Anh và EU chia sẻ lợi ích chung

Trụ sở Ủy ban châu Âu tại Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX)

Cả Anh và Liên minh châu Âu (EU) đều coi việc thúc đẩy quan hệ song phương chặt chẽ hơn là một lựa chọn chiến lược nhằm tăng cường vị thế cùng năng lực ứng phó thách thức. Đây được coi là bước chuyển tích cực, mang lại lợi ích cho cả hai bên, dù hành trình hàn gắn mối quan hệ từng ở trạng thái căng thẳng và hoài nghi trong nhiều năm chia tách được dự báo không dễ dàng.

Nhiều tín hiệu tích cực trong quan hệ Anh-EU được đưa ra ngay trước thềm Hội nghị cấp cao song phương diễn ra ở Brussels, Bỉ vào ngày 20/11 tới. Thủ tướng Anh Andy Burnham cho biết, đã đến lúc Anh và EU thiết lập một lộ trình hợp tác mới, qua đó giảm chi phí cho nông dân, các nhà sản xuất thực phẩm và góp phần hạ giá hàng hóa ở cả hai bên.

Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey chia sẻ, Xứ sở sương mù đang tìm kiếm các thỏa thuận về thực phẩm và nông nghiệp nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp. Những phát biểu mang tính thiện chí này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đạt được thỏa thuận tại hội nghị, mà còn phản ánh quyết tâm tháo gỡ khó khăn từ Brexit của ông Burnham, người từng nhiều lần khẳng định ưu tiên mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Hơn 10 năm kể từ khi diễn ra cuộc trưng cầu ý dân về việc đưa Anh rời khỏi “mái nhà chung” EU, hai bên đã nhận ra cái giá của sự chia tách. Về phía Anh, Brexit khiến doanh nghiệp nước này thiệt hại khoảng 37 tỷ bảng Anh mỗi năm do hoạt động thương mại với EU suy giảm. Còn với EU, việc Anh rời “ngôi nhà chung” cũng khiến khối mất đi một thành viên mạnh về kinh tế và năng lực bảo đảm an ninh. Bởi vậy, cải thiện quan hệ song phương trở thành yêu cầu thực tế với cả Anh lẫn EU, nhất là trong bối cảnh tình hình khu vực châu Âu gặp nhiều biến động. Dư âm từ đại dịch Covid-19 cũng phần nào ảnh hưởng sự phát triển của cả hai bên.

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đa số người dân Anh lấy làm tiếc về quyết định rời EU, làm dấy lên ý kiến hoài nghi về kịch bản Anh gia nhập khối trở lại. Tuy nhiên, điều này được cho là khó xảy ra do việc gia nhập khối trở lại rất phức tạp về chính trị và thủ tục pháp lý. Thủ tướng Anh cho biết, vào thời điểm hiện tại, nước Anh còn cách rất xa mục tiêu gia nhập lại EU, nhưng hai bên cần thực hiện một số bước đi thiết thực để cải thiện các thỏa thuận hiện có, giúp các thỏa thuận vận hành hiệu quả hơn.

Hội nghị cấp cao đầu tiên giữa Anh và EU diễn ra tại London hồi tháng 5/2025 từng được coi là dấu mốc quan trọng trong tiến trình cải thiện quan hệ song phương. Tiếp nối nỗ lực “cài đặt lại” quan hệ, tại hội nghị cấp cao lần thứ hai sắp tới ở Brussels, Anh và EU hướng tới đạt được ba thỏa thuận chính, gồm đơn giản hóa thủ tục đối với hoạt động xuất khẩu thực phẩm, kết nối các hệ thống giao dịch khí thải và thiết lập chương trình trao đổi dành cho thanh niên.

Các sự kiện này cho thấy nỗ lực chính trị từ cả hai phía, tạo đòn bẩy để Anh và EU hướng tới một mô hình hợp tác mới. Tuy nhiên, tiến trình đàm phán vẫn còn một số vấn đề cần giải quyết, trong đó có đề nghị của EU về việc cho phép sinh viên châu Âu theo học tại các trường đại học Anh với mức học phí ưu đãi.

Giới chức Anh thừa nhận, các cuộc thương lượng có thể kéo dài đến sát thời điểm diễn ra hội nghị sắp tới. Trên chính trường Anh, hiện cũng có những quan điểm khác biệt về mức độ xích lại gần Brussels của London. Về phía EU, khối này đang dồn sức giải quyết các vấn đề nội bộ như xung đột địa chính trị và cạnh tranh kinh tế, nên việc đàm phán với Anh không phải là ưu tiên hàng đầu.

Dù còn nhiều khó khăn phía trước, Anh và EU vẫn đang nỗ lực hàn gắn rạn nứt, chấp nhận Brexit là một phần của lịch sử và kỳ vọng đạt được các thỏa thuận có giá trị, mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai.

Điều này cũng giúp tăng cường năng lực thích ứng khó khăn của toàn khu vực châu Âu trong một thế giới đầy cạnh tranh và bất ổn. Tầm nhìn và mục tiêu cho quan hệ song phương đã được đề ra; điều quan trọng là hai bên cần hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể, kiên trì và đều đặn.