ATGT phải đáp ứng mong muốn giản dị của người dân 'ra khỏi nhà và trở về bình yên'

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) Quốc gia chủ trì hội nghị - Ảnh: VGP/Minh Khôi

Kiện toàn bộ máy tổ chức, đổi mới cơ chế hoạt động

Phát biểu mở đầu hội nghị, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nêu rõ, thời gian qua, công tác bảo đảm TTATGT đạt kết quả tích cực trên nhiều chỉ tiêu, thể hiện ở việc hoàn thiện chính sách, pháp luật và thể chế; nâng cao tinh thần trách nhiệm, nhận thức của các cấp, các ngành và người dân; triển khai các biện pháp công nghệ, kỹ thuật; hoàn thiện các quy định về phát triển đường bộ, hạ tầng; đồng thời khắc phục các nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp liên quan đến ATGT.

Tuy nhiên, tai nạn giao thông (TNGT) và ùn tắc giao thông vẫn là vấn nạn lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tài sản và sự phát triển bền vững của xã hội. Dù số vụ TNGT được kéo giảm, nhưng nguy cơ gây thiệt hại về người và tài sản vẫn hiện hữu. Việt Nam vẫn là một trong những quốc gia có tỉ lệ và số vụ TNGT ở mức cao so với khu vực và thế giới.

Trong bối cảnh chuẩn bị bước vào kỷ nguyên phát triển mới, công tác bảo đảm TTATGT, kéo giảm mạnh mẽ, bền vững TNGT tiếp tục là thách thức lớn, đòi hỏi các biện pháp, tư duy và quyết tâm mới.

Theo Phó Thủ tướng, mô hình Ủy ban ATGT Quốc gia và Ban ATGT ở các địa phương đã đạt được những kết quả hoạt động khá toàn diện, thể hiện ở sự thay đổi về tư duy, chủ trương, chính sách, pháp luật, tổ chức thực thi, cũng như công tác truyền thông và nâng cao nhận thức của nhân dân về an toàn giao thông. Vai trò của Ủy ban được khẳng định rõ nét, nhất là trong những giai đoạn khó khăn của cuộc chiến chống TNGT và ùn tắc giao thông.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy mô hình Ủy ban liên ngành hiện nay chủ yếu mang tính tham mưu, tư vấn cho Thủ tướng Chính phủ, còn hạn chế về thẩm quyền quyết định, dự án và công cụ thực thi. Dù các bộ, ngành, cơ quan thành viên đều có nhận thức đúng đắn và quyết tâm cao, song vẫn còn nhiều tồn tại cần được giải quyết.

Do đó, mô hình Ủy ban ATGT Quốc gia và Ban ATGT ở các địa phương cần được kiện toàn bộ máy tổ chức, đổi mới cơ chế chỉ đạo, điều hành theo hướng có tính hành động quyết liệt hơn, bảo đảm cơ sở pháp lý và năng lực thực thi, nhằm xác định đúng các vấn đề trọng tâm, giải quyết thực chất, trên cơ sở kế thừa những kết quả đã tạo dựng về phối hợp, tinh thần trách nhiệm, lắng nghe và chuyển hóa nhanh các quyết định vào hành động thực tiễn, bảo đảm kịp thời, hiệu quả.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nêu rõ, thời gian qua, công tác bảo đảm TTATGT đạt kết quả tích cực trên nhiều chỉ tiêu - Ảnh: VGP/Minh Khôi

Phó Thủ tướng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, đánh giá nghiêm túc thực trạng, dù đã có nhiều văn bản luật, nghị định, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, cùng sự tham gia tích cực của hệ thống truyền thông, nhưng vẫn còn những rào cản, vấn đề các bộ, ngành, địa phương chưa tự giải quyết được. Việc huy động lực lượng liên bộ, liên ngành, liên địa phương song vẫn chưa giải quyết thỏa đáng vấn đề ATGT, chưa đáp ứng được mong muốn chính đáng của người dân là "khi ra khỏi nhà và được trở về bình yên".

Việc thảo luận cần xuất phát từ kinh nghiệm, thực tiễn của các bộ, ngành được giao nhiệm vụ trực tiếp trong bảo đảm TTATGT, như Bộ Công an, Bộ Xây dựng (chịu trách nhiệm về quản lý nhà nước, chính sách, pháp luật, hạ tầng kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy chuẩn), Bộ Y tế (giảm thiểu thiệt hại, tử vong và thương vong do TNGT).

Bên cạnh đó, tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đòi hỏi cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp cần phản ứng nhanh nhạy hơn, tính toán công việc bài bản, khả thi hơn trong quá trình ra quyết định về bảo đảm TTATGT.

Ngoài ra, việc kéo giảm TNGT không thể thực hiện nếu thiếu công cụ pháp lý, sự ủng hộ của nhân dân và hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, biện pháp kỹ thuật trong điều hành, quản lý và giám sát giao thông.

Phó Thủ tướng mong muốn hội nghị hướng tới sự đồng thuận và quyết tâm cao, tháo gỡ các rào cản, sớm đề xuất với Chính phủ mô hình mới cùng trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý TTATGT.

Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông báo cáo tại hội nghị - Ảnh: VGP/Minh Khôi

Toàn quốc xử lý 3,39 triệu trường hợp vi phạm

Ông Lê Kim Thành, Phó Chủ tịch Chuyên trách Ủy ban ATGT Quốc gia cho biết năm 2025 là năm đầu tiên triển khai đồng bộ hệ thống pháp luật mới về TTATGT đường bộ, tạo bước chuyển rõ nét từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực thi nghiêm minh, thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Các bộ, ngành, địa phương đã tập trung triển khai quyết liệt các giải pháp theo chức năng, nhiệm vụ được giao; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật; kết hợp chỉnh trang hạ tầng, tổ chức giao thông và kiểm tra, xử lý vi phạm. Kết quả cho thấy tai nạn giao thông được kéo giảm, kỷ cương pháp luật được tăng cường, ý thức người tham gia giao thông có chuyển biến rõ rệt.

Về đường bộ, sắt, thủy nội địa, toàn quốc xảy ra 18.601 vụ, làm chết 10.491 người, bị thương 12.312 người, giảm 5.312 vụ (-22,21%), giảm 711 người thiệt mạng (-6,35%) và giảm 5.259 người bị thương (-29,93%).

Toàn quốc xử lý 3,39 triệu trường hợp vi phạm TTATGT, phạt tiền gần 6.854 tỷ đồng; số trường hợp vi phạm và tiền phạt đều giảm so với năm 2024.

Công tác đầu tư, bảo trì và khai thác kết cấu hạ tầng giao thông được triển khai đồng bộ. Nhiều dự án giao thông trọng điểm được hoàn thành, đưa vào khai thác, đặc biệt là hệ thống đường cao tốc mới hoàn thành, góp phần cải thiện điều kiện lưu thông, giảm tai nạn và ùn tắc. Công tác xử lý điểm đen, điểm tiềm ẩn tai nạn, bất cập trong tổ chức giao thông được chú trọng. Hệ thống đèn tín hiệu, báo hiệu đường bộ từng bước được rà soát, khắc phục.

Công tác đăng ký, quản lý và đăng kiểm phương tiện được tổ chức chặt chẽ, từng bước hiện đại hóa. Số lượng phương tiện đăng ký mới năm 2025 là trên 590 nghìn xe ô tô, 2,6 triệu xe mô tô; nâng tổng số xe đã đăng ký là gần 7,5 triệu ô tô, hơn 79 triệu mô tô. Công tác đấu giá biển số xe mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước (năm 2025 là trên 5 nghìn tỷ đồng/140 nghìn biển ô tô, mô tô). Hệ thống đăng kiểm cơ bản ổn định, đáp ứng nhu cầu kiểm định phương tiện (năm 2025 đã kiểm định trên 5,77 triệu lượt phương tiện).

Theo đánh giá của Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia, TNGT gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng vẫn còn xảy ra đặc biệt với loại hình kinh doanh vận tải. TNGT với xe máy còn xảy ra khá phổ biến. Ùn tắc giao thông tại Hà Nội và TPHCM vẫn diễn biến phức tạp, áp lực giao thông vẫn rất lớn trong giờ cao điểm khi lưu lượng phương tiện vượt quá năng lực hạ tầng.

Tại cuộc họp, lãnh đạo UBND TP. Hà Nội, TPHCM, tỉnh Cà Mau đã báo cáo về các nguyên nhân, tồn tại, hạn chế và giải pháp khắc phục, kéo giảm số vụ TNGT, đặc biệt là những vụ nghiêm trọng, cải thiện hạ tầng, xóa điểm đen giao thông, tổ chức giao thông hợp lý…

Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông cho biết, theo báo cáo, số người chết do TNGT vẫn ở mức cao; bình quân mỗi ngày có 28,2 người tử vong.

Tai nạn giao thông chết người chủ yếu xảy ra trên quốc lộ (36%), đường xã (27,25%), đường tỉnh (24,4%), trong khi cao tốc chiếm 1,12%. Thời gian tai nạn xảy ra nhiều nhất là buổi chiều tối và ban đêm. Thực tế cho thấy, trật tự giao thông còn nhiều bất cập, chưa theo quy luật.

Trong thời gian qua, lực lượng chức năng xử lý nhiều vi phạm song TNGT vẫn còn phức tạp. Công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh vận tải còn lỏng lẻo, chạy theo mục tiêu kinh tế, chưa coi trọng an toàn. Hạ tầng giao thông, tổ chức giao thông còn nhiều bất cập.

Thời gian tới, Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình đề nghị chuyển từ phương thức tuyên truyền sang giáo dục pháp luật giao thông; nâng cao kiến thức, kỹ năng về ATGT cho học sinh; rà soát, đào tạo lại người đã được cấp giấy phép lái xe mô tô; đồng thời thay đổi tư duy tổ chức giao thông từ cao tốc đến đường đô thị, gắn với yêu cầu chống ùn tắc; quan tâm đến người yếu thế như người đi bộ, xe đạp, xe máy.

