Bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, ban hành với tổ chức thi hành pháp luật

Tờ trình của Chính phủ cho biết, dự án luật được xây dựng nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc; đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa khâu xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Dự thảo Luật gồm 10 chương, 68 điều, quy định về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và những nội dung cơ bản trong tổ chức thi hành pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Ảnh: VŨ HIẾU 

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Chính phủ đề nghị đổi tên Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thành Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Việc điều chỉnh tên gọi nhằm phản ánh đầy đủ hơn phạm vi của dự thảo, không chỉ quy định quy trình xây dựng, ban hành văn bản mà còn bao quát những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành pháp luật.

Dự thảo đồng thời tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản; lược bỏ 5 nhóm hình thức văn bản và chuyển các nội dung thuộc thẩm quyền của chủ thể tương ứng sang hình thức văn bản phù hợp. Chính phủ cho biết dự thảo đã thiết kế quy định chuyển tiếp để tránh tạo khoảng trống pháp lý. Các nguyên tắc trong xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật cũng được bổ sung, trong đó nhấn mạnh yêu cầu không để quy định pháp luật bị lợi dụng nhằm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Về quy trình xây dựng luật, pháp lệnh, dự thảo tiếp tục phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo, nhưng bảo đảm sự liên thông, kế thừa kết quả giữa các giai đoạn. Thay vì quy định một bước thẩm định chính sách riêng, dự thảo thiết kế cơ chế lấy ý kiến và quy định trách nhiệm bắt buộc tham gia của một số bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi quản lý ngành, lĩnh vực, tương tự như hoạt động thẩm định.

Dự thảo cũng hoàn thiện trình tự, thủ tục rút gọn và việc xây dựng, ban hành văn bản trong trường hợp đặc biệt; bổ sung cơ chế xử lý vấn đề khẩn cấp, cấp bách khi Quốc hội không thể họp; quy định cụ thể hơn việc ban hành văn bản để thí điểm chính sách đối với luật, nghị định và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Dự thảo luật quy định những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, ban hành với tổ chức thi hành pháp luật. Như quy định về giải thích, hướng dẫn áp dụng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, hợp nhất, pháp điển, bổ sung đánh giá hiệu quả thi hành và phản ứng chính sách. Đồng thời, quy định việc ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số, sử dụng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật trong xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

 Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu phát biểu tại phiên họp.

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành với sự cần thiết phải sửa đổi toàn diện luật với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn như được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban tán thành giữ nguyên phạm vi điều chỉnh như luật hiện hành và nhất trí với tên gọi "Luật Văn bản quy phạm pháp luật", bảo đảm ngắn gọn, khái quát. Nội dung của dự thảo luật cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; đồng thời bảo đảm tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan, yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Phát biểu tại phiên họp, cho rằng dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật cần đặt chất lượng, ổn định, khả thi lên hàng đầu, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, dự án luật cần được làm tổng thể, căn cơ, xử lý những vấn đề được thực tiễn kiểm nghiệm, không sửa để giải quyết tình huống trước mắt. 

Buổi chiều, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho ý kiến về Báo cáo của Chính phủ về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật; cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15 về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu; một số nội dung thuộc thẩm quyền.

Trước đó, buổi sáng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về hai dự án: Luật Nhà ở (sửa đổi); Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).