Bản lĩnh của Khương Ngọc

Có những đạo diễn bước vào điện ảnh bằng một thành công ngay lập tức. Nhưng cũng có những người phải đi qua nhiều lần thử sức, thậm chí cả những cú ngã ở phòng vé mới dần tìm thấy con đường phù hợp với mình. Khương Ngọc thuộc về trường hợp thứ hai. Nhìn lại hành trình làm nghề của Khương Ngọc, điều đáng nói không chỉ nằm ở những con số doanh thu từ Chị Dâu, Cục Vàng Của Ngoại hay những phản hồi tích cực dành cho Lên Hương mới đây mà còn ở cách một người nghệ sĩ liên tục thử nghiệm, chấp nhận va vấp và quan trọng nhất là biết bước tiếp sau những lần chưa thành công.

Khương Ngọc là một trong những đạo diễn tài năng của điện ảnh Việt.

Khương Ngọc vốn không phải cái tên xa lạ với màn ảnh. Anh từng được biết đến qua nhiều dạng vai, trong đó không ít nhân vật có màu sắc khác biệt, gai góc, thậm chí "dị" và đòi hỏi khả năng "đào" sâu tâm lý. Chính nền tảng của một diễn viên khiến cách Khương Ngọc bước vào vị trí đạo diễn cũng có phần khác biệt khi anh quan tâm đến nhân vật, đời sống và những góc khuất phía sau một câu chuyện hơn là chỉ tạo ra một tác phẩm đơn thuần để giải trí.

Từ Yêu Là Phải Xài Chiêu, Rừng Xanh Kỳ Lạ Truyện đến Live - Phát Trực Tiếp, Khương Ngọc từng thử sức với nhiều màu sắc khác nhau. Live - Phát Trực Tiếp đặc biệt cho thấy một Khương Ngọc khá táo bạo khi lựa chọn thế giới livestream, những mặt trái của mạng xã hội và cách con người bất chấp mọi thứ để tìm kiếm sự nổi tiếng. Thời điểm ra mắt, bộ phim được ghi nhận là một đề tài mới, thực tế và có phần gai góc, nhưng cũng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều về kịch bản và cách xử lý. Phim rời rạp với doanh thu chỉ hơn 2 tỷ đồng.

Nhưng chính những lần như thế mới cho thấy một phần bản lĩnh của Khương Ngọc. Bởi thất bại không đáng sợ bằng việc một người làm nghề không dám nhìn thẳng vào thất bại ấy. Khương Ngọc từng chia sẻ rằng anh không xem những bộ phim đầu tay là điều phải xấu hổ. Với anh, việc dám bắt đầu đã là một điều quan trọng, bởi nếu không bắt đầu, sẽ không có những bộ phim về sau. Và có lẽ, điều đáng chú ý nhất trong hành trình ấy chính là khả năng thay đổi.

Chính những lần thất bại đã cho thấy một phần bản lĩnh của Khương Ngọc trên hành trình làm nghề. 

Sau những dự án có phần gai góc, Khương Ngọc chuyển hướng rõ nét sang dòng phim tâm lý - gia đình. Chị Dâu là bước ngoặt quan trọng. Thay vì tiếp tục tìm kiếm những đề tài quá khác biệt, Khương Ngọc đưa máy quay vào một không gian rất gần với đời sống người Việt, đó là một gia đình, một đám giỗ, những người phụ nữ cùng chung một mái nhà nhưng mang theo những tổn thương, mâu thuẫn và bí mật riêng.

Cái hay nằm ở chỗ câu chuyện tưởng như rất quen ấy lại được nhìn bằng một góc nhìn mới. Chị Dâu không chỉ kể về những bất hòa trong gia đình mà còn khai thác những khoảng cách, định kiến và nỗi niềm phía sau mỗi nhân vật. Những mảng miếng hài được đan xen với bi kịch, tiếng cười đi cùng những khoảnh khắc nghẹn lại. Chính sự cân bằng này giúp bộ phim vừa có chất đời, vừa có khả năng tiếp cận khán giả đại chúng. Kết quả là Chị Dâu trở thành bộ phim đầu tiên của Khương Ngọc vượt mốc 100 tỷ đồng và kết thúc hành trình tại rạp với hơn 113 tỷ đồng.

Nếu Chị Dâu là bước ngoặt thì Cục Vàng Của Ngoại cho thấy Khương Ngọc không muốn biến thành công của mình thành một công thức cứng nhắc. Anh tiếp tục chọn chất liệu gia đình nhưng thay đổi câu chuyện, nhân vật và cách tiếp cận. Từ mâu thuẫn giữa những người phụ nữ trong một gia đình, anh chuyển sang tình bà cháu, khoảng cách thế hệ và những khác biệt trong cách yêu thương, nuôi dạy con trẻ.

Bộ phim thu về hơn 82 tỷ đồng, tiếp tục cho thấy khả năng kết nối của Khương Ngọc với khán giả đại chúng. Dù tác phẩm vẫn nhận những ý kiến trái chiều về kịch bản và cách kể, điều đáng ghi nhận là đạo diễn không lặp lại nguyên xi thành công của Chị Dâu. Anh giữ lại phần cốt lõi là những câu chuyện đời thường, nhưng tiếp tục tìm một lát cắt khác để kể.

Đến Lên Hương, sự biến hóa ấy tiếp tục được thể hiện. Bộ phim đưa khán giả đến một thế giới không quá quen thuộc trên màn ảnh rộng, đó là nghề tang lễ, những người làm công việc gắn với mất mát, cùng những câu chuyện đời sống phía sau một trại hòm. Chất liệu nghe qua có vẻ nặng nề, thậm chí dễ khiến khán giả e ngại nhưng Khương Ngọc lại tiếp tục đặt vào đó yếu tố tâm lý, gia đình và những mảng hài được tiết chế để câu chuyện không trở thành một màu u tối.

