An Giang định hình kinh tế biển xanh: Từ khai thác lợi thế đến quản trị bền vững

Kinh tế biển đang được An Giang đặt vào một vị trí mới trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Kế hoạch xây dựng tỉnh trở thành địa phương giàu mạnh từ biển, trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia không chỉ đặt ra các mục tiêu về tăng trưởng, du lịch, thủy sản, logistics mà còn nhấn mạnh yêu cầu quản trị tài nguyên, kiểm soát nguồn thải, bảo vệ hệ sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu.

Kế hoạch được UBND tỉnh An Giang ban hành trên cơ sở Nghị quyết số 218/NQ-CP ngày 7/8/2026 của Chính phủ và Chương trình hành động số 36-CTr/TU ngày 21/8/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh.

Không gian biển phải trở thành động lực tăng trưởng xanh

Điểm đáng chú ý trong định hướng mới là An Giang không đặt phát triển kinh tế biển theo hướng đơn thuần gia tăng khai thác tài nguyên. Trọng tâm được đặt vào khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên và không gian biển; bảo vệ môi trường, bảo tồn, phục hồi các hệ sinh thái như san hô, cỏ biển, rừng ngập mặn; đồng thời phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và thông minh.

An Giang đặt mục tiêu phát triển mạnh từ biển, lấy kinh tế biển xanh, quản trị tài nguyên và bảo vệ hệ sinh thái làm nền tảng cho tăng trưởng bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2045. 

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Ngô Công Thức cho biết, phát triển kinh tế biển trong giai đoạn mới phải gắn với yêu cầu quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên và không gian biển, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và ứng phó biến đổi khí hậu.

Định hướng này cho thấy một cách tiếp cận khác đối với không gian biển. Khi dư địa phát triển được mở rộng, từ du lịch, đô thị, cảng biển, logistics đến nuôi biển và các ngành kinh tế mới, sức ép lên tài nguyên và môi trường cũng gia tăng. Vì vậy, tăng trưởng biển không thể tách rời năng lực quản trị.

Đến năm 2030, An Giang đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%; tổng thu du lịch tăng bình quân 10,3%, trong đó du lịch biển đảo chiếm 80%; tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản khoảng 414.540 tấn. Cùng với đó là phát triển các tuyến vận tải, đội tàu, trung tâm logistics và các ngành kinh tế biển mới.

Đáng chú ý, các mục tiêu kinh tế được đặt song song với những yêu cầu môi trường cụ thể. Tỉnh đặt mục tiêu 100% khu công nghiệp, khu đô thị và cụm công nghiệp – dịch vụ - đô thị biển có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn; 100% chất thải nhựa ven biển được thu gom, xử lý; 100% các đảo trọng yếu, dân sinh có hệ thống xử lý chất thải rắn và nước thải.

Như vậy, thước đo của một nền kinh tế biển phát triển không chỉ nằm ở doanh thu du lịch, sản lượng thủy sản hay quy mô đầu tư, mà còn ở khả năng kiểm soát nguồn thải, bảo vệ hệ sinh thái và bảo đảm chất lượng môi trường cho cộng đồng ven biển, hải đảo.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ngô Công Thức, yêu cầu xuyên suốt trong định hướng phát triển là xây dựng nền quản trị biển hiện đại, thống nhất, đồng bộ; đồng thời nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số phục vụ quản lý biển.

Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng khi An Giang bước vào giai đoạn khai thác mạnh hơn các lợi thế từ biển. Nếu không kiểm soát được sức chịu tải của hệ sinh thái, lợi thế tự nhiên có thể trở thành giới hạn đối với chính quá trình tăng trưởng.

Từ khai thác tài nguyên sang quản trị không gian biển

Nếu phát triển kinh tế là động lực thì quản trị không gian biển là điều kiện để động lực ấy không trở thành áp lực môi trường trong tương lai.

Kế hoạch yêu cầu tăng cường kiểm tra, thanh tra việc quản lý tài nguyên, không gian biển, bảo vệ môi trường và ứng phó sự cố môi trường, sự cố tràn dầu; đồng thời xử lý các vi phạm trong quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên và chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường.

Trong lĩnh vực thủy sản, định hướng được chuyển mạnh từ khai thác ven bờ sang khai thác xa bờ và nuôi biển theo hướng sản xuất hàng hóa, hiện đại, công nghệ cao, thân thiện với môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. 

Một nhiệm vụ đáng chú ý là xây dựng bản đồ số và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát thực hiện quy hoạch; phấn đấu số hóa, tích hợp và chia sẻ 100% dữ liệu về tài nguyên, môi trường, hạ tầng và hoạt động kinh tế biển trong hệ thống quản lý nhà nước.

