Bắc Ninh: Từng bước hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị

Rà soát để có cơ sở đầu tư đồng bộ

Qua kiểm tra thực tế tại khu vực đô thị phía Nam cho thấy, hệ thống thoát nước thải được đầu tư qua nhiều giai đoạn với các chủ đầu tư và nguồn vốn khác nhau. Một số khu đô thị đã hoàn thành hạ tầng thu gom nội bộ nhưng kết nối bên ngoài chưa hoàn thiện khiến nước thải chưa thể đưa về nhà máy xử lý tập trung.

Tại phường Tân Tiến có nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Bắc Giang, công suất thiết kế 20.000 m³/ngày đêm, cùng hệ thống trạm bơm tăng áp và mạng lưới thu gom, truyền tải. Tuy nhiên, hiệu quả khai thác phụ thuộc trực tiếp vào mức độ hoàn thiện của mạng lưới thu gom và khả năng đấu nối từ các khu dân cư, khu đô thị.

Cán bộ, công nhân Nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Bắc Giang (phường Tân Tiến) kiểm tra hoạt động bể lọc.

Theo đại diện Sở Xây dựng, việc rà soát không chỉ dừng lại ở kiểm đếm các tuyến cống hiện hữu mà nhằm hình thành bức tranh tổng thể, giúp thành phố đưa ra giải pháp đầu tư trọng tâm, tránh tình trạng đầu tư manh mún, chồng chéo, kéo dài các điểm chờ đấu nối.

Mạng lưới thu gom, truyền tải nước thải khu vực đô thị phía Nam chưa được đầu tư đầy đủ theo quy hoạch. Nhiều dự án đã hoàn thành hạ tầng nội khu nhưng hệ thống kết nối giữa các dự án và dẫn về nhà máy xử lý không theo kịp tốc độ phát triển đô thị. Cụ thể, tại trạm bơm tăng áp khu số 05, 09 thuộc Khu đô thị phía Nam đã xây dựng nhưng tuyến cống áp lực dẫn nước thải về nhà máy theo quy hoạch chưa được triển khai.

Hệ thống cống, trạm bơm dọc hai bên đường tỉnh 293 cũng chưa đầy đủ. Đối với khu vực xung quanh phố đi bộ, hồ sơ hoàn công, bàn giao và quản lý tài sản còn phân tán ở nhiều đầu mối, gây khó khăn cho việc xác định hiện trạng. Nhiều khu dân cư, khu đô thị dọc Quốc lộ 31, đường Trường Chinh chưa có hệ thống cống, trạm bơm để đưa nước thải về nhà máy…

Ông Đào Văn Công, Trưởng phòng Kỹ thuật 1, Ban Quản lý dự án dân dụng và phát triển đô thị thành phố Bắc Ninh số 1 cho biết: “Đơn vị đang tập trung thu thập thông tin từ các dự án đấu nối với nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Bắc Giang, đối chiếu quy hoạch để xác định các vướng mắc. Đây là bước chuyển quan trọng từ cách xử lý nhỏ lẻ sang phương án tổng thể, xác định rõ phần hạ tầng tiếp tục khai thác, phần cần cải tạo và phần phải đầu tư mới”.

Khó khăn lớn nhất hiện nay là phần lớn hệ thống thoát nước nằm ngầm, trong khi hồ sơ do nhiều chủ đầu tư quản lý. Ban đang đề nghị các chủ đầu tư cung cấp bản vẽ hoàn công, sơ đồ thoát nước và điểm đấu nối; đồng thời phối hợp với hai phường Bắc Giang, Tân Tiến và Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải (Sở Xây dựng) để rà soát hiện trạng, đối chiếu quy hoạch, hình thành sơ bộ mạng lưới. Dự kiến trung tuần tháng 10/2026, đơn vị sẽ có báo cáo đánh giá tổng thể trình UBND thành phố xem xét.

