Ai kiếm tiền từ FIFA ASEAN Cup?

FIFA nắm phần lớn quyền thương mại của FIFA ASEAN Cup, gồm truyền hình, nội dung số, marketing và quảng bá.

FIFA ASEAN Cup 2026 có 14 đội tham dự, diễn ra từ ngày 24/9 đến 5/10 tại Indonesia và Hong Kong (Trung Quốc). Với các đội tuyển, giải mang thêm cơ hội thi đấu trong lịch FIFA. Với FIFA, sân chơi này còn tạo ra một sản phẩm mới để bán cho truyền hình, nhà tài trợ và các đối tác thương mại.

Vì thế, câu hỏi đáng chú ý không chỉ nằm ở chuyện đội nào vô địch. Một vấn đề khác cũng quan trọng là tiền từ giải đấu sẽ chảy về đâu.

FIFA có vị trí thuận lợi nhất vì nắm quyền sở hữu giải đấu. Các liên đoàn nhận tiền tham dự và tiền thưởng. Các đơn vị phát sóng có thể kiếm tiền từ quảng cáo, thuê bao và nhiều hình thức khai thác khác. Tuy nhiên, bên mua bản quyền cũng phải gánh phần lớn rủi ro nếu lượng người xem không đạt kỳ vọng.

FIFA kiểm soát tài sản quan trọng nhất

Quy chế FIFA ASEAN Cup cho thấy FIFA nắm hầu hết quyền thương mại quan trọng của giải. Các quyền này gồm truyền hình, phát thanh, nội dung số, marketing, quảng bá và nhiều hình thức khai thác hình ảnh khác.

Điểm này quyết định cách dòng tiền vận hành. FIFA tạo ra giải đấu, sở hữu thương hiệu và bán quyền khai thác tại từng thị trường.

Ngày 14/9, IMG được công bố là đơn vị phụ trách thương mại hóa FIFA ASEAN Cup trên phạm vi toàn cầu. Công ty này đảm nhiệm việc bán bản quyền truyền hình, tìm kiếm tài trợ và quản lý một phần hoạt động sản xuất.

Mô hình khá quen thuộc trong thể thao hiện đại. FIFA giữ tài sản. IMG đưa tài sản ra thị trường. Các đài truyền hình và nền tảng kỹ thuật số trả tiền để có quyền phát sóng.

Các liên đoàn nhận tiền tham dự và tiền thưởng, trong khi bên mua bản quyền phải bỏ vốn trước và chịu rủi ro nếu lượng người xem không đủ lớn.

Bản quyền truyền hình là nguồn thu dễ thấy nhất. Báo chí Thái Lan cho biết mức giá được chào tại một số thị trường lên tới khoảng 3 triệu USD. JAS, doanh nghiệp sở hữu nhiều bản quyền thể thao tại Thái Lan, từng công khai cho rằng giá FIFA đưa ra quá cao.

Chi tiết này cho thấy FIFA ASEAN Cup được bán như một sản phẩm riêng. Quyền phát sóng World Cup không đồng nghĩa đơn vị truyền hình được phát FIFA ASEAN Cup.

Indonesia cho thấy cách một thị trường có thể khai thác bản quyền theo nhiều lớp. Emtek Media sở hữu quyền phát sóng tại quốc gia này. Các trận đấu được phân phối qua Indosiar, SCTV, Moji, Vidio và Nex.

Sau khi mua bản quyền, Emtek có nhiều cách để thu hồi vốn. Truyền hình miễn phí có thể bán quảng cáo. Vidio có thể kéo thêm thuê bao. Truyền hình trả tiền có thể dùng giải đấu để giữ người dùng.

Quyền thương mại còn được mở rộng tới các địa điểm công cộng. Tại Indonesia, nhà hàng, khách sạn, quán cà phê hoặc đơn vị tổ chức xem chung phải đăng ký giấy phép nếu muốn phát trận đấu phục vụ khách hàng.

Một trận bóng vì thế có thể tạo tiền nhiều lần. FIFA bán bản quyền cho đơn vị phát sóng. Đơn vị này bán quảng cáo hoặc thuê bao. Quyền phát tại các địa điểm thương mại lại tạo thêm một nguồn thu khác.

Tuy nhiên, chưa thể khẳng định FIFA lãi bao nhiêu. Mức phí IMG nhận được chưa được công bố. Giá Emtek trả tại Indonesia cũng chưa được tiết lộ chính thức.

