Bắc Ninh ổn định cuộc sống lâu dài cho người dân vùng thiên tai

Bất an ở nơi thiên tai đi qua

Gần một tháng sau sự cố sạt lở, ông Đỗ Chí Năm, tổ dân phố Nham Biền, phường Yên Dũng vẫn phải ở nhờ nhà người thân. Nhắc lại sự việc xảy ra rạng sáng 29/8, ông chưa hết bàng hoàng. Khoảng 1 giờ, khi ông Năm đang ngủ, căn nhà bất ngờ phát ra tiếng động lớn rồi tường nhà, giường, tủ cùng nhiều vật dụng sinh hoạt bị rơi xuống dưới hố sâu cách 5 m. May mắn, ông chỉ bị thương nhẹ và được người dân đưa ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Phường Yên Dũng tổ chức tháo dỡ công trình bị sạt lở.

Sau sự cố, lực lượng chức năng phường Yên Dũng đã tổ chức tháo dỡ công trình để bảo đảm an toàn. Ông Năm sống một mình, hoàn cảnh khó khăn, căn nhà mới được xây bằng số tiền ít ỏi của gia đình cùng sự hỗ trợ của người thân. Nay nhà không còn, việc tìm một vị trí an toàn và có kinh phí để dựng lại ngôi nhà là khó khăn lớn đối với ông. Không chỉ gia đình ông Năm, những hộ sống liền kề với vị trí sạt lở cũng canh cánh nỗi lo khi trời mưa.

Nỗi lo tương tự hiện hữu tại xã Trường Sơn. Mưa bão cuối tháng 8 khiến toàn xã xuất hiện 49 điểm sạt lở tại đường giao thông và nhà ở với khối lượng đất đá hàng nghìn m³; nhiều khu vực bị cô lập cục bộ. Trước nguy cơ mất an toàn, địa phương đã tổ chức di dời 26 hộ ở khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt. Sau hơn một tháng, phần lớn các hộ đã về nhà song 7 hộ với hơn 20 nhân khẩu chưa thể trở lại chốn cũ do nhà hư hỏng nặng. Đứng trước ngôi nhà 2 tầng đang xây phải dừng lại vì nguy cơ sạt lở, ông Thăng Văn Nhi, thôn Đồng Quần chia sẻ: “Cả đời chúng tôi mới tích cóp tiết kiệm để xây căn nhà cho an yên thì lại thấp thỏm lo lắng mỗi khi mưa xuống, đất đá trên đồi cao phía sau nhà có nguy cơ sạt trượt”. Cách đó không xa, hộ ông Nguyễn Bá Phú, thôn Mai Sưu bị sập đổ hoàn toàn. Những ngày qua, cuộc sống của gia đình xáo trộn. Vợ chồng ông đều hết tuổi lao động, thường xuyên đau yếu nên để bắt đầu gây dựng lại nhà cửa không phải dễ dàng.

Không chỉ tại Yên Dũng, Trường Sơn, mưa bão cuối tháng 8/2026 đã ảnh hưởng đến nhiều khu vực. Thống kê từ các địa phương, có khoảng 1.320 hộ bị cô lập, 890 hộ bị ngập; 369 hộ phải di chuyển người và tài sản khỏi vùng nguy hiểm. Trong đó, 215 nhà bị hư hỏng vừa và nặng, tập trung nhiều tại xã, phường: Vân Hà, Cẩm Lý, Trường Sơn, Biên Sơn, Hợp Thịnh...

Cần giải pháp lâu dài

Mưa bão đã qua, nhiều hộ dân từng bước trở lại cuộc sống thường ngày song với những gia đình bị mất nhà hoặc đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở, nỗi lo về mất an toàn vẫn hiện hữu. Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải sớm rà soát, đánh giá mức độ an toàn tại từng khu vực, từ đó có phương án sửa chữa, gia cố hoặc di dời phù hợp, giúp người dân ổn định cuộc sống.

Ngôi nhà của gia đình ông Nguyễn Bá Phú, thôn Mai Sưu, xã Trường Sơn bị đổ sập hoàn toàn sau mưa bão xảy ra tháng 8/2026.