Phó Thủ tướng đề nghị, trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương cần tập trung vào những công việc cụ thể, trước hết là phân công trách nhiệm để thực hiện nghiêm túc - Ảnh: VGP/Minh Khôi

Kéo giảm ít nhất 50% các chỉ số TNGT

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, bảo đảm TTATGT không thể dừng ở trao đổi chung chung mà phải chuyển từ nói sang làm, hành động cụ thể, xác định rõ việc làm được ngay và việc cần tính toán lâu dài, gắn với yêu cầu xây dựng cơ chế, mô hình tổ chức mạnh hơn.

Trên cơ sở báo cáo của Văn phòng Thường trực Ủy ban, Bộ Công an và các địa phương, Phó Thủ tướng thống nhất đánh giá: Các chỉ tiêu an toàn giao thông qua từng năm có xu hướng giảm, nhưng số lượng tuyệt đối người chết, bị thương vẫn ở mức rất đáng lo ngại. Một số địa phương có số người chết vượt 14-15 người/100.000 dân là con số đau xót.

Trong các nguyên nhân gây tai nạn, đường bộ chiếm tỉ lệ cao nhất, trong đó quốc lộ, tỉnh lộ và đường nông thôn chiếm tỉ lệ rất lớn.

Phó Thủ tướng đề nghị, trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương cần tập trung vào những công việc cụ thể, trước hết là phân công trách nhiệm để thực hiện nghiêm túc.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yếu tố con người là nguyên nhân then chốt trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông. Việc đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe và trang bị kiến thức pháp luật cho người tham gia giao thông phải được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ; không chỉ dừng ở khả năng điều khiển phương tiện mà phải gắn với ý thức trách nhiệm và tuân thủ pháp luật. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an xây dựng phương án cụ thể về nội dung này để báo cáo.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Xây dựng rà soát toàn diện công tác kiểm định, đánh giá an toàn kỹ thuật phương tiện - Ảnh: VGP/Minh Khôi

Nhận xét nhiều vụ tai nạn gần đây liên quan đến cả phương tiện và công tác kiểm định, hoán cải, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Xây dựng rà soát toàn diện công tác kiểm định, đánh giá an toàn kỹ thuật phương tiện. "Dù đã có cố gắng, cải tiến, điều chỉnh tiêu chuẩn, quy chuẩn nhưng vẫn chưa đủ, cần có phương án rõ ràng hơn", Phó Thủ tướng nói.

Về hạ tầng, Phó Thủ tướng nhấn mạnh vấn đề các điểm đen, lối mở giao cắt, đặc biệt giữa đường sắt và đường bộ đã được chỉ ra nhiều năm, hiện mới xử lý được khoảng 70%. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính đặt mục tiêu năm 2026 xử lý đạt 100% các nguyên nhân trực tiếp này.

Đối với đường quốc lộ, tỉnh lộ và đường nông thôn, Bộ Xây dựng nghiên cứu, ban hành tiêu chuẩn an toàn cho từng loại đường, xác định rõ tốc độ, tổ chức giao cắt, không coi đường nông thôn là chỉ dành cho người đi bộ. Việc rà soát phải hoàn thành trong quý II/2026.

Đồng thời, Bộ Xây dựng phải thay đổi cách tiếp cận trong thiết kế đô thị và hạ tầng giao thông, lấy an toàn làm tiêu chí trung tâm; ưu tiên phát triển giao thông công cộng và các loại hình giao thông xanh; tổ chức hạ tầng theo hướng phân tách các loại phương tiện có tốc độ khác nhau, bảo đảm mỗi loại đường và mỗi loại phương tiện đều đáp ứng tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật, qua đó giảm xung đột giao thông và tai nạn.

Phó Thủ tướng giao Bộ Công an chủ trì chiến dịch kiểm soát phương tiện kinh doanh vận tải hành khách, hàng hóa; làm rõ nguyên nhân vi phạm từ người lái, chủ doanh nghiệp, phương tiện, công tác kiểm soát và điều kiện hạ tầng, trong đó có việc thiếu điểm dừng nghỉ, logistics trên các tuyến đường dài.

Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng chương trình giáo dục pháp luật giao thông cụ thể trong nhà trường; kết hợp gia đình – nhà trường; hiệu trưởng chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm. Học sinh đi xe đạp điện, xe máy phải được giáo dục, hướng dẫn cả lý thuyết và thực hành.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc kiểm soát nồng độ cồn, coi hành vi điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn là hành vi nguy hiểm, thậm chí là tội phạm; yêu cầu phấn đấu 90%, tiến tới 100% người điều khiển phương tiện không vi phạm.

Về chỉ tiêu kéo giảm TNGT trong năm 2026, Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương đăng ký bằng các chỉ số định lượng; tối thiểu giảm 50% so với năm 2025; địa phương đã giảm 50% thì phải đặt mục tiêu cao hơn. Trường học phải đạt tỉ lệ 100% học sinh nắm vững luật giao thông.

Phó Thủ tướng cũng giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp các bộ liên quan xây dựng phương án kết thúc hoạt động Ủy ban ATGT quốc gia, đề xuất mô hình tổ chức mới hiệu lực, hiệu quả hơn, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Minh Khôi