Điều có thể xác định khá rõ là FIFA đứng đầu chuỗi giá trị. Tổ chức này kiểm soát tài sản trước khi các bên khác bắt đầu kiếm tiền từ giải đấu.

Liên đoàn nhận tiền, bên mua bản quyền chịu rủi ro

Các đội tuyển cũng nhận được lợi ích tài chính khi tham dự FIFA ASEAN Cup.

Theo The Straits Times, mỗi liên đoàn được đảm bảo khoảng 125.000 USD. Nhà vô địch Premier Division nhận 1 triệu USD. Đội vô địch Challenge Division nhận 300.000 USD. Tổng quỹ thưởng được cho là vượt 4 triệu USD.

Những con số này giúp FIFA tăng sức hút cho giải đấu. Các liên đoàn có thêm lý do để mang lực lượng mạnh và coi sân chơi mới như một mục tiêu đáng đầu tư.

Tuy nhiên, tiền thưởng không đồng nghĩa các liên đoàn nắm quyền kinh doanh giải đấu.

FIFA vẫn kiểm soát phần lớn quyền truyền hình và marketing. Các đội tuyển tạo nên sức hút trên sân, nhưng họ không thể tự bán hình ảnh giải đấu theo ý mình.

Với các nước chủ nhà, lợi ích rộng hơn tiền thưởng. Indonesia và Hong Kong có thể hưởng thêm từ vé, khách sạn, vận chuyển, ăn uống và du lịch. Các doanh nghiệp địa phương cũng có cơ hội kiếm tiền từ lượng người hâm mộ đến xem giải.

Dù vậy, cách chia doanh thu vé giữa FIFA và đơn vị tổ chức chưa được công khai đầy đủ. Vì thế, chưa có đủ dữ liệu để kết luận chủ nhà được giữ bao nhiêu tiền.

Bên phải tính toán kỹ nhất lại là các đơn vị mua bản quyền.

Các liên đoàn nhận tiền tham dự và tiền thưởng, nhưng không nắm phần lớn quyền thương mại của giải.

Một đài truyền hình có thể phải bỏ ra hàng triệu USD trước khi kiếm được bất kỳ khoản doanh thu nào. Sau đó, họ còn phải chi cho sản xuất chương trình, bình luận, đường truyền, quảng bá và nhân sự.

Không phải trận đấu nào cũng tạo giá trị giống nhau. Việt Nam gặp Thái Lan hoặc Indonesia gặp Malaysia có thể hút lượng lớn người xem. Một số trận khác khó bán quảng cáo với cùng mức giá.

Vấn đề nằm ở chỗ bên mua thường phải lấy cả gói bản quyền. Họ trả tiền cho toàn bộ giải đấu, trong khi phần lớn doanh thu có thể chỉ tập trung vào một số trận lớn.

Phản ứng tại Thái Lan cho thấy bài toán này không đơn giản. JAS từng công khai cho rằng giá bản quyền quá cao. Chi tiết ấy phản ánh khoảng cách giữa mức FIFA muốn thu và khả năng kiếm tiền thực tế của các đài truyền hình tại từng quốc gia.

FIFA cũng không thể đẩy giá lên vô hạn. Bản quyền chỉ có giá trị khi có người mua. Một giải đấu thiếu sóng truyền hình tại những thị trường lớn sẽ khó tăng giá trị trong dài hạn.

FIFA ASEAN Cup 2026 vì thế còn là một cuộc thử nghiệm thương mại.

FIFA muốn chứng minh bóng đá Đông Nam Á đủ sức tạo ra một sản phẩm bản quyền mới. IMG phải tìm được người mua. Các đơn vị phát sóng phải tìm cách biến lượng người xem thành quảng cáo, thuê bao và doanh thu.

Các đội tuyển vẫn quyết định chất lượng giải trên sân. Tuy nhiên, trong bài toán kinh doanh, FIFA đang có vị trí thuận lợi nhất vì nắm quyền sở hữu sản phẩm.

Nếu FIFA ASEAN Cup thành công, giá trị lớn nhất có thể không nằm ở 1 triệu USD tiền thưởng cho nhà vô địch. Phần hấp dẫn hơn nằm ở khả năng biến hàng trăm triệu người hâm mộ Đông Nam Á thành một thị trường bản quyền có thể tiếp tục được khai thác ở những kỳ giải sau.