Báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng trong bối cảnh mới

Chủ động truyền thông chính sách từ sớm, từ xa

Hội thảo do Báo và Phát thanh, truyền hình Quảng Ninh phối hợp với Hội Nhà báo thành phố Quảng Ninh tổ chức, với sự tham dự của khoảng 200 đại biểu đến từ hơn 20 cơ quan báo chí Trung ương, địa phương khu vực phía Bắc cùng một số cơ quan quản lý Nhà nước về báo chí, truyền thông. Đây là diễn đàn để các cơ quan báo chí trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những vấn đề đặt ra trong công tác tư tưởng hiện nay, nhất là trước sự thay đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông số.

Trong bối cảnh thông tin đa chiều, tốc độ lan truyền ngày càng nhanh, công tác tư tưởng không chỉ dừng lại ở việc truyền tải chủ trương, chính sách mà còn đòi hỏi sự chủ động trong cung cấp thông tin, định hướng nhận thức và tạo sự thống nhất trong xã hội. Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức công tác tư tưởng, nâng cao năng lực dự báo, định hướng dư luận và phát huy vai trò của báo chí trong tình hình mới.

Từ yêu cầu đó, các tham luận tại hội thảo tập trung vào 2 nội dung chính: “Đi trước một bước trong truyền thông chính sách” và “Giữ vững dòng thông tin chủ lưu trong môi trường số”. Trong đó, truyền thông chính sách được nhìn nhận không phải là khâu tuyên truyền sau khi chính sách đã ban hành, mà cần được thực hiện ngay từ quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện chính sách. Báo chí cần tham gia sớm hơn, chủ động giải thích những vấn đề người dân quan tâm, phản ánh những vướng mắc từ thực tiễn, góp phần để chính sách khi ban hành sát với đời sống và dễ đi vào cuộc sống.

Chia sẻ tại Hội thảo, nhà báo Trần Văn Đức, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, truyền hình Bắc Ninh nhấn mạnh: Truyền thông chính sách không phải quá trình thông tin một chiều mà cần thông tin hai chiều. Báo chí cần tuyên truyền đầy đủ, nhanh nhạy để cán bộ, nhân dân hiểu chính sách; phải bám sát thực tiễn, nắm bắt, lắng nghe từ thực tiễn quyền lợi chính đáng của người dân.

Hiệu quả truyền thông chính sách không chỉ được đo bằng số lượng tin, bài hay mức độ phủ sóng, mà quan trọng hơn là khả năng đưa thông tin đến đúng đối tượng, giúp người dân hiểu, đồng thuận và chủ động tham gia thực hiện. Mỗi tác phẩm báo chí cần đi sâu vào những vấn đề cụ thể của đời sống, giải đáp những thắc mắc, phản ánh kịp thời những bất cập trong quá trình triển khai chính sách.

Đối với các tỉnh miền núi, vùng cao, nơi địa bàn rộng, điều kiện tiếp cận thông tin giữa các khu vực khác nhau, yêu cầu này càng trở nên rõ nét. Cùng một chủ trương, chính sách nhưng cách thức tuyên truyền cần phù hợp với từng nhóm đối tượng, điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ của từng địa bàn. Thông tin chính sách cần được diễn đạt gần gũi, dễ hiểu, gắn với những lợi ích thiết thực mà người dân có thể nhận thấy trong cuộc sống hằng ngày.

Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo “Báo chí địa phương với chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới”.

Giữ vững dòng thông tin chủ lưu trên không gian số

Nếu truyền thông chính sách đòi hỏi sự chủ động từ sớm, thì việc giữ vững dòng thông tin chủ lưu trên không gian số lại đặt ra yêu cầu về tốc độ, tính chính xác và khả năng lan tỏa của báo chí. Sự phát triển của mạng xã hội giúp thông tin được chia sẻ nhanh chóng, tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhiều nguồn tin khác nhau. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường xuất hiện không ít thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng, thậm chí xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Trước thực tế đó, báo chí địa phương không thể chỉ chờ đợi sự kiện xảy ra rồi mới phản ánh, mà cần chủ động theo dõi diễn biến đời sống xã hội, phát hiện sớm những vấn đề được dư luận quan tâm, kịp thời cung cấp thông tin chính thống. Tại phiên thảo luận “Giữ vững dòng thông tin chủ lưu trong môi trường số”, nhiều ý kiến chia sẻ kinh nghiệm trong tổ chức sản xuất nội dung, phân phối thông tin trên các nền tảng và xây dựng những sản phẩm báo chí phù hợp với thói quen tiếp nhận của công chúng. 

Nhà báo Bùi Hải Đăng, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, truyền hình Hưng Yên cho biết: Khi nắm được thông tin chính thống, cơ quan báo chí cần nhanh chóng lan tỏa trên các nền tảng mạng xã hội, đồng thời tiếp tục tổ chức các chương trình chuyên sâu trên những hạ tầng, nền tảng khác nhau.

Như vậy, chuyển đổi số trong báo chí không đơn thuần là đưa nội dung từ báo in, phát thanh, truyền hình lên môi trường trực tuyến, mà là thay đổi cách thức tổ chức sản xuất và phân phối thông tin. Mỗi nền tảng có đặc điểm, nhóm công chúng và cách tiếp nhận riêng. Nếu báo in có thế mạnh về phân tích, lý giải vấn đề; phát thanh thuận lợi trong truyền tải thông tin bằng âm thanh; truyền hình tạo sức hấp dẫn bằng hình ảnh, thì các nền tảng số cho phép thông tin được cập nhật nhanh, tương tác trực tiếp và lan tỏa rộng hơn.

