Bắc Ninh: Nâng giá trị nông sản từ đổi mới phương thức sản xuất
Những năm qua, ngành Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh chú trọng đưa các tiến bộ kỹ thuật, giống mới, công nghệ cao, nông nghiệp xanh và tuần hoàn vào trình diễn, nhân rộng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện đời sống người dân.
Gắn sản xuất với thị trường
Năm 2024, được sự giúp đỡ của Trung tâm Khuyến nông thành phố Bắc Ninh, gia đình bà Trịnh Thị Bẩy, thôn Mải Hạ, xã Mỹ Thái triển khai mô hình trồng nấm rơm, nấm sò với quy mô diện tích nhà xưởng rộng khoảng 1.000 m2, trong đó 500 m2 trồng nấm rơm, còn lại trồng nấm sò. Tham gia mô hình, gia đình bà Bẩy được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc nấm, được hỗ trợ 50% bông hạt làm nguyên liệu và một phần kinh phí làm giá thể phục vụ sản xuất.

Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông thành phố kiểm tra mô hình trồng nấm rơm, nấm sò của gia đình bà Trịnh Thị Bẩy, thôn Mải Hạ, xã Mỹ Thái.
Với mô hình do Trung tâm Khuyến nông thành phố hỗ trợ, gia đình bà Bẩy có thể thu hoạch khoảng 20 tấn nấm sò và 7,5 tấn nấm rơm, doanh thu đạt 2,2- 2,5 tỉ đồng, lợi nhuận 200-300 triệu đồng/năm. Bà Trịnh Thị Bẩy chia sẻ: "Trong vài năm trở lại đây, nhu cầu về nấm rơm tươi tăng cao, giá bán từ 100.000- 140.000 đồng/kg. Do áp dụng đúng kỹ thuật, nấm của gia đình tôi có mã đẹp, đồng đều".
Năm 2019, ông Nguyễn Xuân Nam ở tổ dân phố Gia Phú, phường Nhân Thắng mạnh dạn tích tụ 6,7 ha đất cấy lúa kém hiệu quả chuyển đổi sang mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, kết hợp giữa trồng cây ăn quả với chăn nuôi. Nhận thấy nho hạ đen có hàm lượng chất dinh dưỡng, hiệu quả kinh tế cao, sau thời gian tìm hiểu, nghiên cứu, tháng 8/2020, được sự giúp đỡ của Trung tâm Khuyến nông thành phố, ông Nam trồng thử nghiệm 1,1 ha nho leo giàn trong nhà màng.
Với kinh nghiệm từ những người đi trước, sau hơn 2 năm trồng, chăm sóc, cây nho sinh trưởng, phát triển tốt, bắt đầu cho thu hoạch ổn định 2 lứa/năm, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ngoài trồng nho hạ đen, trang trại của ông Nam trồng thêm khoảng 1.000 gốc nho sữa, 1.000 gốc thanh long cùng 2 ha ổi, đu đủ, cam đường, vú sữa, hồng xiêm… Hiện tại, các loại cây ăn quả của gia đình ông Nam đều cho thu hoạch với năng suất, sản lượng ổn định, đem lại doanh thu khoảng 1 tỷ đồng, lợi nhuận 200-300 triệu đồng/năm.
Khuyến nông số, nông nghiệp đô thị
Từ năm 2021 đến nay, Trung tâm Khuyến nông thành phố đã triển khai 69 mô hình trình diễn, dự án khuyến nông, khuyến lâm. Tiêu biểu như mô hình phát triển bền vững cây ăn quả đặc sản chủ lực bằng giống na Thái, triển khai năm 2023 tại xã Nghĩa Phương và xã Đông Phú, có quy mô 7,5 ha với 114 hộ tham gia. Việc áp dụng quy trình chăm sóc, sử dụng phân bón hữu cơ sinh học góp phần nâng cao khả năng sinh trưởng, tạo điều kiện thuận lợi cho cây phát triển ổn định.

Mô hình nuôi lươn không bùn của gia đình ông Trần Ngọc Phan, thôn Trong Vàng, xã Tiên Lục đem lại doanh thu 300 triệu đồng/năm.
Theo ông Trần Xuân Dẫn, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông thành phố Bắc Ninh, không còn dừng lại ở việc chuyển giao kỹ thuật đơn lẻ, đơn vị đã chuyển sang cung ứng dịch vụ tích hợp, lấy hiệu quả kinh tế và khả năng nhân rộng làm thước đo. Các mô hình trình diễn, dự án khuyến nông không chỉ làm thay đổi tập quán canh tác, hạ giá thành sản xuất và nâng cao rõ rệt hiệu quả kinh tế, mà còn tạo bước chuyển mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp thông qua việc mở rộng liên kết chuỗi và truy xuất nguồn gốc.
Giai đoạn từ năm 2021 đến nay, Trung tâm Khuyến nông thành phố đã triển khai 69 mô hình trình diễn, dự án khuyến nông, khuyến lâm. Tiêu biểu như mô hình phát triển bền vững cây ăn quả đặc sản chủ lực bằng giống na Thái, triển khai năm 2023 tại xã Nghĩa Phương và xã Đông Phú, có quy mô 7,5 ha với 114 hộ tham gia.
Các mô hình trình diễn, dự án khuyến nông đã tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận kiến thức chăn nuôi, trồng trọt; thúc đẩy quá trình cơ giới hóa, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hình thành những trang trại, gia trại sản xuất hiệu quả; nâng cao chất lượng nông sản, phát triển vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Hiệu quả kinh tế, môi trường và xã hội mà các mô hình trình diễn, dự án khuyến nông đem lại chính là tiền đề để Ngành Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các chính sách hỗ trợ. Tiêu biểu như chính sách hỗ trợ phí dịch vụ phun thuốc bảo vệ thực vật, gieo hạt, bón phân bằng thiết bị bay không người lái trong sản xuất lúa; chính sách hỗ trợ giống các vùng sản xuất lúa năng suất, chất lượng cao.
Thực tiễn triển khai cho thấy, một mô hình khuyến nông chỉ thực sự thành công khi có hiệu quả kinh tế và được người dân nhân rộng sau khi kết thúc hỗ trợ. Để các mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả, Trung tâm Khuyến nông thành phố xác định chuyển trọng tâm sang khuyến nông số, nông nghiệp đô thị, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính. Theo đó, thời gian tới các mô hình sẽ được lựa chọn kỹ dựa trên nhu cầu thực tế của từng tiểu vùng sinh thái và có sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ khâu xây dựng kế hoạch. Đồng thời, việc chuẩn hóa dữ liệu số dùng chung, đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sẽ là "giấy thông hành" giúp nông sản Bắc Ninh nâng cao sức cạnh tranh, chinh phục các thị trường khó tính và mang lại thu nhập bền vững cho người nông dân.

