ASIAD 2026 bị nói 'tệ nhất lịch sử', vì đâu nên nỗi?

Tay vợt Ấn Độ PV Sindhu phải thi 3 trận trong chưa đầy 18 giờ tại ASIAD 2026. Trận vòng 3 kết thúc sau nửa đêm, nhưng chiều hôm sau cô đã phải trở lại sân đấu tứ kết. Sindhu cho rằng lịch thi đấu chưa được tổ chức hợp lý vì VĐV không có đủ thời gian ngủ và hồi phục. Tay vợt Unnati Hooda cũng đưa ra nhận xét tương tự.

Ở môn bóng chuyền, đội tuyển Pakistan từng bị đưa nhầm tới nhà thi đấu ngay trước trận. Đội bóng Hàn Quốc cũng có lần bỏ lỡ buổi tập do xe đưa đón không đến.

Không chỉ giao thông, chỗ ở cũng phát sinh vấn đề. Một số đoàn gặp trục trặc khi nhận phòng, phân bổ phòng hoặc lên tàu Costa Serena - nơi được sử dụng làm chỗ ở tạm thời cho VĐV. Đoàn Ấn Độ phải thuê thêm phòng khách sạn sau khi số phòng phân bổ bị giảm.

Ban tổ chức thừa nhận một số sự cố bắt nguồn từ lỗi con người và thiếu trao đổi thông tin với các đoàn. Khi những trục trặc liên tiếp xuất hiện từ lịch thi đấu, xe đưa đón đến chỗ ở, ASIAD 2026 bị ví là “tệ nhất lịch sử” về khâu tổ chức. Đằng sau những sự cố tưởng như riêng lẻ là một hệ thống hậu cần đang bộc lộ nhiều điểm đứt gãy.

VĐV PV Sindhu bị xếp lịch thi đấu liên tục trong 18 giờ ở ASIAD 2026. Ảnh: Deccan Chronicle.

Vì sao hệ thống vận hành gặp trục trặc?

Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của ASIAD 2026 là không có làng VĐV tập trung theo mô hình truyền thống.

Thay vì đưa hàng nghìn VĐV và quan chức về một khu vực, ban tổ chức bố trí họ tại nhiều khách sạn, cơ sở lưu trú tạm thời và tàu Costa Serena ở cảng Nagoya. Mô hình này được lựa chọn một phần nhằm tránh việc xây dựng khu làng thể thao lớn rồi để trống hoặc sử dụng không hiệu quả sau đại hội.

Đây là bài toán kinh tế hợp lý trên giấy, nhưng đồng thời tạo ra bài toán hậu cần khó hơn. Khi VĐV ở tập trung, các nhu cầu như ăn uống, nghỉ ngơi, tập luyện, gặp gỡ đoàn và di chuyển tới các địa điểm thi đấu có thể được giải quyết trong cùng một không gian.

Nơi ở của các VĐV ở Nagoya. Ảnh: Reuters.

Khi nơi ở bị phân tán, từng hoạt động phải được kết nối bằng phương tiện và lịch trình. VĐV không chỉ cần được đưa từ khách sạn đến sân thi đấu. Người đó còn có thể phải đi từ nơi ở đến sân tập, từ sân tập đến địa điểm thi đấu, rồi trở lại khách sạn. Mỗi đoàn lại có lịch thi đấu khác nhau và có thể phát sinh yêu cầu thay đổi vào phút cuối.

Trường hợp Sindhu cho thấy tác động rõ nhất. Khi một trận đấu kết thúc sau nửa đêm và trận tiếp theo diễn ra vào ngày hôm sau, từng giờ nghỉ ngơi đều có giá trị. Nếu hệ thống vận chuyển hoặc lịch thi đấu không tạo đủ khoảng trống, áp lực sẽ trực tiếp dồn lên VĐV.

Không chỉ là chuyện xe đưa đón

Mô hình phân tán cũng khiến công việc của ban tổ chức phức tạp hơn ở phía sau. Họ phải đồng thời quản lý số lượng lớn phòng ở, phương tiện, giờ xuất phát, điểm đón, lịch tập và lịch thi đấu của các đoàn. Chỉ cần thông tin không được truyền tới đúng bộ phận, một sai sót nhỏ có thể xuất hiện ở đầu cuối của chuỗi.

Ban tổ chức ASIAD 2026 sau đó phải điều chỉnh hàng loạt quy trình. Các yêu cầu đặt hoặc thay đổi xe sau 15h ngày hôm trước không được chấp nhận nhằm giảm nguy cơ sai sót. Giờ xe khởi hành được hiển thị lớn tại bàn thông tin của từng khách sạn.