Nhà báo Hoàng Nhật, Phó trưởng Ban Điện tử, Báo Nhân Dân cho rằng: Nội dung báo chí cần được cá thể hóa để phù hợp với từng nhóm độc giả. Với giới trẻ, cách thể hiện cần tươi mới, gần gũi, lựa chọn hình thức truyền tải hấp dẫn. Từ thực tiễn Quảng Ninh với các chương trình, sự kiện, có thể thấy việc kết hợp nội dung với hình thức thể hiện phù hợp sẽ góp phần thu hút công chúng trẻ đến gần hơn với các thông tin chính thống.

Tuy nhiên, đổi mới hình thức không đồng nghĩa với chạy theo xu hướng hoặc đánh đổi tính định hướng, tính chính xác của thông tin. Dù được thể hiện dưới dạng tin ngắn, video ngắn, đồ họa hay chương trình chuyên sâu, mỗi sản phẩm báo chí vẫn phải bảo đảm tính chính trị, tính chính xác, tính nhân văn và trách nhiệm xã hội. Đó là nền tảng để báo chí giữ vững bản lĩnh, khẳng định vai trò dẫn dắt và tạo dựng niềm tin trong công chúng.

Người dân xóm Văn Thụ, xã Nam Tuấn đọc báo, tìm hiểu thông tin.

Cao Bằng phát huy thế mạnh, mở rộng không gian thông tin

Đối với tỉnh miền núi, biên giới như Cao Bằng, công tác tư tưởng và tuyên truyền có những đặc thù riêng. Địa bàn rộng, nhiều dân tộc cùng sinh sống, trình độ và điều kiện tiếp cận thông tin không đồng đều đặt ra yêu cầu báo chí phải đa dạng hóa phương thức truyền tải, chú trọng tính gần gũi, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm công chúng. Trong đó, báo chí bằng tiếng dân tộc, các ấn phẩm dành cho vùng cao và những chương trình phản ánh đời sống cơ sở tiếp tục là thế mạnh cần được phát huy.

Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng hiện duy trì hoạt động trên các loại hình báo chí: báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình. Đối với phát thanh, đơn vị sản xuất chương trình bằng 4 ngôn ngữ: Kinh, Tày - Nùng, Mông, Dao; đồng thời thực hiện các chương trình truyền hình tiếng dân tộc phát sóng trên địa bàn tỉnh và gửi phát sóng trên kênh VTV5. 

Báo điện tử Cao Bằng là kênh thông tin quan trọng trong việc cập nhật nhanh các sự kiện thời sự, phản ánh hoạt động của tỉnh, thông tin về các chủ trương, chính sách và những vấn đề được dư luận quan tâm. Với lợi thế cập nhật liên tục, tích hợp văn bản, hình ảnh, âm thanh và video, báo điện tử góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, đưa các nội dung chính thống đến với độc giả trên môi trường internet. Đối với báo in, đơn vị duy trì 4 kỳ/tuần đối với báo thời sự hằng ngày, báo cuối tuần và Tờ Tin ảnh vùng cao hằng tháng.

Những kết quả trên cho thấy báo chí Cao Bằng đã và đang phát huy thế mạnh về nội dung địa phương và khả năng bám sát cơ sở. Tuy nhiên, trong môi trường truyền thông hiện nay, số lượng sản phẩm được sản xuất chưa phải là yếu tố quyết định duy nhất. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải mở rộng không gian lan tỏa, đưa những nội dung có giá trị đến với công chúng trên nhiều nền tảng và bằng những hình thức phù hợp hơn.

Theo Giám đốc Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng Sầm Việt An, báo chí cần cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, bảo đảm tính tương tác hai chiều, tạo điều kiện để người dân phản biện, đóng góp ý kiến, qua đó giúp cơ quan hoạch định chính sách tiếp thu, điều chỉnh và hoàn thiện chính sách phù hợp với thực tiễn. Đối với công tác truyền thông chính sách, cần bám sát thực tiễn, lấy người dân làm trung tâm; đa dạng hóa loại hình, hình thức tuyên truyền, bảo đảm nội dung phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đặc biệt, Cao Bằng có trên 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, do đó thông tin cần ngắn gọn, dễ hiểu, gần gũi, phù hợp với từng địa bàn và phong tục, tập quán. 

Thời gian qua, Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng chú trọng tuyên truyền trên các loại hình báo chí và nền tảng số, tăng cường thông tin đấu tranh, phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc chủ trương, chính sách, góp phần định hướng dư luận, nâng cao nhận thức để người dân hiểu đúng, thực hiện đúng chính sách, pháp luật, đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống.

Trong bối cảnh mới, mặt trận tư tưởng không chỉ hiện diện trên các phương tiện truyền thông truyền thống mà còn mở rộng mạnh mẽ trên không gian số, nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh và tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội. Điều đó đòi hỏi báo chí địa phương không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao năng lực nắm bắt thực tiễn, chủ động truyền thông chính sách, kịp thời định hướng dư luận và lan tỏa những giá trị tích cực. 

Dù ở loại hình hay nền tảng nào, báo chí vẫn phải giữ vững bản lĩnh chính trị, tính chính xác và trách nhiệm xã hội; không chỉ phản ánh đời sống mà còn chủ động dẫn dắt thông tin, góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đó cũng là yêu cầu đặt ra để báo chí địa phương tiếp tục khẳng định vai trò, trách nhiệm trên mặt trận tư tưởng, đáp ứng nhiệm vụ trong bối cảnh mới.