Bài 2: Ba cơ chế mới giúp DATC linh hoạt hơn trong xử lý nợ

Bài 1: DATC được mở rộng phạm vi xử lý nợ, tài sản của nhà nước 

Bổ sung hình thức bán nợ trái phiếu trước hạn và hoán đổi nợ trái phiếu khi DATC xử lý nợ trái phiếu

Nghị định số 129/2020/NĐ-CP đã quy định DATC được mua các khoản nợ trong nước và nước ngoài bao gồm cả trái phiếu, hối phiếu, công cụ nợ khác. Trong các năm vừa qua, hoạt động mua bán và xử lý nợ của DATC ngày càng được đẩy mạnh về quy mô và phạm vi xử lý các khoản nợ, trong đó bao gồm cả nợ trái phiếu của doanh nghiệp. Thực tiễn triển khai hoạt động xử lý nợ, DATC đã xử lý nợ trái phiếu với thương vụ thành công nổi bật là nợ trái phiếu của Hoàng Anh Gia Lai trong năm 2025.

Theo pháp luật về chứng khoán hiện hành, nghiệp vụ mua lại trái phiếu trước hạn là việc doanh nghiệp mua lại trái phiếu đã phát hành của chính doanh nghiệp đó trước ngày đáo hạn; bên cạnh đó cũng cho phép doanh nghiệp thực hiện hoán đổi trái phiếu để giảm nợ và cơ cấu lại nợ trái phiếu. Kế thừa quy định tại Nghị định số 129/2020/NĐ-CP và để đồng bộ với pháp luật về chứng khoán mới được ban hành, Nghị định số 358/2026/NĐ-CP quy định bổ sung hình thức bán nợ của DATC gồm bán nợ trái phiếu trước hạn và hình thức xử lý nợ gồm hoán đổi nợ trái phiếu theo thỏa thuận với doanh nghiệp phát hành. Với quy định đồng bộ và đầy đủ mới được bổ sung tại Nghị định số 358/2026/NĐ-CP, hoạt động xử lý nợ trái phiếu doanh nghiệp của DATC được kỳ vọng sẽ tiếp tục được mở rộng và tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.

(Ảnh minh họa)

Bổ sung hình thức xử lý nợ mua đối với phần vốn mua của bên nợ hoặc bên thứ ba để kiểm soát rủi ro trong quá trình thu hồi nợ của DATC

Nghị định số 358/2026/NĐ-CP bổ sung thêm hình thức xử lý tài sản là phần vốn mua của Bên nợ hoặc bên thứ ba trong quá trình thu hồi nợ kèm theo điều khoản bán lại phần vốn theo thỏa thuận sau khi bên nợ hoàn thành các nghĩa vụ đã cam kết với DATC. Phần vốn này bản chất là một biện pháp để phòng ngừa rủi ro cho DATC trong quá trình mua và xử lý nợ, khác về bản chất đối với các khoản vốn đầu tư thông thường. Do đó việc xử lý phần vốn này cần cơ chế riêng, đặc thù khác với các khoản vốn đầu tư thông thường khác. Cụ thể tại thời điểm DATC thực hiện mua của bên nợ hoặc bên thứ ba đã kèm theo điều khoản bán lại phần vốn này theo thỏa thuận sau khi đã thu nợ xong, do đó việc xử lý khoản vốn này theo phương thức định giá và đấu giá như các khoản vốn thông thường khác là không phù hợp và khả thi.

Quy định mới được bổ sung tại Nghị định số 358/2026/NĐ-CP cho phép xử lý theo điều khoản bán lại phần vốn theo thỏa thuận ban đầu sẽ giúp DATC có thêm các biện pháp quản trị rủi ro phù hợp trong quá trình xử lý nợ, nâng cao hiệu quả công tác xử lý nợ của DATC trong các phương án xử lý nợ phức tạp, có mức độ rủi ro cao.

Bỏ quy định mức giảm giá phải nằm trong thời hạn Chứng thư thẩm định giá còn hiệu lực khi xử lý thu hồi vốn hình thành từ hoạt động chuyển nợ thành vốn góp

Vốn hình thành từ hoạt động chuyển nợ thành vốn góp là một trong những đặc thù từ hoạt động mua và xử lý nợ của DATC. Đây là một trong những biện pháp tái cơ cấu tài chính quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua được khó khăn tài chính, có cơ hội phục hồi được hoạt động sản xuất kinh doanh. Khoản vốn này có bản chất khác với các khoản vốn đầu tư thông thường khác khi DATC dùng tiền để mua cổ phần tại các doanh nghiệp.

Tại Nghị định số 129/2020/NĐ-CP đã có quy định riêng về việc xử lý thu hồi vốn hình thành từ hoạt động chuyển nợ thành vốn góp. Theo đó giá chuyển nhượng lần đầu được xác định trên cơ sở Chứng thư thẩm định giá còn hiệu lực; trường hợp chuyển nhượng không thành công hoặc chuyển nhượng không hết thì DATC được điều chỉnh giá chào bán để tiếp tục chuyển nhượng, mức giảm giá tối đa không quá 10% so với mức giá chào bán lần trước liền kề trong thời hạn Chứng thư thẩm định giá còn hiệu lực.

Thời gian có hiệu lực của Chứng thư thẩm định giá theo quy định là 06 tháng từ thời điểm chứng thư có hiệu lực (ngày ký phát hành). Trong khi đó thời gian tổ chức bán đấu giá lại mất nhiều thời gian từ: niêm yết, công bố thông tin, xem hồ sơ, nộp phiếu đăng ký và tổ chức phiên đấu giá... Dẫn đến việc trên thực tế, DATC chỉ thực hiện giảm giá 1-2 lần là hết thời hạn của Chứng thư thẩm định giá. Việc tái thẩm định lại giá để thực hiện đấu giá lại thì lại quay về mức giá cũ đã bán đấu giá không thành công.

Thực tế nhiều khoản vốn hình thành từ hoạt động chuyển nợ thành vốn góp của DATC được xử lý mang tính chất tận thu cho DATC khi xét tổng thể phương án xử lý nợ đã có hiệu quả, số tiền thu hồi nợ của DATC đã vượt tổng giá vốn ban đầu DATC bỏ ra để mua nợ. Do đó tại Nghị định số 358/2026/NĐ-CP đã bỏ quy định mức giảm giá phải nằm trong thời hạn Chứng thư thẩm định giá còn hiệu lực, cho phép DATC linh hoạt hơn trong quá trình điều chỉnh mức giá chào bán để tiếp tục chuyển nhượng cho các lần bán tiếp theo, bám sát được mức giá mà thị trường có thể chấp nhận được, tháo gỡ khó khăn vướng mắc hiện nay trong công tác xử lý thu hồi vốn hình thành từ hoạt động chuyển nợ thành vốn góp.

Với các nội dung cơ chế chính sách mới được quy định tại Nghị định số 358/2026/NĐ-CP nêu trên, Chính phủ kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của DATC để hỗ trợ quá trình tái cơ cấu, đặc biệt là tái cơ cấu về tài chính, xử lý nợ xấu của khu vực doanh nghiệp nhà nước theo cơ chế thị trường theo tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.