Bạn bè chung thủy là 'kho vàng quý nhất'!

* Ghi chép của phóng viên Báo Quân đội nhân dân

Mối thân tình qua 4 thế kỷ

Nếu Chùa Cầu ở Hội An (TP Đà Nẵng) gợi nhớ mối thân tình Việt Nam-Nhật Bản từ thời thương cảng thì Kanagawa-một tỉnh nhỏ thuộc vùng Kanto, miền Đông của đất nước mặt trời mọc lại có những câu chuyện rất riêng về Việt Nam. Kanagawa hiện có gần 40 doanh nghiệp đang đầu tư tại Việt Nam; cộng đồng người Việt Nam là cộng đồng người nước ngoài lớn nhất tại tỉnh. Kanagawa tự hào là nơi tổ chức lễ hội lớn nhất của Việt Nam tại Nhật Bản. Có điều ấy là nhờ những nét tương đồng, cộng hưởng từ chiều sâu lịch sử đến cả hiện tại.

Lần đầu tiên đặt chân đến Kanagawa nhưng khung cảnh trước mắt chúng tôi không hẳn xa lạ. Những con đường thanh bình len giữa không gian cổ kính. Những tòa nhà chọc trời xen lẫn những hàng cây thảo quả đang trổ mình thay màu lá nhuộm vàng góc phố. Tất cả dường như đã từng hiện diện đâu đó trong những thước phim của MV “Blue Light Yokohama” phiên bản tiếng Việt, được chính Thống đốc tỉnh Kanagawa Kuroiwa Yuji đăng tải trên mạng xã hội. Với chất giọng ấm áp, ông hát bằng tiếng Việt, gửi gắm trong từng lời ca một tình cảm gần gũi, chân thành dành cho đất nước và con người Việt Nam. 

Đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong một buổi chiều mùa thu giá lạnh, Thống đốc Kanagawa đã nhắc lại những kỷ niệm tốt đẹp ấy. Ngài Kuroiwa Yuji bộc bạch, từ trong tâm khảm lúc nào cũng cảm thấy như “mắc nợ” và muốn làm một điều gì đó thật ý nghĩa đối với Việt Nam. Còn nhớ, một năm trước, tại Hà Nội, khi gặp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại trụ sở Trung ương Đảng, ngài Kuroiwa Yuji bày tỏ mong muốn thực hiện dự án xây dựng vở nhạc kịch “Công nữ Anio” với cốt truyện dựa trên câu chuyện tình yêu có thật giữa Công nữ Ngọc Hoa và thương nhân Nhật Bản Araki Sotaro tại tỉnh Nagasaki từ hơn 400 năm trước. Giữ đúng lời hẹn, vở nhạc kịch “Công nữ Anio” đã ra mắt công chúng tại Yokohama tháng 9-2026, dự kiến được biểu diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội vào tháng 3-2027; biến một câu chuyện lịch sử thành nhịp cầu giao lưu văn hóa giữa hai dân tộc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Takaichi Sanae chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa hai nước. Ảnh: PHẠM KIÊN 

Đến Nhật Bản trong chuyến công tác đầu tiên trên cương vị mới, đón nhận những tình cảm thân tình, nồng hậu của nước bạn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ xúc động: “Tôi đặc biệt vui mừng được trở lại Nhật Bản lần đầu tiên trên cương vị mới và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị và chiều sâu lịch sử của quan hệ Việt Nam-Nhật Bản. 53 năm quan hệ ngoại giao và những giao lưu từ nhiều thế kỷ trước đã tạo nên một nền tảng hết sức quý giá giữa hai dân tộc”.

Ngạn ngữ của người Nhật nói rằng: "Bạn bè chung thủy là kho vàng quý nhất". Tình cảm tốt đẹp Việt Nam-Nhật Bản với cơ sở văn hóa vững chắc “đồng văn, đồng chủng, đồng châu” là tiền đề quan trọng xây dựng các mối quan hệ thực chất, trong đó tăng cường tin cậy chính trị, củng cố và tăng cường lợi ích chiến lược của hai nước là điểm sáng nổi bật.

