ASEAN cần chuyển từ 'hạ tầng kết nối' sang 'hạ tầng trí tuệ'

Đây là một trong những nội dung phát biểu của ông Nguyễn Mạnh Hùng - Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam - tại Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 được tổ chức tại Hà Nội sáng nay 15/1.

Hội nghị do Việt Nam đăng cai, quy tụ các Bộ trưởng phụ trách công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các Đối tác Đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.

Lễ khai mạc có sự hiện diện của Thủ tướng Phạm Minh Chính, thể hiện sự quan tâm và cam kết chính trị mạnh mẽ của Việt Nam đối với hợp tác số khu vực ASEAN.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng, ASEAN đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng của tiến trình phát triển số. Theo ông, sau hơn một thập kỷ tập trung mạnh vào mở rộng hạ tầng viễn thông và kết nối Internet, thách thức lớn nhất hiện nay “không còn chỉ là có kết nối hay không, mà là mỗi kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không”.

"Việc chuyển từ 'hạ tầng kết nối' sang 'hạ tầng trí tuệ' không chỉ là lựa chọn, mà là bước phát triển tất yếu của thời đại số. ASEAN cần hướng tới xây dựng một không gian số thống nhất, trong đó dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trở thành nền tảng cốt lõi, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và năng lực quản trị của các chính phủ", ông Hùng nhấn mạnh.

Người đứng đầu Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đề xuất ASEAN cần tập trung triển khai 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, về hạ tầng, trọng tâm chuyển từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số, kết nối thông minh và hạ tầng mềm, tích hợp điện toán đám mây, IoT, dữ liệu, AI, 5G/6G, vệ tinh và các nền tảng, tiện ích số.

Thứ hai, về chính phủ số, trọng tâm chuyển từ chính phủ điện tử sang chính phủ số, vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và năng lực ứng phó với tình huống bất định và thảm họa.

Thứ ba, về an toàn và tin cậy, chuyển từ cung cấp dịch vụ số tin cậy sang xây dựng hệ sinh thái số tin cậy, hợp tác khu vực về chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ quyền riêng tư, bảo đảm an toàn đám mây và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới một cách an toàn.

Thứ tư, về phát triển bao trùm số, trọng tâm chuyển từ mở rộng kết nối số sang nâng cao kỹ năng số, từ mở rộng khả năng tiếp cận kinh tế số sang xây dựng xã hội số trao quyền cho người dân.

Thứ năm, về nguồn nhân lực, định hướng phát triển chuyển từ nhân lực số phổ thông sang nguồn nhân lực số chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ tài năng trong các lĩnh vực về trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu.

Thứ sáu, về đổi mới sáng tạo, trọng tâm chuyển từ hỗ trợ khởi nghiệp đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, với cơ chế sandbox và thử nghiệm chính sách, thúc đẩy kinh tế sáng tạo, dữ liệu mở và thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua các mô hình spin-off và liên doanh.

Thứ bảy, về kinh tế, thương mại và công nghiệp, trọng tâm chuyển từ mở cửa dịch vụ số xuyên biên giới sang vận hành một thị trường số thông suốt, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp thông minh và phát triển dịch vụ số hỗ trợ thương mại và logistics xuyên biên giới.

Thứ tám, bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, với định hướng mở rộng từ tiết kiệm năng lượng sang phát triển trung tâm dữ liệu xanh, kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực ICT, và tích hợp các tiêu chí ESG - Môi trường, Xã hội và Quản trị - vào chính sách số.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Những định hướng được đặt trong bối cảnh Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN giai đoạn 2026 - 2030 vừa được thông qua đánh dấu sự chuyển dịch từ mô hình hội nhập kinh tế truyền thống sang cách tiếp cận linh hoạt, thích ứng và định hướng tương lai. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, sự chuyển đổi này sẽ tạo nền tảng quan trọng để ASEAN hiện thực hóa khát vọng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào năm 2045.

"Với vai trò nước chủ nhà ADGMIN 6, Việt Nam sẵn sàng cùng các nước ASEAN hiện thực hóa các định hướng chuyển đổi trọng tâm thông qua hợp tác cụ thể, chia sẻ kinh nghiệm và đồng triển khai các sáng kiến chung, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và thử nghiệm chính sách, qua đó góp phần xây dựng một ASEAN số hóa toàn diện, bao trùm và bền vững", Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng tuyên bố.

Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) là cơ chế hợp tác cấp Bộ trưởng quan trọng của ASEAN trong lĩnh vực số, nhằm rà soát tiến độ triển khai các khuôn khổ và sáng kiến hợp tác số của khu vực, đồng thời trao đổi định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo. Hội nghị lần thứ 6 tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như chuyển đổi số, kinh tế số, kết nối hạ tầng và nền tảng số, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn - an ninh mạng, cũng như tăng cường hợp tác với các Đối tác Đối thoại và tổ chức quốc tế.

Hoa Anh Thịnh