Áo dài 'cách tân' ngày càng biến chất: Từ xuyên thấu đến phối ren

Từ áo dài xuyên thấu, cổ chữ V, dáng ngắn đến các thiết kế mang hơi hướm sườn xám, trang phục truyền thống Việt Nam tạo ra cuộc tranh cãi lớn trên mạng xã hội mỗi dịp Tết đến xuân về.

Sự cách tân về kiểu dáng và chất liệu khiến nhiều sản phẩm ngày càng xa rời tà áo dài ban đầu. Một số thiết kế cách tân bị nhận xét là phản cảm, làm mất đi bản sắc vốn có của trang phục truyền thống dân tộc.

Mức độ phá cách lớn phần nào đến từ sự mở rộng của thị trường áo dài. Trước áp lực cạnh tranh, nhiều thương hiệu bị đặt vào tình huống bắt buộc phải làm mới, dẫn đến các quyết định táo bạo, gây tranh cãi.

Theo báo cáo kinh doanh áo dài Tết 2025 do nền tảng phân tích dữ liệu TMĐT Metric phát hành, doanh số trên các nền tảng mua sắm trực tuyến, bao gồm Shopee và TikTok Shop, đạt 189,6 tỷ đồng. Số liệu trên được thu thập trong chỉ một tháng, từ ngày 20/12/2024 đến ngày 19/1/2025.

Áo dài xuyên thấu, xẻ ngực

Trong mùa Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhiều sản phẩm được gọi là “áo dài” cũng sớm nhận về ý kiến chỉ trích trên mạng xã hội. Đầu tháng 1, một số bài đăng trên nền tảng Threads bất ngờ kêu gọi tẩy chay một mẫu áo dài xuyên thấu. Thiết kế này sở hữu chất liệu vải gần như trong suốt, đính cườm lấp lánh, tạo ra những khoảng hở rõ rệt.

Đáng chú ý, chủ sở hữu local brand tại TP.HCM trên còn tự làm mẫu cho trang phục này, sử dụng áo ngực màu trắng nổi bật, hướng sự chú ý vào nội y ẩn hiện sau lớp vải mỏng. Mẫu áo dài cách tân nhanh chóng nhận về những luồng ý kiến trái chiều.

Phần lớn chỉ trích thiết kế tương đối phản cảm, không phù hợp với tinh thần duyên dáng và kín đáo vốn gắn liền với áo dài. Đặc biệt, chủ sở hữu thương hiệu nội địa trên nhận về phản ứng tiêu cực do cố tình phối nội y khác màu áo dài, làm nổi bật chi tiết kém duyên này.

Mẫu áo dài xuyên thấu nhận về loạt ý kiến chỉ trích trên MXH. Ảnh: @nppxnxnp.

Nhìn chung, việc ứng dụng xu hướng xuyên thấu lên trang phục truyền thống chưa được đón nhận. Một số ý kiến cho rằng các thiết kế sử dụng chất liệu trong suốt một cách tinh tế, xếp chồng các lớp vải duyên dáng, tạo điểm nhấn thú vị mới có khả năng được chấp nhận và hưởng ứng.

Mẫu áo dài trên bị đánh giá là phô, thiếu chiều sâu, tập trung vào mục đích khoe da thịt hơn là truyền tải ý đồ nghệ thuật. Thậm chí, chủ local brand còn chia sẻ trên trang cá nhân rằng sản phẩm được bán chạy sau khi cô đăng tải bộ hình bị đánh giá là phản cảm.

Trước đó, một số mẫu áo dài mở khuy ngực, phối ren cũng bị đánh giá là kém duyên. Khác với cổ cao truyền thống hay cổ tròn cách tân đã được số đông chấp nhận, phần cổ áo xẻ sâu này tương đối khêu gợi, tạo ra cuộc tranh luận lớn.

