An Giang: Thực thi pháp luật, kiến nghị tháo gỡ khó khăn trong chống khai thác IUU

Công tác xử lý vẫn còn nhiều khó khăn

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, toàn tỉnh hiện có 10.907 tàu cá từ 6m trở lên đã đăng ký. Trong đó, 100% tàu cá đã được cập nhật dữ liệu trên hệ thống VNFishbase và đánh dấu, viết số đăng ký theo quy định. Hiện có 10.541 tàu còn giấy phép hoạt động, chiếm 96,6%.

Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng (thứ tư, từ phải sang) kiểm tra, làm việc với các lực lượng chống khai thác IUU trong tỉnh.

Trong tháng 8/2026, các lực lượng thực thi nhiệm vụ chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh đã tổ chức 129 chuyến tuần tra với 480 người tham gia, kiểm tra 320 tàu cá, phát hiện 21 tàu vi phạm và xử phạt 934,5 triệu đồng.

Từ đầu năm đến nay, các đơn vị đã thực hiện 1.183 chuyến tuần tra với 4.702 người tham gia, kiểm tra 366 tàu cá, phát hiện 178 tàu vi phạm, với tổng số tiền xử phạt hơn 6,3 tỷ đồng.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng ghi nhận tình trạng tàu cá mất tín hiệu kết nối thiết bị giám sát hành trình vẫn còn xảy ra. Có 429 tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU đã được cập nhật trên cơ sở dữ liệu.

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, việc xử lý vi phạm đối với tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình còn gặp khó khăn. Nguyên nhân một phần do chưa tạo được sự đồng thuận trong quá trình thực thi, nhất là khi xác định trách nhiệm của chủ tàu.

Hiện chưa có tiêu chí cụ thể để phân biệt trường hợp mất kết nối do lỗi kỹ thuật của thiết bị, nhà cung cấp dịch vụ với trường hợp chủ tàu cố ý ngắt kết nối. Điều này gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong quá trình xác minh, xử lý vi phạm.

Tỉnh An Giang tiếp tục phối hợp các lực lượng chức năng tăng cường thực thi pháp luật, điều tra, xác minh, xử lý dứt điểm các hành vi vi phạm khai thác IUU.

Các cơ quan thực thi pháp luật về chống khai thác IUU cho biết, khi hệ thống giám sát hành trình ghi nhận tàu cá mất tín hiệu, cơ quan quản lý sẽ thông báo cho chủ tàu để phối hợp xử lý. Tuy nhiên, phần lớn tàu cá hoạt động ở vùng khơi, việc liên lạc với thuyền trưởng chủ yếu thông qua thiết bị thông tin vệ tinh nên thường mất nhiều thời gian.

Trong nhiều trường hợp, chủ tàu chủ động liên hệ ngay sau khi nhận được thông báo nhưng chỉ có thể liên lạc với tàu sau hơn 6 giờ kể từ thời điểm hệ thống ghi nhận mất kết nối. Sau khi liên lạc được, chủ tàu hoặc thuyền trưởng vẫn thực hiện báo cáo vị trí định kỳ theo quy định.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho rằng, cơ quan quản lý địa phương gặp khó khăn khi xác minh nguyên nhân mất kết nối, trong khi chủ tàu chưa đồng thuận với kết quả xử lý. Vì vậy, cần quy định rõ tiêu chí và hồ sơ chứng minh để thống nhất việc áp dụng pháp luật trên cả nước, bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong xử lý vi phạm.

Chậm xử lý tàu cá vi phạm vì đặc thù nghề biển

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, công tác điều tra, xác minh, xử lý tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài có thời điểm chưa kịp thời. Theo quy định hiện hành, hành vi không báo cáo vị trí trong thời gian thiết bị giám sát hành trình (VMS) bị hỏng hoặc mất kết nối có thể dẫn đến việc xử phạt cả chủ tàu và thuyền trưởng.

Tuy nhiên, khi phát hiện vi phạm, tàu cá thường vẫn đang hoạt động trên biển. Do đó, cơ quan chức năng chỉ có thể mời chủ tàu đến làm việc; việc làm việc với thuyền trưởng phải chờ đến khi kết thúc chuyến biển, thường kéo dài từ 3 đến 6 tháng. Đây là đặc thù khiến quá trình xử lý vi phạm bị kéo dài.

Mặt khác, quy định hiện hành chỉ yêu cầu chủ tàu hoặc thuyền trưởng thực hiện báo cáo vị trí. Vì vậy, theo ý kiến của cơ quan chuyên môn, trường hợp một trong hai chủ thể đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thì cần xem xét tính phù hợp của việc xử phạt đồng thời cả hai, bảo đảm sát với thực tiễn quản lý.

Đại diện một cơ quan thực thi nhiệm vụ chống khai thác IUU tại An Giang cho biết, việc thu thập chứng cứ, hình ảnh và xác định tọa độ nơi tàu cá bị bắt giữ trên biển còn gặp khó khăn. Điều này ảnh hưởng đến quá trình xác minh, kết luận tàu cá có vi phạm vùng biển nước ngoài hay không.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Ngô Công Thức đánh giá, công tác tuyên truyền, phổ biến các nội dung liên quan đến chống khai thác IUU được triển khai với hình thức đa dạng, nội dung phong phú. Thông tin được truyền tải kịp thời đến ngư dân thông qua báo chí, truyền thông và mạng xã hội.

Công tác quản lý đội tàu cá tiếp tục được tăng cường. Tỷ lệ tàu cá đăng ký, đăng kiểm, cấp phép và cập nhật dữ liệu đạt mức cao.

Các sở, ban, ngành cùng UBND các xã, phường, đặc khu đã nỗ lực triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm khắc phục tồn tại, hạn chế trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời thực hiện các khuyến nghị cảnh báo "Thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC).

Đặc biệt, công tác thực thi pháp luật và xử lý vi phạm được chú trọng, góp phần giảm số tàu cá vi phạm khai thác hải sản ở vùng biển nước ngoài. Tình trạng tàu cá mất kết nối VMS và vượt ranh giới được phép khai thác thủy sản trên biển cũng giảm so với cùng kỳ năm 2025.

Công an tỉnh và các lực lượng chức năng tại địa phương đã kịp thời nắm bắt thông tin về tàu cá An Giang và ngư dân bị lực lượng chức năng nước ngoài bắt giữ; tiến hành xác minh, thực hiện công tác bảo hộ công dân, đồng thời phát hiện các hành vi tổ chức, môi giới đưa tàu cá và ngư dân sang vùng biển nước ngoài khai thác thủy sản trái phép.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Ngô Công Thức yêu cầu các đơn vị tiếp tục duy trì nghiêm việc kiểm soát tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến tại tất cả các trạm kiểm soát; bảo đảm tàu cá không đủ điều kiện tuyệt đối không ra biển hoạt động.

Các lực lượng chức năng cần tăng cường phối hợp thực thi pháp luật, điều tra, xác minh và xử lý dứt điểm các hành vi vi phạm khai thác IUU. Đồng thời, tập trung đẩy nhanh tiến độ điều tra các vụ án hình sự liên quan đến vi phạm IUU để đề nghị truy tố theo quy định pháp luật, nhất là những vụ việc, vụ án mới phát sinh trong năm 2026.