Khi dữ liệu biển được tích hợp, việc phân bổ không gian cho du lịch, hàng hải, nuôi biển, đô thị, bảo tồn hay các dự án đầu tư sẽ có thêm cơ sở để hạn chế chồng lấn lợi ích, kiểm soát tác động và giảm nguy cơ xung đột trong sử dụng tài nguyên.

Đặc biệt, đối với các dự án lấn biển, Kế hoạch yêu cầu thực hiện trên cơ sở quy hoạch, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái biển và ứng phó biến đổi khí hậu.

Trong lĩnh vực thủy sản, định hướng được chuyển mạnh từ khai thác ven bờ sang khai thác xa bờ và nuôi biển theo hướng sản xuất hàng hóa, hiện đại, công nghệ cao, thân thiện với môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Tỉnh đồng thời tiếp tục tháo gỡ khó khăn trong chống khai thác IUU, kiểm soát hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc và thực thi pháp luật trên biển.

Với du lịch, Phú Quốc được định hướng trở thành trung tâm du lịch mang tầm quốc tế. Tuy nhiên, phát triển du lịch biển đảo được đặt cùng yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa biển đảo, đa dạng hóa sản phẩm sinh thái, cộng đồng, di sản và nghỉ dưỡng.

Đáng chú ý, Kế hoạch dành riêng nhóm nhiệm vụ về bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển và thích ứng biến đổi khí hậu. Trong đó, tỉnh sẽ kiểm soát nguồn thải từ đất liền, ven biển, hải đảo và hoạt động trên biển; tăng cường thu gom, phân loại, tái chế, xử lý rác thải nhựa; nâng cao năng lực quan trắc, dự báo, cảnh báo sớm thiên tai, xâm nhập mặn, xói lở bờ biển và các rủi ro sinh thái.

Từ góc độ kinh tế và môi trường, đây là điều kiện nền tảng để mục tiêu giàu từ biển có thể phát triển dài hạn. Một nền kinh tế biển tăng trưởng nhanh nhưng đồng thời tạo áp lực lên nguồn nước, bờ biển, rạn san hô, cỏ biển, rừng ngập mặn và các hệ sinh thái sẽ khó duy trì sức cạnh tranh bền vững.

Bởi vậy, vấn đề đặt ra trong giai đoạn 2026-2030 không chỉ là có bao nhiêu dự án được triển khai, bao nhiêu sản phẩm du lịch mới được hình thành hay sản lượng thủy sản tăng thêm bao nhiêu. Quan trọng hơn, mỗi quyết định khai thác không gian biển phải được đặt trong giới hạn sức chịu tải môi trường và một hệ thống quản trị đủ năng lực kiểm soát tác động.

Kế hoạch đã xác định những đầu việc cụ thể: dự án lập và quản lý hồ sơ tài nguyên hải đảo hoàn thành năm 2027; dự án thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển hoàn thành năm 2027; Chương trình quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ tỉnh An Giang hoàn thành trong năm 2026.

Với du lịch, Phú Quốc được định hướng trở thành trung tâm du lịch mang tầm quốc tế. 

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ngô Công Thức, việc tổ chức thực hiện phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng ngành, địa phương, bảo đảm các nhiệm vụ về phát triển kinh tế biển, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường được triển khai đồng bộ, không tách rời nhau.

Từ một kế hoạch tổng thể, bài toán tiếp theo là biến những mục tiêu thành kết quả đo đếm được trên thực địa. Hiệu quả thực thi sẽ quyết định việc An Giang có thể chuyển lợi thế biển thành động lực tăng trưởng xanh, đồng thời giữ được nền tảng tài nguyên cho các thế hệ sau.

Văn bản cũng phân công Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi, đôn đốc, tổng hợp, báo cáo tình hình thực hiện; định kỳ hằng năm hoặc khi có yêu cầu báo cáo UBND tỉnh và kiến nghị các biện pháp cần thiết để bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Mục tiêu đến năm 2045 được xác định là An Giang trở thành tỉnh mạnh về biển, giàu từ biển, trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia, với nền quản trị biển hiện đại và khoa học, công nghệ biển tiên tiến.

Con đường tới mục tiêu đó vì thế không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng. Đó còn là quá trình đồng thời tạo ra giá trị kinh tế, bảo vệ tài nguyên, phục hồi hệ sinh thái, nâng cao đời sống cư dân biển và xây dựng phương thức quản trị đủ hiện đại để kiểm soát những hệ quả của chính quá trình phát triển.