Trước loạt ý kiến chỉ trích nặng nề, thương hiệu nội địa tại TP.HCM buộc phải lên tiếng xin lỗi. “Tụi mình đã không lường trước được phần thiết kế có thể gây ra cảm xúc tiêu cực như vậy. Đồng thời, việc sử dụng từ ‘áo dài’ chưa thật sự cẩn trọng, dẫn đến hiểu lầm không mong muốn”, người đại diện cho biết.

Năm ngoái, tâm điểm tranh cãi dồn vào các mẫu “áo dài cách tân” dáng ngắn hoặc gợi liên tưởng đến sườn xám Trung Quốc. Các thiết kế ngắn, được mặc theo kiểu giấu quần, bị đánh giá là xa rời so với trang phục truyền thống dân tộc. Trong khi đó, những sản phẩm chịu ảnh hưởng từ nền văn hóa khác lại gây tranh luận vì làm mất bản sắc quốc gia.

Từng chia sẻ với Tri Thức - Znews, NTK Hà Duy cho biết: “Áo dài không chỉ là một trang phục mà còn là biểu tượng văn hóa, gắn liền với lịch sử và hình ảnh đất nước. Việc thay đổi hay lai tạp một cách thiếu kiểm soát có thể làm phai nhạt đi giá trị di sản này”.

Giới hạn của cách tân

Cách tân trang phục truyền thống phản ánh sự vận động tất yếu trong dòng chảy thời trang. Ví dụ, áo dài Le Mur của họa sĩ Cát Tường hồi những năm 1930 được xem là có ý nghĩa quan trọng trong quá trình cách tân trang phục truyền thống. Các thiết kế này lấy cảm hứng châu Âu, có tay bồng, cổ thuyền, thể hiện sự biến chuyển và hội nhập.

Nhìn chung, trong thế kỷ trước, các thiết kế sáng tạo vẫn giữ được một số giá trị cốt lõi của áo dài như tay dài, tà dài quá gối, kết hợp với quần, cổ kín đáo và sở hữu chất liệu dày dặn.

Áo dài mở khuy, hở ngực gây tranh cãi trong mùa Tết năm nay. Ảnh: T.H.N.D./FB.

Tuy nhiên, các thiết kế hiện đại đã thay đổi đáng kể: tay dài được thay bằng tay ngắn hoặc sát nách, tà áo rút ngắn, quần dài nhiều khi được thay bằng váy ngắn, chất liệu xuyên thấu xuất hiện và cổ áo xẻ sâu hơn.

NTK Hà Duy khẳng định rằng sự sáng tạo trong thiết kế trang phục truyền thống cần có giới hạn, khuôn khổ và dựa trên thái độ tôn trọng đối với các giá trị cốt lõi.

Cũng theo NTK này, nguyên nhân chính khiến các thiết kế cách tân bị cho là đánh tráo khái niệm nằm ở cách gọi tên của các thương hiệu. Một số trang phục không giữ đúng dáng dấp, giá trị cốt lõi hay tinh thần của áo dài, song vẫn được gọi bằng cái tên này.

“Các shop thời trang và NTK nên cân nhắc khi đặt tên sản phẩm, hoàn toàn có thể gọi là ‘áo cách tân lấy cảm hứng từ áo dài’ thay vì ‘áo dài’”, Hà Duy chia sẻ. Ngoài ra, NTK này cũng khẳng định vai trò của các đơn vị, cá nhân kinh doanh thời trang trong việc bảo tồn tà áo dài truyền thống.

Đồng quan điểm, NTK Đặng Ngọc Hân cũng từng chia sẻ với Tri Thức - Znews rằng những thiết kế phá cách quá nhiều chỉ mang tính xu hướng thời vụ, khó được hưởng ứng lâu dài.

Đây là cái kết từng xảy ra đối với những mẫu “áo dài” kết hợp với váy đụp trong những năm trước. Nhìn chung, NTK quan niệm rằng những sáng tạo không phù hợp với thuần phong mỹ tục sẽ sớm bị đào thải. Chỉ cái đẹp truyền thống mới có khả năng trường tồn với thời gian.

Linh Vũ