vẫn chưa muốn sử dụng hình ảnh do AI tạo ra trong những trang truyện hoàn chỉnh.

Để minh họa, ông đưa một bản vẽ của mình vào công cụ AI và yêu cầu hệ thống chỉ thay đổi trang phục của nhân vật.

“Kết quả là dù hình ảnh do AI tạo ra trông giống nhân vật, phong cách vẽ cho thấy đó không phải cùng một người”, ông nói.

Khi được hỏi liệu nguyên nhân có phải AI chưa thể sao chép phong cách riêng của từng họa sĩ, Cho trả lời: “Đúng, bởi nghệ thuật là thứ độc nhất”.

AI có thể mở cánh cửa mới?

Tuy nhiên, sản xuất nhanh hơn vẫn chưa giải quyết được bài toán thiếu cầu của toàn ngành. Liên đoàn Truyện tranh và Hoạt hình Hong Kong ước tính khoảng một nửa số họa sĩ truyện tranh tại thành phố làm việc tự do hoặc bán thời gian.

Chính quyền và các tổ chức trong ngành đang tìm cách đào tạo thế hệ sáng tác mới, đồng thời đưa tác phẩm Hong Kong đến với độc giả bên ngoài thành phố. Tuy nhiên, chưa có số liệu cho thấy những tác phẩm này đã bán được bao nhiêu bản.

Giới trong ngành cho rằng AI có thể giúp họa sĩ dễ dàng hơn trong việc chuyển truyện tranh sang hoạt hình và những định dạng khác. Trước đây, việc biến một bộ truyện tranh thành hình ảnh chuyển động rất tốn kém và đòi hỏi nhiều kỹ năng chuyên môn, từ hoạt hình, dựng hình đến biên tập và hậu kỳ.

Từng là cường quốc truyện tranh, Hong Kong đang tìm cách để ngành công nghiệp truyện tranh có thể tồn tại. Ảnh: SCMP.

AI tạo sinh có thể giúp giảm bớt một phần những rào cản này.

“Họa sĩ truyện tranh có thể hoàn thành tác phẩm trước, sau đó chuyển nó thành phim hoạt hình do AI tạo ra, thậm chí thành một bộ phim đồ họa máy tính do AI hỗ trợ”, Alan Wan, Phó chủ tịch Liên đoàn Truyện tranh và Hoạt hình Hong Kong, nói.

Theo ông, đây cũng là lý do các họa sĩ cần theo sát sự phát triển của AI và học cách sử dụng công nghệ này.

“Khi làm được điều đó, họ sẽ bước sang một cấp độ khác. Họ không chỉ là họa sĩ truyện tranh mà còn có thể trở thành đạo diễn”, ông Wan cho biết.

Dù vậy, việc AI ngày càng được sử dụng trong ngành sáng tạo cũng kéo theo một câu hỏi khác: Ai sở hữu những gì AI tạo ra?

Các vấn đề về bản quyền, quyền tác giả và nguồn dữ liệu được sử dụng để huấn luyện những hệ thống AI tạo sinh ngày càng trở nên quan trọng khi công nghệ này bước sâu vào lĩnh vực sáng tạo.

“Hệ thống pháp luật hiện chưa thật sự toàn diện. Nó chưa sẵn sàng cho các tác phẩm được tạo ra bằng AI”, Fan Tingting, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tình huống châu Á thuộc Trường Kinh doanh Đại học Hong Kong, nhận định.

“Hiện chúng ta vẫn chưa rõ ranh giới nằm ở đâu. Nhưng bảo vệ tác phẩm của con người, bảo vệ sức sáng tạo của con người, là điều rất quan trọng”.