Bản lĩnh, trí tuệ và gần dân

Biến tâm tư thành dữ liệu hoạch định chính sách

Ngày 22/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban hành Sắc lệnh số 63/SL, đặt nền móng hiến định vững chắc cho thiết chế HĐND - cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Đây không chỉ là cột mốc lịch sử mà còn là mệnh lệnh từ Nhân dân, giao phó quyền lực, ý chí và nguyện vọng vào tay những người đại biểu dân cử. Trải qua 80 năm phát triển, giá trị cốt lõi đó vẫn vẹn nguyên: HĐND là cầu nối thiêng liêng, kênh đối thoại tin cậy nhất giữa chính quyền và Nhân dân.

Đoàn khảo sát HĐND tỉnh Bắc Ninh làm việc với đại diện một số xã, phường về tình hình thực hiện nhiệm vụ tài chính – ngân sách trước kỳ họp thường lệ cuối năm 2025. Ảnh: B. Hợp

Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước bước vào giai đoạn chuyển đổi số toàn diện, hội nhập sâu rộng và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hướng tới chính quyền gần dân, phụng sự Nhân dân, vai trò của người đại biểu dân cử càng trở nên đa chiều và phức tạp hơn. Đại biểu HĐND không chỉ là người truyền đạt ý kiến, mà còn phải là chủ thể kiến tạo chính sách, giám sát dựa trên tri thức và thực tiễn.

Vị trí của đại biểu HĐND là sự ủy quyền cao nhất của cử tri, nơi hội tụ ý chí, nguyện vọng của Nhân dân để quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương. Sứ mệnh của họ không chỉ dừng lại ở việc tham gia biểu quyết tại kỳ họp, mà còn là “cánh tay nối dài” của Nhân dân chạm đến chính quyền và ngược lại, là “màng lọc” chính sách, bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả. Thể hiện ở việc thẩm tra các dự thảo nghị quyết, đề án, bảo đảm không chỉ đúng luật mà còn phù hợp với nguồn lực và điều kiện thực tế của mỗi địa phương; đồng thời, phát hiện và loại bỏ những điểm chưa hợp lý, có nguy cơ gây ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận người dân, đặc biệt là người nghèo, người yếu thế.

Sứ mệnh “cầu nối” này được thể hiện qua việc tiếp nhận thông tin từ cử tri (nhu cầu, bức xúc, kiến nghị) một cách trung thực, đầy đủ và nhanh chóng, biến tâm tư thành dữ liệu cho việc hoạch định chính sách; tham gia thẩm tra, xây dựng và quyết định các nghị quyết một cách khoa học, khách quan, dựa trên căn cứ pháp lý và phân tích dữ liệu thực tế. Giám sát việc thực thi chính sách của UBND, các phòng chuyên môn và cơ quan hành chính trực thuộc một cách quyết liệt và truyền tải kết quả, giải thích chính sách đến Nhân dân minh bạch, dễ hiểu.

Gần dân, sâu sát, thấu cảm thực chất

Trong bối cảnh cải tổ mạnh mẽ việc xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, hướng đến chính quyền gần dân, phục vụ Nhân dân, người đại biểu dân cử cần có sự tổng hòa của ba phẩm chất then chốt để thực thi sứ mệnh của mình.

Trước hết là bản lĩnh chính trị và trách nhiệm. Bản lĩnh là năng lực chính trị, là khả năng vượt qua áp lực, khả năng dám chất vấn đến cùng những vấn đề cử tri quan tâm, dám đứng vững trước những vấn đề nhạy cảm, phức tạp, đứng vững trước các áp lực từ lợi ích nhóm hoặc sự bao biện của cơ quan hành chính. Bản lĩnh được thể hiện qua: dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, phát huy quyền chất vấn, yêu cầu giải trình đối với các tồn tại kéo dài; độc lập trong tư duy: phân tích, thẩm định các vấn đề một cách khách quan, không né tránh, không ngại va chạm để kiên quyết bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Trí tuệ sắc bén và ứng dụng công nghệ: trí tuệ của đại biểu trong kỷ nguyên số không chỉ là kiến thức, am hiểu pháp luật sâu rộng, am hiểu tình hình kinh tế - xã hội của địa phương, biết được những điều địa phương đang thiếu, đang cần; mà còn là khả năng tư duy hệ thống để nhận diện mối liên hệ giữa các chính sách, tư duy phản biện để đánh giá tính hiệu quả. Đặc biệt, trí tuệ còn đòi hỏi khả năng phân tích dữ liệu: sử dụng thông tin số hóa, các nền tảng công nghệ để tổng hợp, đánh giá thực trạng, trên cơ sở đó tham gia quyết định các vấn đề đúng đắn, tránh tình trạng quyết định dựa trên cảm tính hoặc báo cáo một chiều; khả năng ứng dụng công nghệ: tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu suất công tác, từ việc tổ chức kỳ họp không giấy đến tương tác hai chiều với cử tri.

Đặc biệt, đại biểu cần gần dân, sâu sát và thấu cảm thực chất: gần dân không chỉ là hoạt động theo luật định, đó là tiếp xúc cử tri mà là văn hóa công tác thường nhật. Người đại biểu biến sự lắng nghe thụ động (chỉ tiếp nhận đơn thư) thành tương tác chủ động (chủ động xuống cơ sở, chủ động dùng công nghệ để hỏi dân). Gần dân là lắng nghe bằng cả trái tim, là sự thấu cảm sâu sắc với từng vấn đề nhỏ nhặt nhất trong đời sống của Nhân dân; xem công tác dân vận là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục.

NHẬT LAM