Anne Carson đoạt giải Nobel Văn học 2026

Ngày 8/10, Viện Hàn lâm Thụy Điển công bố giải thưởng Nobel Văn học cho bà Carson, "vì những tác phẩm táo bạo và sáng tạo của bà, thông qua sự đối thoại dí dỏm với truyền thống cổ điển, đã tạo ra những hình thức mới cho văn học đương đại".

Viện Hàn lâm Thụy Điển thông báo giải Nobel Văn học đã được trao cho nhà thơ và nhà tiểu luận người Canada 76 tuổi, Anne Carson. (Ảnh: TG)

Giải Nobel Văn học có giá trị 12 triệu krona Thụy Điển, tương đương khoảng 1,2 triệu USD.

Anne Carson được biết đến với phong cách sáng tác khó xếp vào một thể loại cố định. Các tác phẩm của bà thường kết hợp thơ, văn xuôi, đối thoại và dịch thuật, tạo nên sự pha trộn độc đáo giữa nhiều hình thức biểu đạt.

Một phần quan trọng trong sự nghiệp của Carson là những bản dịch và nghiên cứu về văn học Hy Lạp cổ điển. Những ảnh hưởng này hiện diện rõ nét trong nhiều tác phẩm của bà, từ kịch bản opera, các bài phê bình văn học cho đến những tác phẩm mang tính thử nghiệm.

Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Carson là Autobiography of Red (Tự truyện của Red), xuất bản năm 1998. Cuốn sách kết hợp thơ với cách kể chuyện giàu tính sáng tạo, cho thấy rõ cách Carson đưa những chất liệu từ văn học cổ điển vào hình thức văn chương hiện đại.

Phong cách ấy tiếp tục được thể hiện trong Norma Jeane Baker of Troy, tác phẩm trình diễn năm 2019 kết hợp câu chuyện về Helen thành Troy trong vở Helen của nhà viết kịch Hy Lạp cổ đại Euripides với hình tượng Marilyn Monroe.

Thông qua những tác phẩm như vậy, Carson không chỉ sử dụng lại các chất liệu của quá khứ mà còn đặt chúng vào những hình thức mới, tạo ra sự đối thoại giữa văn học cổ điển và đời sống văn hóa hiện đại.

Việc Anne Carson được trao Nobel Văn học đưa bà vào danh sách những tên tuổi lớn từng nhận giải thưởng này, trong đó có Alexander Solzhenitsyn, Alice Munro và Ernest Hemingway.

Nobel Văn học từ lâu là một trong những giải thưởng được quan tâm và cũng gây nhiều tranh luận nhất trong giới văn chương. Viện Hàn lâm Thụy Điển từng bị chỉ trích vì không trao giải cho một số nhà văn có ảnh hưởng lớn trong hơn một thế kỷ qua, trong đó có Leo Tolstoy, Virginia Woolf và Jorge Luis Borges.

Những tranh luận này khiến lựa chọn của Viện Hàn lâm nhiều lần trở thành chủ đề bàn luận sau mỗi mùa Nobel. Tuy nhiên, những người ủng hộ cách lựa chọn của viện cho rằng một phần vai trò của Nobel Văn học là đưa những truyền thống và tiếng nói văn học ít được biết đến đến với đông đảo độc giả hơn.

Họ dẫn những trường hợp như nhà văn Colombia Gabriel García Márquez, người nhận Nobel Văn học năm 1982 và nhà văn Doris Lessing, được trao giải năm 2007, như những ví dụ cho thấy giải thưởng có thể giúp mở rộng sự quan tâm của công chúng đối với những nền văn học và tác giả vốn chưa được biết đến rộng rãi.

Giải Nobel được thành lập theo di chúc của Alfred Nobel, nhà phát minh thuốc nổ và doanh nhân người Thụy Điển. Các giải thưởng dành cho những thành tựu trong văn học, khoa học và hòa bình bắt đầu được trao từ năm 1901.

Nobel Văn học được trao cho những tác giả có đóng góp nổi bật cho văn chương và qua nhiều thập kỷ đã trở thành một trong những giải thưởng danh giá nhất của thế giới văn học.

Trước Anne Carson, Nobel Văn học năm 2025 thuộc về nhà văn Hungary László Krasznahorkai. Ông từng được nhà phê bình văn học Mỹ Susan Sontag mô tả là "bậc thầy của ngày tận thế".