Đây cũng là điểm khiến hành trình của Khương Ngọc đáng chú ý. Anh không phải mẫu đạo diễn chỉ đi tìm những đề tài dễ bán vé. Ngược lại, Khương Ngọc có xu hướng tìm những chất liệu có phần lạ, gai góc hoặc ít được khai thác, rồi tìm cách biến chúng thành câu chuyện đủ gần gũi để khán giả có thể bước vào. Lên Hương tiếp tục cho thấy lựa chọn ấy khi khai thác một thế giới đặc thù nhưng đặt trọng tâm vào những con người, những mối quan hệ và cảm xúc rất đời. Nói cách khác, bản lĩnh của Khương Ngọc không chỉ nằm ở việc anh dám làm khác. Bản lĩnh còn nằm ở việc nam đạo diễn biết lúc nào cần thay đổi.

Khương Ngọc tìm những chất liệu có phần lạ, gai góc hoặc ít được khai thác, biến chúng thành câu chuyện đủ gần gũi để khán giả có thể bước vào thế giới điện ảnh.

Điện ảnh là một cuộc chơi mà cá tính đạo diễn và thị hiếu khán giả luôn phải tìm được điểm giao nhau. Một bộ phim quá an toàn có thể mất đi dấu ấn cá nhân, nhưng một tác phẩm chỉ phục vụ cái tôi sáng tạo cũng có nguy cơ tự tách mình khỏi số đông. Khương Ngọc từng trải qua cả hai phía của bài toán ấy. Những dự án trước cho anh cơ hội thử nghiệm, còn Chị Dâu và Cục Vàng Của Ngoại cho thấy anh đã dần tìm được cách dung hòa giữa điều mình muốn kể và điều khán giả muốn xem. Đó không phải là sự thỏa hiệp với nghệ thuật, mà có thể xem là một dạng trưởng thành trong tư duy làm nghề.

Điều này càng đáng nói bởi Khương Ngọc không chỉ là đạo diễn. Anh vẫn hoạt động với tư cách diễn viên, từng thử sức với nhiều dạng nhân vật và không ngại bước ra khỏi vùng an toàn. Chính sự đa nhiệm ấy giúp Khương Ngọc có thêm một góc nhìn đặc biệt khi làm phim. Anh hiểu diễn viên cần gì ở một nhân vật, hiểu cảm xúc cần được xây dựng thế nào và hiểu rằng một bộ phim muốn chạm đến khán giả thì câu chuyện cuối cùng vẫn phải bắt đầu từ con người.

Có lẽ vì thế, nhìn vào Khương Ngọc hôm nay, sẽ thiếu công bằng nếu chỉ nhớ đến anh qua những bộ phim thành công. Bởi phía sau những con số hơn 100 tỷ của Chị Dâu hay hơn 80 tỷ của Cục Vàng Của Ngoại là cả một chặng đường nhiều thử nghiệm, tranh luận và cả những lần chưa đạt được điều mình mong muốn.

Người làm nghề lâu năm hiểu rằng thành công đôi khi không đến từ một khoảnh khắc thiên tài, mà được tạo nên bởi khả năng đứng dậy sau những lần chưa thành công. Khương Ngọc có lẽ đang chứng minh điều đó bằng chính hành trình của mình.

Từ một diễn viên thích những vai khác biệt, Khương Ngọc bước sang phía sau máy quay. Từ những câu chuyện có phần gai góc, Khương Ngọc tìm đến gia đình và những điều gần gũi. Từ những lần chưa chạm được vào số đông, anh học cách kể câu chuyện của mình bằng một ngôn ngữ dễ tiếp cận hơn. Nhưng quan trọng là trong quá trình thay đổi, Khương Ngọc không đánh mất sự tò mò và tinh thần thử nghiệm vốn có.

Vì vậy, bản lĩnh của Khương Ngọc có lẽ không nên được hiểu đơn giản là khả năng tạo ra một bộ phim thành công. Đó là bản lĩnh của một người biết mình từng sai ở đâu, biết khán giả cần gì nhưng vẫn giữ được cá tính riêng, và quan trọng nhất là không để một cú ngã trở thành lý do để dừng lại.

Bản lĩnh của Khương Ngọc là không để những lần vấp ngã trở thành lý do để dừng lại.

Điện ảnh Việt đang cần những đạo diễn như thế, dám thử, dám sai, dám thay đổi và đủ kiên nhẫn để đi đường dài. Bởi sau cùng, một người làm nghề có thể không thành công với mọi bộ phim, nhưng nếu họ luôn biết học hỏi từ mỗi lần làm phim, thì chính những va vấp ấy sẽ trở thành vốn sống để tạo nên một phiên bản tốt hơn ở tác phẩm tiếp theo.

Và với Khương Ngọc, hành trình ấy dường như vẫn đang tiếp diễn. Chị Dâu, Cục Vàng Của Ngoại hay Lên Hương có thể là những dấu mốc khác nhau, nhưng điểm chung lớn nhất vẫn là hình ảnh một đạo diễn không chịu đứng yên trong vùng an toàn. Có lẽ, đó mới là bản lĩnh đáng nói nhất của Khương Ngọc, không phải chưa từng thất bại mà là sau mỗi lần vấp ngã, anh vẫn đủ can đảm để bước tiếp và kể một câu chuyện mới.