Bảo đảm sinh kế lâu dài cho nông dân khi thu hồi đất

Phát triển đô thị hiện đại không đồng nghĩa với việc xóa bỏ những giá trị truyền thống

Sáng 14/10, UBND TP Hà Nội tổ chức Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND TP với nông dân Thủ đô năm 2026, với chủ đề “Đồng hành cùng nông dân Thủ đô phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái, xanh, bền vững; thúc đẩy chuyển đổi số, liên kết chuỗi, nâng cao giá trị nông sản và sinh kế nông dân”.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, hội nghị là dịp để lãnh đạo thành phố trực tiếp lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của nông dân, qua đó xác định giải pháp phát triển nông nghiệp, nông thôn, nâng cao đời sống người dân trong giai đoạn mới.

Theo đồng chí Vũ Đại Thắng, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao. Việc triển khai Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang mở ra không gian, động lực phát triển mới. Trong tiến trình đó, nông nghiệp, nông dân, nông thôn tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh, quy hoạch và phát triển thành phố cần quan tâm đúng mức đến mô hình “làng trong phố, phố trong làng”. Phát triển đô thị hiện đại không đồng nghĩa với việc xóa bỏ những giá trị của làng quê truyền thống. Các làng cổ, làng nghề, không gian văn hóa cộng đồng, cảnh quan sinh thái cần được bảo tồn, khai thác hợp lý, đồng thời bổ sung hạ tầng, dịch vụ và điều kiện sống văn minh, hiện đại.

Lãnh đạo thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận sản xuất nông nghiệp ở một số địa bàn còn nhỏ lẻ, phân tán; việc ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ sản phẩm chưa đồng đều. Hạ tầng thủy lợi, sơ chế, bảo quản, kho lạnh và logistics nông sản còn hạn chế. Tình trạng ngập úng tại một số khu vực, nhất là lưu vực sông Tích, sông Bùi, cùng những khó khăn về đất đai, quy hoạch, chuyển đổi nghề nghiệp và bảo đảm sinh kế khi thu hồi đất vẫn cần được giải quyết căn cơ, lâu dài.

Chủ tịch Hội Nông dân TP Hà Nội Phạm Hải Hoa cho biết, qua tổng hợp kiến nghị của hội viên, nông dân, nổi lên 5 nhóm vấn đề cần thành phố quan tâm: Chuyển đổi sinh kế, tạo việc làm cho người dân bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất; tổ chức sản xuất, liên kết tiêu thụ nông sản; phát triển hợp tác xã, thu hút doanh nghiệp đầu tư; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; tăng nguồn lực hỗ trợ sản xuất gắn với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Chủ tịch Hội Nông dân TP Phạm Hải Hoa nêu các nhóm kiến nghị được tổng hợp từ nông dân.  Ảnh: Viết Thành

Tại hội nghị, các đại biểu kiến nghị thành phố tháo gỡ khó khăn về đất đai, hạ tầng sản xuất, chuyển đổi nghề, đồng thời hỗ trợ ứng dụng công nghệ, phát triển làng nghề và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

Chủ tịch Hội Nông dân xã Hạ Bằng Nguyễn Thị Bích Vân cho biết, địa phương còn diện tích đất trồng lúa hiệu quả thấp, thường xuyên ngập úng hoặc manh mún, xen kẹt. Nhiều hội viên muốn phát triển trang trại, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, trồng hoa, cây cảnh và nông nghiệp sinh thái nhưng gặp khó khăn trong tích tụ đất đai, thực hiện thủ tục chuyển đổi và đầu tư lâu dài. Đại biểu đề nghị thành phố hướng dẫn cụ thể việc tập trung đất đai, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp quy hoạch, đồng thời nâng cấp thủy lợi, giao thông và hạ tầng sản xuất.

Đề cập việc di dời các cơ sở sản xuất khi triển khai dự án, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thư Lâm Phạm Đức Trọng cho biết, một số trang trại hoạt động hiệu quả nằm trong khu vực phải giải phóng mặt bằng. Chi phí tìm địa điểm mới, di chuyển chuồng trại, máy móc và đầu tư xây dựng lại lớn, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn sản xuất, mất thị trường và ảnh hưởng việc làm của người lao động. Đại biểu đề nghị thành phố rà soát nhu cầu, bố trí địa điểm phù hợp quy hoạch và hỗ trợ các hộ tiếp cận vốn ưu đãi.

Các đại biểu tham dự Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND TP với nông dân Thủ đô năm 2026.

Trong khi đó, Chủ tịch Hội Nông dân xã Trần Phú Lê Hoài Thi kiến nghị nâng cấp đê điều, hệ thống tiêu thoát nước, giao thông và nghiên cứu chuyển đổi diện tích thường xuyên ngập úng ven sông Bùi sang mô hình kinh tế phù hợp.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Đỗ Thu Hằng, danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 trong lĩnh vực thủy lợi có 23 công trình, dự kiến góp phần bảo đảm tiêu thoát nước, phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân. Thành phố cũng xây dựng danh mục kêu gọi đầu tư một số công trình theo hình thức đối tác công tư. Về nguồn lực hỗ trợ nông dân, vốn điều lệ Quỹ Hỗ trợ nông dân giai đoạn 2025-2029 được phê duyệt là 350 tỷ đồng; giai đoạn 2026-2030 tiếp tục được bổ sung 300 tỷ đồng, riêng năm 2026 ngân sách thành phố đã bổ sung 50 tỷ đồng.

Gắn thu hồi đất với đào tạo nghề, tạo việc làm

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu các cấp, ngành đặc biệt quan tâm đến người nông dân trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đô thị hóa.

Khi triển khai các dự án phát triển, phải tính đến việc người dân sẽ làm nghề gì sau khi thu hồi đất, có nguồn thu nhập từ đâu, con em họ được đào tạo và có cơ hội việc làm như thế nào. Đây là trách nhiệm của chính quyền các cấp, cơ quan quản lý và các chủ đầu tư liên quan.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ tặng ba hội viên Hội Nông dân thành phố có thành tích xuất sắc. Ảnh: Viết Thành

Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh, không thể chỉ quan tâm đến phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất mà thiếu phương án sinh kế lâu dài cho người dân. Các địa phương phải đồng thời xây dựng phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, giải quyết việc làm và ổn định đời sống cho những hộ bị ảnh hưởng.

Đối với các hộ sản xuất, trang trại phải di dời, cần rà soát nhu cầu, hướng dẫn bố trí địa điểm sản xuất phù hợp quy hoạch và quy định về môi trường. Sở Nội vụ phối hợp với cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, Hội Nông dân và chính quyền địa phương tổ chức đào tạo nghề gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế, đặc biệt quan tâm lao động trung niên, lao động lớn tuổi.

Các địa phương cũng cần tính toán không gian phát triển thương mại, dịch vụ, đào tạo nghề và tạo việc làm tại chỗ khi quy hoạch khu đô thị, khu công nghiệp, giúp người dân có điều kiện chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định thu nhập.

Việc gắn phát triển đô thị với bảo đảm sinh kế, tháo gỡ khó khăn trong sản xuất và nâng cao giá trị nông sản được xác định là yêu cầu quan trọng nhằm hài hòa giữa quá trình đô thị hóa với mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, bảo tồn các giá trị truyền thống và nâng cao đời sống nông dân Thủ đô.