ASIAD 20: Vì sao nói bắn súng là môn thể thao 'đào thải tàn nhẫn'?

Sự cạnh tranh khốc liệt

Tại nội dung 10m súng ngắn nữ ASIAD 20, xạ thủ Trịnh Thu Vinh (xếp hạng 4 Olympic 2024) chỉ kết thúc ở vị trí thứ 11 và không thể giành quyền vào chung kết. Đáng nói, Trịnh Thu Vinh được đánh giá là niềm hy vọng vàng của Đoàn thể thao Việt Nam, nhưng thành tích không như kỳ vọng. Trong khi đó, Nguyễn Thùy Trang bất ngờ góp mặt tại chung kết, nhưng khi cạnh tranh huy chương cũng chỉ xếp hạng 6 chung cuộc.

 Xạ thủ Trịnh Thu Vinh (áo đỏ) tranh tài nội dung 10m súng ngắn tại ASIAD 20. Ảnh: BÙI LƯỢNG

Dù sao, đội tuyển bắn súng Việt Nam cũng được an ủi phần nào bằng tấm huy chương đồng nội dung 10m súng ngắn đồng đội nữ. Thành tích của các xạ thủ Trịnh Thu Vinh, Nguyễn Thùy Trang, Bùi Thúy Thu Thủy khi cộng lại đã xếp hạng 3 chung cuộc, chỉ xếp sau các đội Trung Quốc và Hàn Quốc.

Phong độ của Trịnh Thu Vinh đã phần nào nói lên sự khắc nghiệt, sự “đào thải tàn nhẫn” của môn bắn súng. Cũng ở nội dung này, đương kim vô địch Olympic Oh Yejin (Hàn Quốc) thậm chí còn không thể góp mặt ở chung kết. Thành tích của Oh Yejin chỉ đứng thứ 12, sau Trịnh Thu Vinh.

Kịch bản tương tự diễn ra ở nội dung 10m súng ngắn nam, tổ chức sáng 24-9. Đương kim vô địch ASIAD Phạm Quang Huy chỉ xếp hạng 28/60 vận động viên tranh tài và không thể góp mặt ở chung kết. Trong khi đó, đương kim vô địch Olympic Xie Yu (Trung Quốc) cũng chỉ xếp hạng 12 ở vòng loại và không thể tiến được vào vòng tranh huy chương.

Nhìn rộng hơn, sau khi giành 1 huy chương vàng, 1 huy chương bạc và xác lập 1 kỷ lục ở Olympic Rio 2016, sau đó xạ thủ Hoàng Xuân Vinh không thể vào chung kết ở ASIAD 18 năm 2019 và chỉ đoạt huy chương bạc ở SEA Games 30 năm 2019. 

Kể ra những ví dụ trên để thấy về sự đào thải của môn bắn súng thể thao, nơi những đương kim vô địch Olympic hay ASIAD đều chưa chắc bảo vệ được thành quả ở giải đấu tiếp theo. Vì thế, thành tích không được như mong muốn của Trịnh Thu Vinh hay Phạm Quang Huy tại ASIAD 20 là điều hoàn toàn có thể thông cảm. Trong bắn súng, dù sự chuẩn bị kỹ lưỡng, dù tài năng là không thể chối cãi, nhưng chỉ cần một tác động nhỏ từ bên ngoài (tiếng ồn, độ ẩm, lệch múi giờ…) cũng ảnh hưởng đến thành tích của vận động viên.

Khi bắn súng là nghệ thuật trầm tĩnh

Bắn súng thể thao không chỉ là ngắm chuẩn và bóp cò, mà là nghệ thuật thầm lặng trong sự chính xác: Sự tĩnh lặng trước khi bóp cò, nhịp thở chậm rãi, sự tập trung thu hẹp thế giới vào một khoảnh khắc duy nhất.

Một xạ thủ thực thụ hiểu rằng mục tiêu quan trọng nhất không phải là hồng tâm, mà là sự tĩnh lặng nội tâm của chính mình. Theo nghĩa này, bắn súng thể thao trở thành một tấm gương phản chiếu kỷ luật, cảm xúc và sự minh mẫn của mỗi người. Môn bắn súng thể thao dạy một bài học nghịch lý: Để bắn trúng mục tiêu, bạn phải buông bỏ. Bạn phải giải tỏa căng thẳng, loại bỏ những thứ gây xao nhãng và hòa mình vào khoảnh khắc hiện tại. Càng cố gắng kiểm soát, bạn càng dễ đánh mất nó. Chỉ khi bạn hòa hợp thân thể, hơi thở và tâm trí thì đường đạn mới đi đúng hướng.

Các xạ thủ nữ Việt Nam nhận huy chương đồng nội dung 10m súng ngắn đồng đội nữ ASIAD 20. Ảnh: BÙI LƯỢNG 

Đó là lý do tại sao những xạ thủ xuất sắc thường được miêu tả là điềm tĩnh, không phải vì họ thiếu quyết tâm, mà vì họ đã học được cách làm chủ quyết tâm đó. Trong một thế giới bị chi phối bởi tốc độ và tiếng ồn, việc bắn súng đòi hỏi điều ngược lại: Sự tĩnh lặng, kiên nhẫn và nhận thức .

Với những đòi hỏi quá khắc nghiệt của môn bắn súng thể thao, không phải xạ thủ nào cũng có thể duy trì được điều đó trong suốt sự nghiệp. Có xạ thủ “im lặng” gần như cả sự nghiệp, nhưng chỉ cần một loạt bắn xuất thần đã tạo nên những chương thành tích vĩ đại. Cũng có xạ thủ sớm bước lên đỉnh cao Olympic khi mới ở độ tuổi đôi mươi, nhưng sau đó lại không thể giữ được thành tích. Trước khi trở thành nhà vô địch Olympic Rio 2016, xạ thủ Hoàng Xuân Vinh đã có pha ngắm bắn kéo dài cả hàng phút ở loạt bắn cuối cùng. Pha bắn đó chứa đựng sự quyết tâm cả sự nghiệp, của khát khao, ý chí và quyết tâm chiến thắng cháy bỏng. 

Ở các cường quốc bắn súng hàng đầu thế giới như Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ… dường như mỗi kỳ ASIAD hay Olympic, họ đều trình làng một loạt xạ thủ mới chất lượng. Bởi vậy, bắn súng không có chỗ cho sự chủ quan và càng không phải môn thể thao mà hào quang của ngày hôm qua có thể bảo đảm cho thành công của ngày hôm nay.

Sự “đào thải tàn nhẫn” ấy, ở một góc độ khác, chính là vẻ đẹp đặc biệt của bắn súng thể thao. Nó buộc vận động viên phải liên tục làm mới mình, không chỉ bằng kỹ thuật, thể lực mà quan trọng hơn là bản lĩnh và khả năng kiểm soát tâm lý trong mọi hoàn cảnh, mọi giải đấu.