Cách điều hành xe cũng được nới theo hướng linh hoạt hơn. Tài xế được yêu cầu chờ VĐV trong khả năng cho phép thay vì rời đi khi chưa có người lên xe. Việc phải liên tục sửa quy trình sau khi đại hội bắt đầu cho thấy thách thức nằm một phần ở khả năng phối hợp giữa nhiều mắt xích, thay vì chỉ ở năng lực của từng bộ phận riêng lẻ.

Đội bóng chuyền nam Hàn Quốc bỏ lỡ buổi tập do xe đưa đón không đến. Ảnh: POC.

Một yếu tố khác đáng chú ý là công tác vận hành ASIAD 2026 được giao cho GL Events, công ty của Pháp. Theo The Independent, GL Events nhận hợp đồng trị giá khoảng 63 tỷ yen (hơn 10.000 tỷ đồng). Kyodo News cho biết công ty này được lựa chọn vì có mức giá thấp hơn đáng kể so với phương án khác.

Sự xuất hiện của đơn vị vận hành quốc tế không hoàn toàn nguyên nhân trực tiếp của các sự cố. Nguồn cũng không đưa ra bằng chứng cho thấy GL Events là nguyên nhân của từng vấn đề.

Điều đáng chú ý hơn là khối lượng công việc mà đơn vị vận hành phải kết nối. Khi đại hội có làng VĐV tập trung, nhiều hoạt động được gom về một đầu mối vật lý. Với mô hình của ASIAD 2026, hệ thống vận hành phải bù lại sự phân tán đó bằng một mạng lưới điều phối lớn hơn.

Điều này đòi hỏi thông tin phải được truyền chính xác giữa ban tổ chức, các đoàn thể thao, khách sạn, tài xế, sân tập và địa điểm thi đấu.

Chỉ một thông tin sai cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền. Đó là lý do các sự cố hậu cần tại một đại hội thể thao cần được nhìn như vấn đề của cả hệ thống, thay vì những lỗi riêng lẻ.

Bài toán đánh đổi

Việc không xây dựng làng VĐV truyền thống giúp giảm nhu cầu đầu tư vào khu phức hợp lớn chỉ phục vụ trong thời gian ngắn. Hội đồng Olympic châu Á cũng bảo vệ lựa chọn này, cho rằng các cơ sở được xây dựng riêng cho một sự kiện có thể trở thành những công trình ít được sử dụng sau đó.

Nhưng tiết kiệm chi phí xây dựng không có nghĩa bài toán trở nên đơn giản hơn. Chi phí và độ phức tạp có thể được chuyển từ xây dựng sang vận hành.

Thay vì đầu tư lớn vào khu làng VĐV, ban tổ chức phải duy trì hệ thống khách sạn, tàu lưu trú, xe buýt và các điểm trung chuyển. Và hệ thống này phải hoạt động chính xác mỗi ngày trong nhiều tuần.

Trên mạng xã hội, một số vận động viên lưu trú trong các căn hộ lắp ghép ở ASIAD 2026 đã than phiền về phòng ốc chật chội và giường nhỏ. Ảnh: Reuters.

Khi thời tiết xấu, bài toán còn khó hơn. Mưa lớn đã khiến nhiều môn thi đấu bị gián đoạn, trong đó có cricket, quần vợt, lướt sóng và bắn cung. Một số trận cricket phải hủy vì không thể thi đấu.

Thời tiết là yếu tố ban tổ chức không thể kiểm soát. Nhưng cách hệ thống phản ứng trước thời tiết lại phụ thuộc vào khả năng dự phòng của lịch thi đấu và hậu cần.

Nếu lịch quá sát, trận bị hoãn có thể không còn đủ thời gian để tổ chức lại. Nếu phương tiện đã được phân bổ cứng cho các khung giờ cố định, thay đổi nhỏ cũng có thể khiến nhiều đoàn cùng lúc phải điều chỉnh.

Vì vậy, vấn đề lớn nhất mà ASIAD 2026 đang cho thấy không nhất thiết là một sai sót cụ thể. Đó là bài toán đánh đổi giữa chi phí, mô hình lưu trú và độ phức tạp vận hành.

Hệ thống phân tán có thể giúp giảm nhu cầu xây dựng cơ sở vật chất mới, nhưng để vận hành trơn tru, nó đòi hỏi khả năng điều phối rất cao, thông tin chính xác và đủ dư địa để xử lý những tình huống bất ngờ.

Những sự cố tại ASIAD 2026 cho thấy khi một trong các mắt xích đó không hoạt động đúng, ảnh hưởng cuối cùng vẫn rơi vào VĐV - những người cần được bảo vệ tốt nhất trong đại hội thể thao.