Nhật Bản thật gần gũi ở ngay chính Việt Nam qua sự hiện diện của các công trình mang tính biểu tượng hợp tác Việt-Nhật như: Cầu Nhật Tân, Nhà ga T2 sân bay quốc tế Nội Bài, tuyến đường sắt đô thị số 1 TP Hồ Chí Minh; Trường Đại học Việt-Nhật và Trung tâm Vũ trụ Việt Nam. Tình hữu nghị giữa hai nước cũng thể hiện trong những thời điểm khó khăn. Trong đại dịch Covid-19, Việt Nam đã gửi khẩu trang hỗ trợ Nhật Bản; Nhật Bản đã hỗ trợ vaccine cho Việt Nam và giúp đỡ Việt Nam khắc phục hậu quả chiến tranh, chăm sóc người có hoàn cảnh khó khăn và ứng phó thiên tai.

Tiếp nối mạch nguồn ấy, chuyến thăm đến đất nước Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này đã mang lại kết quả toàn diện, thiết thực trên nhiều mặt. Từ khuôn khổ đối tác chiến lược sâu rộng năm 2014 đến đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới năm 2023, và lần này, hai bên đã nhất trí ra Tuyên bố Tầm nhìn chung Việt Nam-Nhật Bản, đưa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản lên tầm cao mới với vị trí là đối tác bình đẳng, đồng hành, đồng kiến tạo, cùng có lợi, vì mục tiêu tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và tự cường, vì lợi ích của nhân dân hai nước, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và thịnh vượng ở khu vực và thế giới.

Đặc biệt, trong chuyến thăm Nhật Bản lần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhận được sự chào đón trọng thị, chân thành của lãnh đạo và người dân Nhật Bản. Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, nhà lãnh đạo giành được nhiều thiện cảm của nhân dân Việt Nam, từng chia sẻ: “Có rất ít đối tác hiểu sâu sắc giá trị này như chúng ta”. Khi đảm nhiệm cương vị hiện nay, bà đã sang thăm Việt Nam. Và hôm nay, trên đất nước Nhật Bản, bà trân trọng tiếp đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Điều ấy thể hiện sự trọng thị, tinh thần khẩn trương, trách nhiệm đối với công việc chung của hai nhà lãnh đạo.

Tại Hoàng cung Nhật Bản, Nhà vua Naruhito và Hoàng hậu Masako đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân với nghi thức long trọng. Vượt ra khỏi những nghi thức ngoại giao thông thường, trong câu chuyện, hai tiếng "Việt Nam" được Nhà vua nhắc đến nhiều lần gợi về những ký ức tươi đẹp giữa Hoàng gia Nhật Bản với Việt Nam. Đặc biệt, Nhà vua Naruhito nhắc đến sự ảnh hưởng của nhạc Lâm Ấp đem đến Nara từ thế kỷ thứ 8 vào nhạc cung đình Nhật Bản và nhiều đồ gốm Nhật Bản được tìm thấy ở Hội An. Tình bằng hữu từ sớm còn quý hơn vàng bạc, châu báu.

Đồng sáng tạo, đồng kiến tạo chuỗi giá trị tương lai

Xác định hướng hợp tác dài hạn, tăng cường liên kết hai nền kinh tế và tạo động lực đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo là 3 ý nghĩa chiến lược được nhấn mạnh trước chuyến thăm. Chứng kiến các cuộc làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Nhật Bản, chúng tôi thấy những định hướng ấy hiện rõ qua các đề xuất hợp tác phù hợp với thế mạnh của từng đối tác.

