'Ánh sáng' sau chiếc gậy dò đường của cô sinh viên khiếm thị

Từ trải nghiệm cá nhân đến trách nhiệm với cộng đồng

Cây gậy dò đường khẽ chạm xuống mặt đất, dò tìm khoảng trống phía trước. Với Hải Anh, đó là vật dụng quen thuộc trong những lần di chuyển đến trường, tham gia các hoạt động cộng đồng hay gặp gỡ những người đồng hành trong các dự án. Mỗi hành trình đều cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, nhưng không vì thế mà những dự định của cô gái trẻ bị thu hẹp.

Hải Anh bị khiếm thị bẩm sinh do di chứng chất độc da cam từ người cha. Lớn lên trong gia đình có hoàn cảnh khó khăn, bố mẹ già yếu, anh trai mắc bệnh, Hải Anh sớm phải tìm cách thích nghi với những trở ngại trong sinh hoạt và học tập.

Khi cánh cửa trường mầm non khép lại trước cô bé khiếm thị, mẹ của Hải Anh đã tự học chữ nổi Braille, kiên nhẫn dạy con từng con chữ, từng dòng viết để cô từng bước học cách tự lập và khám phá thế giới bằng những giác quan còn lại. Đồng hành cùng quá trình trưởng thành của Hải Anh còn là những tháng ngày người cha lặng lẽ mưu sinh, làm nhiều công việc để chắt chiu từng đồng nuôi con ăn học.

Thế nhưng, tình yêu thương và nỗ lực của gia đình vẫn không thể ngay lập tức khỏa lấp những rào cản trong việc tiếp cận giáo dục. Vì chưa tìm được môi trường học tập phù hợp, phải đến năm 13 tuổi, Hải Anh mới chính thức bắt đầu chương trình lớp 3.

Năm 2013, Hải Anh rời gia đình, một mình lên Hà Nội tiếp tục theo đuổi con đường tri thức tại Trường Phổ thông cơ sở Nguyễn Đình Chiểu. Khởi đầu muộn hơn bạn bè, cô cũng phải học cách tự lập từ sớm, từng bước thích nghi với cuộc sống xa nhà và vượt qua những trở ngại của khiếm khuyết.

Và trong chính hành trình nhiều gian nan ấy đã giúp mỗi bước tiến của Hải Anh thêm vững vàng. Suốt 9 năm liên tiếp, cô đạt danh hiệu học sinh giỏi; giành giải Đặc biệt Cuộc thi Viết thư quốc tế UPU lần thứ 48, trở thành Đại sứ Văn hóa đọc Thủ đô và nhiều lần được tuyên dương là học sinh tiêu biểu.

Năm 2023, Hải Anh trở thành thủ khoa đầu vào trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội), theo đuổi ngành Quan hệ công chúng. Với Hải Anh, xuất phát chậm chưa bao giờ đồng nghĩa với việc phải đi sau; cô chọn bền bỉ tích lũy tri thức, để mỗi thành quả đạt được đều trở thành một dấu mốc vững chắc trên hành trình tự khẳng định mình.

Không chỉ có thành tích học tập đáng nể, càng trưởng thành, Hải Anh càng quan tâm đến những cộng đồng và xã hội. Đứng trước sự bùng nổ của công nghệ, cô nhận ra rằng sự phát triển nhanh chóng ấy sẽ vô tình khiến người khuyết tật ngày càng tụt lại phía sau vì thiếu cơ hội tiếp cận. Chính khoảng trống thực tế đó đã trở thành đòn bẩy để Hải Anh cùng những người bạn bắt tay sáng lập dự án, biến sự thấu cảm thành giải pháp đồng hành cùng cộng đồng. “Tuổi trẻ không chỉ để phát triển bản thân, mà còn là lúc dám dấn thân và tạo giá trị cho cộng đồng”, Hải Anh tâm sự.

Khi chuyển đổi số, cần hướng đến tất cả mọi người

Một trong những sáng kiến Hải Anh dành nhiều tâm huyết là dự án “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật”, được Hội Người mù Việt Nam triển khai, với sự đồng hành tài trợ của Quỹ Abilis (Phần Lan), trong giai đoạn 2024 - 2025.

“Hành chính công trực tuyến với người khuyết tật” là dự án tâm huyết mà Hải Anh và nhóm dự án theo đuổi từ năm thứ nhất đại học.

Dự án xuất phát từ thực tế rằng, khi các thủ tục hành chính ngày càng được chuyển lên môi trường số, không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận bình đẳng. Vì vậy, dự án không chỉ hướng tới người khiếm thị mà còn quan tâm đến nhiều dạng khuyết tật khác nhau. Mục tiêu là hỗ trợ người tham gia từng bước tiếp cận, tìm hiểu và thực hiện các thủ tục hành chính trên nền tảng trực tuyến.

Giá trị của dự án được đo bằng những thay đổi cụ thể

Theo thông tin về dự án, nhóm thực hiện đã tổ chức hai lớp tập huấn tại Hà Nội, với hơn 70 học viên, đồng thời phát động cuộc thi “Hành chính công trực tuyến: Tầm nhìn của tương lai”, thu hút hơn 300 bài dự thi. Một hội thảo chuyên đề cũng được tổ chức với sự tham gia của hơn 300 đại biểu từ các cơ quan nhà nước và tổ chức quốc tế. Với Hải Anh, kết quả có ý nghĩa không chỉ nằm ở số lượng học viên hay quy mô hoạt động, mà còn ở khả năng ứng dụng những kiến thức được hướng dẫn vào cuộc sống.

Hải Anh cho biết: “Mình nhớ nhất cuộc gọi từ một người phụ nữ ở tỉnh xa sau khi tham gia lớp tập huấn. Chị thông báo rằng, chị đã tự đăng ký được hộ chiếu, một thủ tục trước đó chị cho rằng rất khó thực hiện nếu không có người hỗ trợ. Lúc ấy, mình rất xúc động khi nhận ra ý nghĩa thiết thực của những nỗ lực mà nhóm theo đuổi. Dự án của chúng mình có thể đem tới giá trị cho cộng động, giúp họ thực hiện thủ tục vốn phải phụ thuộc vào người khác”.

Hải Anh lan tỏa giá trị tích cực qua các hoạt động cộng đồng.

Đừng chờ đến khi hoàn hảo mới bắt đầu

Song song với việc học tập và triển khai dự án, Hải Anh đảm nhiệm vai trò Phó Chủ nhiệm Mạng lưới Sinh viên Khiếm thị Việt Nam, tham gia kết nối và chia sẻ kinh nghiệm với cộng đồng người khuyết tật.

Những đóng góp của cô được ghi nhận qua nhiều hoạt động, trong đó có danh hiệu "Thanh niên sống đẹp" năm 2024 của T.Ư Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Giải thưởng Tình nguyện Quốc gia năm 2024, do T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao tặng.

Hải Anh truyền động lực mạnh mẽ cho giới trẻ về lòng dũng cảm, sự kiên trì và tình yêu thương.

Nhìn lại hành trình của mình, Hải Anh cho rằng: “Nếu cứ chờ đến khi bản thân hoàn hảo mới hành động, có lẽ, nhiều ý tưởng sẽ không bao giờ được thực hiện”. Giữa những rào cản của thị giác, cô chọn cách hướng về phía ánh sáng bằng hành động và sự dấn thân không ngừng nghỉ. Và hành trình ấy chứng minh rằng: Khi một người trẻ dám vượt qua bóng tối của chính mình, họ sẽ trở thành vệt nắng ấm áp dìu dắt những người xung quanh.