Khảo sát tại nhiều nơi cho thấy mức độ ảnh hưởng của thiên tai đối với từng khu vực, từng hộ dân không giống nhau. Cấp ủy, chính quyền, Ủy ban MTTQ các cấp nhanh chóng vào cuộc hỗ trợ bước đầu cho các hộ bị thiệt hại về nhà ở. Tại phường Yên Dũng, địa phương đang xem xét hỗ trợ gia đình ông Đỗ Chí Năm từ nguồn của Ủy ban MTTQ cùng với huy động nguồn lực của gia đình và cộng đồng. Ủy ban MTTQ xã Trường Sơn cùng các tổ chức chính trị - xã hội vừa vận động, vừa quyên góp hỗ trợ gia đình ông Nguyễn Bá Phú số tiền 22 triệu đồng. Tuy nhiên, với những hộ nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở, kinh phí hỗ trợ như trên mới giải quyết được một phần khó khăn.

Theo Quyết định số 12/2026/QĐ-UBND về nội dung chi và mức chi Quỹ Phòng, chống thiên tai, mức hỗ trợ đối với trường hợp nhà ở chính bị đổ, sập, trôi hoặc hư hỏng hoàn toàn, không thể khôi phục được là 40 triệu đồng/nhà/hộ; mức 20 triệu đồng/nhà/hộ đối với nhà bị hư hỏng nặng, cần tu sửa.

Các gia đình neo đơn, thu nhập thấp rất cần thêm sự chung tay của cộng đồng. Đối với những nơi đã xảy ra sạt lở, xuất hiện vết nứt hoặc có dấu hiệu mất an toàn, tổ công tác đề xuất với thành phố bố trí kinh phí thi công công trình khắc phục. Như tại xã An Lạc, từ nguồn Quỹ Phòng, chống thiên tai và ngân sách thành phố cấp 20,5 tỷ đồng, địa phương đang triển khai dự án khắc phục sạt lở tại thôn Biểng, ngăn ngừa nguy cơ đất đá sạt trượt, bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân và hạ tầng giao thông.

Thời gian qua, các địa phương thành lập tổ công tác tiến hành kiểm tra, rà soát, đánh giá cụ thể hiện trạng và mức độ thiệt hại của từng khu vực và đề xuất với thành phố có phương án xử lý phù hợp. Đối với những hộ không thể trở lại nơi ở cũ, các địa phương kiến nghị với thành phố cần sớm tính toán phương án bố trí khu tái định cư, bảo đảm các điều kiện thiết yếu về điện, nước, đường giao thông và sản xuất, sinh hoạt giúp người dân vừa bảo đảm an toàn vừa duy trì sinh kế. Những điểm có thể khắc phục bằng giải pháp công trình cần được xem xét đầu tư hệ thống thoát nước, kè chống sạt lở, gia cố taluy và các phương án bảo vệ khu dân cư. Với những nơi không thể bảo đảm an toàn lâu dài, cần có phương án di dời, bố trí lại dân cư phù hợp. Cùng đó, các địa phương kiến nghị thành phố bố trí kinh phí từ Quỹ Phòng, chống thiên tai để hỗ trợ các gia đình bị thiệt hại về nhà ở có điều kiện khắc phục.

Liên quan đến vấn đề này, kiến trúc sư Nguyễn Toàn, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kiến trúc sư trẻ Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc cho rằng, kết quả rà soát nguy cơ thiên tai cần được tính đến trong quy hoạch, bố trí dân cư và quản lý xây dựng. Theo đó, các địa phương cần có biện pháp hạn chế phát sinh nhà ở tại những khu vực không bảo đảm an toàn, đồng thời từng bước có phương án xử lý đối với các khu dân cư hiện hữu có nguy cơ sạt lở cao. Bên cạnh các giải pháp công trình, cần tăng cường cảnh báo, hướng dẫn người dân nhận biết những dấu hiệu bất thường để chủ động di chuyển đến nơi an toàn.