Khoảng 9.000 nhân viên đang làm việc tại Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành cơ sở sản xuất lớn nhất của Tập đoàn Meiko. Con số ấy được giới thiệu trong chuyến thăm doanh nghiệp điện tử Nhật Bản tại tỉnh Kanagawa chiều 10-11 cho thấy kết quả của một hành trình đầu tư bắt đầu từ gần hai thập kỷ trước. Đến thăm Tập đoàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Meiko tăng cường liên kết với các nhà cung cấp nội địa, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam từ vật liệu, cơ khí chính xác, tự động hóa đến dịch vụ kỹ thuật; đồng thời giới thiệu, kết nối họ với những đối tác Nhật Bản khác trong ngành. Đây là phần việc có thể tạo thêm chiều sâu cho một dự án đầu tư. Doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội đảm nhận thêm công đoạn, nhưng cũng phải nâng cao năng lực để đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác.

Việt Nam và Nhật Bản có thể cùng làm gì để tạo bước đột phá về khoa học, công nghệ? Bài toán ấy được đặt ra trong chuyến thăm lần này. Diễn đàn Công-tư về hợp tác kinh tế và khoa học, công nghệ Việt Nam-Nhật Bản có chủ đề rất đáng suy ngẫm: “Đồng sáng tạo công nghệ, đồng kiến tạo chuỗi giá trị tương lai”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, tài chính, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng và mạng lưới thị trường toàn cầu. Việt Nam có nguồn nhân lực năng động, thị trường giàu tiềm năng, vị trí quan trọng trong mạng lưới sản xuất khu vực và khát vọng phát triển mạnh mẽ. Sự kết hợp những thế mạnh bổ trợ này sẽ tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho cả hai nền kinh tế.

Với tinh thần đó, buổi gặp đại diện chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Nhật Bản chiều 8-11 kéo dài hơn thường lệ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lắng nghe các nhà khoa học trình bày những sản phẩm, dự án có thể đóng góp trực tiếp cho Việt Nam. Trong số những trí thức hướng nghiên cứu về quê hương, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đăng Xuân, Đại học Hiroshima (Nhật Bản) theo đuổi dự án rất thiết thực: Nghiên cứu ứng dụng vi khuẩn quang hợp vào sản xuất lúa. Dự án của ông và cộng sự cho kết quả bước đầu, trong những điều kiện thử nghiệm nhất định, giảm một nửa lượng phân NPK mà vẫn có thể duy trì năng suất tương đương cách bón thông thường. Tại buổi gặp, ông mong muốn đưa các sáng kiến giúp nông dân giảm chi phí, nâng thu nhập và canh tác bền vững hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước rất hoan nghênh, đề nghị mở rộng mạng lưới kết nối chuyên gia Việt Nam và Nhật Bản, chia sẻ những kết quả nghiên cứu có thể áp dụng để tăng năng suất lao động. Bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ vũ trụ và kỹ thuật số nằm trong những hướng hợp tác được nêu tại cuộc gặp.

Song, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, để kết nối ấy vận hành, cần chương trình cụ thể, đầu mối theo đuổi và điều kiện để các bên cùng làm việc lâu dài. Trong bài phát biểu chính sách tại Quốc hội Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phát triển những liên kết bền vững giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, để ý tưởng được thử nghiệm, hoàn thiện và đưa vào cuộc sống. Bởi suy cho cùng, thước đo của bước tiến công nghệ chính là ở khả năng của kỹ sư Việt Nam đảm nhận được thêm công đoạn nào, nhóm nghiên cứu giải quyết được bài toán gì, doanh nghiệp phát triển được sản phẩm nào đóng góp cho mục tiêu phát triển của đất nước.

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã thành công tốt đẹp. Tuyên bố Tầm nhìn chung xác định hướng hợp tác cho chặng đường tới. Những đề xuất tại các cuộc gặp cũng đã gọi tên từng việc cần làm. Kết quả đạt được không chỉ là làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện mà còn đặt nền móng, khơi thông các nguồn lực để Việt Nam-Nhật Bản cùng phát triển bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.