Các đơn vị chủ động vào cuộc

Thực hiện chỉ đạo của thành phố, các địa phương đã tích cực rà soát, cung cấp hồ sơ và cử cán bộ phối hợp kiểm tra thực địa. Tại phường Tân Tiến, cùng với việc rà soát hệ thống thoát nước, địa phương đang theo dõi quá trình bàn giao hạ tầng của 12 dự án đô thị (tổng diện tích khoảng 100 ha), trong đó 3 dự án đang hoàn tất thủ tục bàn giao.

Việc rà soát không chỉ dừng lại ở kiểm đếm các tuyến cống hiện hữu mà nhằm hình thành bức tranh tổng thể, giúp thành phố đưa ra giải pháp đầu tư trọng tâm, tránh tình trạng đầu tư manh mún, chồng chéo, kéo dài các điểm chờ đấu nối.

Ông Hoàng Trọng Tuấn, Phó trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Tân Tiến thông tin: “Đối với khu dân cư cũ, phường đã cải tạo đường giao thông, hệ thống rãnh thoát nước và chủ động kiểm tra thực địa. Địa phương cũng chỉ đạo các chủ đầu tư nghiên cứu hệ thống thu gom nước thải tại khu dân cư hiện hữu, xây dựng hố ga tách nước thải để đấu nối vào hệ thống chung; đồng thời, tuyên truyền người dân nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước, thực hiện đấu nối và xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường”.

Công tác rà soát cũng đang triển khai trên diện rộng ở phường Bắc Giang. Theo ông Triệu Tiến Đạt, Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường, hệ thống thoát nước được hình thành qua nhiều giai đoạn nên thiếu sự đồng bộ. Các khu đô thị mới cơ bản được thiết kế tách riêng nước mưa và nước thải. Tuy nhiên, tại một số khu dân cư hiện hữu, nước mưa và nước thải vẫn thu gom chung hoặc chưa đấu nối vào hệ thống tập trung.

Phường đang rà soát toàn bộ tuyến cống, hướng tuyến, cao độ, điểm đấu nối, phạm vi phục vụ và phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra thực địa để xác định khu vực ưu tiên đầu tư. Quan điểm của phường là tận dụng tối đa công trình đã đầu tư, hạn chế đào phá, ưu tiên xử lý khu vực nước mưa - nước thải chảy chung và các điểm chưa thể đấu nối về nhà máy tập trung.

Hiện nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Bắc Giang do Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải quản lý, vận hành. Qua rà soát, đánh giá của Trung tâm, có 59 hạng mục tại 5 cơ sở cần sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế, cải tạo, xây dựng, vệ sinh và nạo vét. Trung tâm đang duy trì vận hành, kiểm tra an toàn hệ thống toàn nhà máy.

Ông Nguyễn Văn Nhưng, Phó trưởng phòng phụ trách các trạm xử lý nước thải cho biết: “Nhà máy trực vận hành 24/24 giờ với 9 cán bộ, công nhân, chia thành 3 ca 4 kíp. Bình quân mỗi ngày đêm nhà máy xử lý 9.000-10.000 m³ nước thải. Tuy nhiên, lượng nước tiếp nhận phụ thuộc lớn vào hệ thống thu gom và các trạm bơm tăng áp”.

Trung tâm Thoát nước và xử lý nước thải kiến nghị các đơn vị liên quan và chủ đầu tư phối hợp cung cấp hồ sơ, rà soát mạng lưới, xác định điểm đấu nối và hoàn thiện hệ thống thu gom. Việc kết nối đồng bộ các mắt xích “thu gom - truyền tải - trạm bơm - xử lý” là yếu tố quyết định hiệu quả lâu dài. Về lâu dài, thành phố xác định việc hoàn thiện hệ thống thoát nước thải phải gắn với quy hoạch và tốc độ phát triển đô thị. Các đơn vị, địa phương cần nghiên cứu, đề xuất dự án đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước khu vực phía Nam; ưu tiên các hạng mục có khả năng đấu nối ngay. Cùng đó, nghiên cứu, ứng dụng giải pháp tạm thời hạn chế ô nhiễm và tiếp tục phối hợp xử lý vướng mắc, vận động tổ chức, cá nhân thực hiện đấu nối đúng quy định.