Bảo đảm môi trường trong khai thác khoáng sản

Phun nước để góp phần đảm bảo môi trường trong quá trình vận chuyển là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các mỏ khai thác khoáng sản.

Chuyển biến từ ý thức của doanh nghiệp

Thực tế nhiều năm trước cho thấy, hoạt động khai thác khoáng sản nếu không được kiểm soát chặt chẽ rất dễ gây hệ lụy: ô nhiễm nguồn nước, bụi, tiếng ồn, sạt lở... Nhận thức rõ điều này, Thái Nguyên đã yêu cầu các doanh nghiệp khai thác khoáng sản coi bảo vệ môi trường là điều kiện tiên quyết trong sản xuất.

Tại mỏ Pác Lạng, công tác quản lý chất thải và bảo vệ rừng được triển khai bài bản. Ông Hứa Sỹ Nam, Giám đốc Công ty TNHH Trường Thịnh Thái Nguyên, đơn vị chủ quản mỏ Pác Lạng, cho biết: Chúng tôi xác định khai thác phải gắn với bảo vệ môi trường. Nguồn nước thải tại mỏ được thu gom, xử lý qua hệ thống lắng, lọc trước khi xả ra môi trường. Chất thải nguy hại được phân loại, lưu chứa đúng quy chuẩn và ký hợp đồng với đơn vị đủ điều kiện để xử lý. Đặc biệt, khu vực rừng xung quanh mỏ luôn được giữ nguyên hiện trạng, hạn chế tối đa việc chặt phá, đồng thời tổ chức trồng bù cây xanh tại các vị trí đã khai thác xong.

Do khai thác công nghiệp hầm lò, khu vực rừng núi rộng trên 80ha thuộc 2 xã Ngân Sơn và Thượng Quan, địa hình rừng núi phức tạp nên đơn vị không chỉ chú trọng vấn đề nước thải, mỏ Pác Lạng còn tăng cường biện pháp chống bụi, giảm tiếng ồn trong quá trình khoan, nổ mìn, vận chuyển quặng, góp phần hạn chế tác động tiêu cực đến đời sống người dân khu vực lân cận.

Bể xử lý nước thải theo hướng tuần hoàn tại mỏ Pác Lạng.

Ở xã Phúc Thuận, mỏ cát kết của Công ty TNHH Hằng Ngọc Tú cũng đang đổi mới phương thức khai thác theo hướng “sạch” hơn. Ông Nguyễn Ngọc Thự, quản lý mỏ cát kết Phúc Thuận, chia sẻ: Quá trình khai thác và vận chuyển nếu không kiểm soát tốt sẽ phát sinh bụi, bùn đất ra đường giao thông và khu dân cư. Vì vậy, mỏ đã đầu tư hệ thống phun nước giảm bụi tại khu vực khai thác, che phủ kín phương tiện khi vận chuyển, thường xuyên vệ sinh tuyến đường ra vào mỏ. Chúng tôi cũng bố trí cán bộ theo dõi môi trường, kịp thời xử lý khi có phát sinh.

Đáng chú ý, mỏ đất của Công ty CP Kinh doanh cảng Hạ Long tại xã Tân Khánh - đơn vị mới trúng đấu thầu - đã sớm đầu tư hạ tầng đồng bộ nhằm hạn chế tác động môi trường. Ngay từ đầu, mỏ đã xây dựng hệ thống đường bê tông vào khu vực khai thác, lắp đặt vòi phun nước tự động rửa xe trước khi ra khỏi mỏ. Nhờ đó, bùn đất, bụi không phát tán ra môi trường xung quanh trong quá trình vận chuyển. Đây được xem là mô hình đáng khích lệ trong khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường tại địa phương.

Siết chặt quản lý an toàn môi trường công nghiệp

Song song với nỗ lực của doanh nghiệp, các cơ quan chức năng của tỉnh cũng tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn môi trường trong khai thác, chế biến khoáng sản, đặc biệt là lĩnh vực sử dụng vật liệu nổ công nghiệp (VLNCN). Ngành chức năng của tỉnh đã hướng dẫn các doanh nghiệp có hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản sử dụng VLNCN tăng cường công tác an toàn trong quản lý vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ; đồng thời chú trọng phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, bảo đảm an toàn đập chắn, hồ chứa quặng đuôi.

Mỏ đá Núi Chuông đầu tư hệ thống phun nước dập bụi phát sinh trong quá trình khai thác.

Đặc biệt, việc triển khai Thông tư số 24/2025/TT-BCT về kế hoạch quản lý rủi ro trong khai thác khoáng sản và Thông tư 31/2025/TT-BCT về nội dung thiết kế cơ sở, thiết kế mỏ được thực hiện nghiêm túc. Qua đó, các dự án khai thác mới đều phải tính toán đầy đủ yếu tố môi trường, an toàn, phòng ngừa sự cố ngay từ khâu thiết kế.

Trong năm qua, công tác quản lý VLNCN và hóa chất được triển khai đồng bộ. Các cơ quan chuyên môn đã thực hiện cấp mới, cấp lại, cấp điều chỉnh 51 giấy phép sử dụng VLNCN, cấp 185 giấy chứng nhận huấn luyện kỹ thuật an toàn VLNCN, an toàn tiền chất thuốc nổ; kiểm tra việc thực hiện thông báo dịch vụ nổ mìn của 6 đơn vị. Kết quả kiểm tra nghiệm thu hoàn thành công trình xây dựng kho chứa VLNCN của 5 mỏ, 5 đơn vị được thông báo công khai. Bên cạnh đó, tỉnh tiếp nhận 32 hồ sơ biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất, 4 hồ sơ kế hoạch phòng ngừa sự cố hóa chất, thẩm định 4 hồ sơ điều chỉnh giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hóa chất.

Ngoài ra, Thái Nguyên còn tham gia chứng kiến diễn tập ứng phó sự cố hóa chất tại 11 doanh nghiệp, thẩm định và tham mưu cấp 71 giấy phép nhập khẩu hóa chất Bảng 3. Đây là những nội dung quan trọng nhằm nâng cao năng lực ứng phó, giảm thiểu rủi ro môi trường trong hoạt động sản xuất công nghiệp và khai thác khoáng sản. Đối với những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, tỉnh chủ động phối hợp kiểm tra liên ngành, như việc giải quyết đơn thư của người dân xóm 13, xã Phú Lạc, liên quan đến hoạt động của Công ty TNHH Khai thác, Chế biến khoáng sản Núi Pháo. Đồng thời, hướng dẫn 7 doanh nghiệp có hồ chứa thải quặng đuôi, bãi thải mỏ thực hiện các biện pháp an toàn trước mùa mưa bão.

Trong giai đoạn tới, Thái Nguyên tiếp tục yêu cầu các mỏ khoáng sản đổi mới công nghệ, tăng tỷ lệ tái tạo môi trường sau khai thác, gắn sản xuất với bảo vệ rừng, nguồn nước và đời sống người dân... hướng tới mục tiêu vừa phát huy được lợi thế tài nguyên, vừa giữ gìn môi trường sinh thái - nền tảng cho phát triển lâu dài của địa phương.

Ngọc Quang