Anh, Pháp và Mỹ rút ra điều gì từ lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi của Australia?

Lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội của Australia đã thu hút sự chú ý trên toàn cầu, trong bối cảnh nhiều chính phủ trên thế giới đang cân nhắc triển khai các chính sách tương tự, trong đó Vương quốc Anh được xem là quốc gia nhiều khả năng sẽ nối bước Australia.

Đạo luật Sửa đổi An toàn Trực tuyến của Chính phủ Australia đã chính thức có hiệu lực từ ngày 10/12/2025, áp dụng đối với các nền tảng mạng xã hội lớn như Reddit, X, Instagram của Meta, YouTube thuộc Alphabet và TikTok của Bytedance.

Theo quy định mới, các nền tảng này buộc phải triển khai biện pháp xác minh độ tuổi nhằm đảm bảo người dùng dưới 16 tuổi không thể tạo tài khoản. Doanh nghiệp vi phạm có thể đối mặt với mức phạt lên tới 49,5 triệu AUD (tương đương khoảng 32 triệu USD).

Kể từ khi lệnh cấm có hiệu lực, phản ứng từ thanh thiếu niên, các “ông lớn” công nghệ và giới chuyên gia vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều. Tuy vậy, các chính phủ trên toàn cầu đang tích cực soạn thảo dự luật để áp dụng mô hình cấm mạng xã hội theo kiểu Australia.

“Đây là một vấn đề mang tính toàn cầu và các chính phủ ở khắp nơi đều đang chịu áp lực phải đưa ra phản ứng”, bà Daisy Greenwell, đồng sáng lập tổ chức Smartphone Free Childhood (SFC) có trụ sở tại Anh, chia sẻ với CNBC.

“Chúng tôi đã thấy nhiều quốc gia bắt đầu đi theo hướng này, và khi niềm tin tăng lên cùng với việc tích lũy thêm bằng chứng, sẽ có thêm nhiều nước khác nối bước. Không ai cho rằng hiện trạng đang thực sự hiệu quả với trẻ em, phụ huynh hay xã hội, và đây là một trong những phản ứng chính sách rõ ràng nhất hiện nay”, bà Greenwell nhấn mạnh.

Ngoài Australia, các quốc gia đang cân nhắc cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội còn có Anh, Pháp, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Đức, Italy và Hy Lạp.

Tại Mỹ, tiến trình này được đánh giá là chậm hơn, với khả năng ban hành lệnh cấm ở cấp liên bang là không cao. Tuy nhiên, ở cấp bang và địa phương, sự quan tâm đang gia tăng, theo ông Ravi Iyer, Giám đốc điều hành Trung tâm Neely thuộc Trường Kinh doanh Marshall, Đại học Nam California (USC).

“Rất khó để dự đoán chính sách ở cấp liên bang, nhưng đây là một trong số ít vấn đề còn nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng, vì vậy khả năng vẫn tồn tại. Tôi tự tin hơn ở cấp bang và tin rằng trong vài năm tới sẽ có một số bang tại Mỹ ban hành chính sách như vậy”, ông Iyer cho biết trong email gửi CNBC.

Các nhà lập pháp tại California và Texas hiện đang xem xét khả năng áp dụng lệnh cấm ở cấp bang vào năm 2026.

Tuy nhiên, các chính phủ có ý định triển khai lệnh cấm này có thể vấp phải sự phản đối từ các tập đoàn công nghệ lớn. Sau động thái của Australia, diễn đàn trực tuyến Reddit đã đệ đơn kiện, cho rằng luật mới đi quá xa khi hạn chế các cuộc thảo luận chính trị trên mạng. Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, đã kêu gọi chính quyền Canberra xem xét lại lệnh cấm. Trong khi đó, trong thông báo gửi tới người dùng giải thích cách thức áp dụng các hạn chế, nền tảng X của Elon Musk nêu rõ: “Đây không phải là lựa chọn của chúng tôi - mà là yêu cầu của luật pháp Australia”.

Tại Vương quốc Anh, lời kêu gọi cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đã gia tăng mạnh mẽ từ đầu năm nay. Thượng viện Anh dự kiến sẽ bỏ phiếu trong tuần này về việc sửa đổi Dự luật Phúc lợi Trẻ em và Trường học, nhằm bổ sung nội dung cấm mạng xã hội đối với nhóm tuổi này.

Tổ chức SFC của bà Daisy Greenwell đã phát động một chiến dịch gửi email trong tuần qua, với hơn 100.000 email được gửi tới các nghị sĩ địa phương tại Anh. Mẫu email của SFC kêu gọi chính phủ thiết lập những ranh giới hợp lý, phù hợp với độ tuổi, nhằm bảo vệ sức khỏe tinh thần của trẻ em.

“Chúng tôi liên tục nhận thấy rằng trẻ em càng dành nhiều thời gian cho điện thoại thông minh và mạng xã hội thì kết quả sức khỏe tâm thần của các em càng xấu đi. Khi các nền tảng này không còn dễ dàng tiếp cận, hiệu ứng mạng lưới sẽ sụp đổ - và giới trẻ có thể kết nối trở lại với nhau cũng như với thế giới thực”, bà Greenwell nói với CNBC.

Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng đã công khai ủng hộ ý tưởng này, cho rằng cần bảo vệ trẻ em tốt hơn trước tác động của mạng xã hội, đồng thời cho biết đang nghiên cứu lệnh cấm của Australia.

“Tất cả các lựa chọn đều đang được xem xét, liên quan tới những biện pháp bảo vệ bổ sung mà chúng ta có thể triển khai, dù đó là vấn đề trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, hay một mối quan ngại lớn khác của tôi là trẻ dưới 5 tuổi và thời gian tiếp xúc với màn hình”, ông Starmer phát biểu vào tuần trước.

Pháp cũng được xem là một ứng viên tiềm năng tiếp theo khi đang tranh luận hai dự luật, trong đó có một dự luật được Tổng thống Emmanuel Macron ủng hộ, nhằm ngăn chặn trẻ em dưới 15 tuổi tiếp cận mạng xã hội, theo France24 đưa tin. Cơ quan giám sát y tế công cộng Pháp ANSES cho biết những tác động tiêu cực của mạng xã hội là rất nhiều và đã được ghi nhận rõ ràng.

Ông Ravi Iyer của USC nhận định rằng, nếu lệnh cấm đối với thanh thiếu niên trở thành một chuẩn mực toàn cầu, điều này sẽ giúp giảm áp lực buộc giới trẻ phải tự kiểm soát hành vi của mình.

“Một trong những mục tiêu chính của luật là thay đổi chuẩn mực xã hội, để thanh thiếu niên không còn cảm thấy bị áp lực phải dùng mạng xã hội chỉ vì tất cả bạn bè của họ đều đang sử dụng. Thực tế, việc từ chối sử dụng là không khả thi nếu bạn cảm thấy tất cả bạn bè đều có mặt trên một nền tảng nào đó. Nếu chúng ta giải quyết được vấn đề này và phần lớn thanh thiếu niên rời xa mạng xã hội, thì chúng ta đã làm được rất nhiều điều tích cực”, ông Iyer kết luận.

Lâm Minh