Báo Nikkei biến kho dữ liệu bài viết thành công cụ hỏi đáp AI

Nikkei bắt đầu phát triển trợ lý ảo AI có tên là Ask! Nikkei từ tháng 1/2024 và dành khoảng một năm thử nghiệm trước khi cung cấp công cụ này cho phần lớn người đăng ký trả phí. Hệ thống sử dụng công nghệ RAG, tức AI trước tiên tìm kiếm thông tin liên quan trong kho dữ liệu rồi mới dựa trên những thông tin đó để tạo câu trả lời.

Ask! Nikkei giành Giải thưởng Công nghệ của Hiệp hội các Nhà xuất bản và Biên tập viên Báo chí Nhật Bản năm 2025.

Kể từ khi ra mắt, hơn 500.000 độc giả đã sử dụng công cụ này và đặt hơn 4 triệu câu hỏi. Gần 90% trong hơn 100.000 lượt đánh giá cho biết các câu trả lời hữu ích.

Giao diện tính năng Ask! Nikkei hỗ trợ tổng hợp và giải đáp thắc mắc của độc giả. Ảnh: INMA

Giúp độc giả không bỏ dở bài báo

Báo Nikkei có nhóm độc giả rất đa dạng, từ những người mới tốt nghiệp đến các chuyên gia tài chính có hàng chục năm kinh nghiệm.

Với độc giả trẻ, vấn đề thường nằm ở kiến thức nền và những thuật ngữ chưa quen thuộc. Trong khi đó, những độc giả giàu kinh nghiệm lại cho biết họ mất nhiều thời gian để tìm hiểu sâu một chủ đề. Một số người thậm chí bỏ dở bài viết vì không có đủ thông tin để hiểu nội dung.

Sự phát triển của AI tạo sinh mở ra một cách tiếp cận khác. Nikkei muốn độc giả có thể giải đáp những thắc mắc phát sinh trong lúc đọc mà không phải mở một trang khác để tìm kiếm.

Ngay từ đầu, Nikkei đặt ra hai yêu cầu: công cụ phải đáng tin cậy và phải phù hợp với cách độc giả đang sử dụng phiên bản điện tử của tờ báo. Vì vậy, Ask! Nikkei không được thiết kế như một chatbot có thể trả lời mọi câu hỏi.

AI chỉ trả lời dựa trên bài viết của Nikkei

Ask! Nikkei chỉ sử dụng các bài báo do Nikkei xuất bản. Điều này khiến công cụ có phạm vi trả lời hẹp hơn những chatbot đa năng như ChatGPT hay Claude, nhưng giúp Nikkei kiểm soát nguồn thông tin được sử dụng để tạo câu trả lời.

Những câu hỏi như thời tiết hôm nay hay yêu cầu sửa mã lập trình không thuộc phạm vi của Ask! Nikkei. Công cụ tập trung vào những câu hỏi liên quan đến nội dung độc giả đang đọc.

Bên dưới mỗi bài viết, hệ thống hiển thị 4 câu hỏi gợi ý. Các câu hỏi này được một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tạo trước dựa trên những hướng dẫn được Nikkei điều chỉnh. Độc giả cũng có thể tự nhập câu hỏi.

Cách thiết kế này dường như phù hợp với mục tiêu ban đầu của Nikkei. Khoảng 75% phiên sử dụng Ask! Nikkei bắt đầu bằng một trong những câu hỏi được gợi ý.

Khi độc giả chọn câu hỏi, câu trả lời bắt đầu xuất hiện sau khoảng nửa giây và hoàn tất trong vòng 5 giây. Nội dung được hiển thị từng phần thay vì xuất hiện cùng lúc, giúp quá trình tương tác diễn ra nhanh hơn.

Sau mỗi câu trả lời, hệ thống đưa ra thêm 3 câu hỏi để độc giả tiếp tục tìm hiểu. Các bài viết được sử dụng làm nguồn cũng hiển thị phía sau câu trả lời. Chỉ với một lần chạm, độc giả có thể mở bài viết gốc để kiểm chứng thông tin.

Toàn bộ quá trình đọc bài, đặt câu hỏi và quay lại nội dung gốc diễn ra ngay trên phiên bản điện tử của Nikkei, cả trên web và ứng dụng.

Kho lưu trữ trở thành công cụ giáo dục

Sau khi có hơn 500.000 người sử dụng, Nikkei ước tính khoảng một nửa số tài khoản trả phí đã từng thử Ask! Nikkei ít nhất một lần.

Phản hồi từ độc giả cũng cho thấy công cụ được sử dụng cho nhiều mục đích. Có người dùng để chuẩn bị tài liệu phục vụ công việc, có người dùng để luyện phỏng vấn xin việc. Nhiều độc giả chỉ đơn giản muốn hiểu sâu hơn về một tin tức đang đọc.

Giáo dục cũng trở thành một trong những trường hợp sử dụng đáng chú ý.

Nikkei cấp phép phiên bản điện tử cho các trường học tại Nhật Bản. Giáo viên và học sinh trung học sử dụng Ask! Nikkei để tìm kiếm thông tin và tìm hiểu các giải pháp cho những vấn đề xã hội.

Trong bối cảnh thông tin sai lệch ngày càng được quan tâm, Nikkei cho rằng việc học sinh có thể tìm kiếm thông tin trực tiếp từ kho bài viết của một tòa soạn uy tín là một lợi thế đáng kể.

Học sinh, sinh viên sử dụng thông tin thu thập được từ các nguồn như Ask! Nikkei để tìm hiểu và chia sẻ các giải pháp tiềm năng cho các vấn đề xã hội. Ảnh: INMA

Biến kho báo cũ thành tài sản mới

Nikkei cho rằng điều đáng chú ý nhất của Ask! Nikkei không chỉ nằm ở công nghệ AI mà còn ở cách một tòa soạn có thể khai thác kho nội dung đã tích lũy trong nhiều thập kỷ.

Kho lưu trữ của Nikkei hiện có hơn 500.000 bài viết. Thay vì chỉ đóng vai trò như một nơi lưu giữ nội dung cũ, kho dữ liệu này có thể trở thành cơ sở kiến thức để trả lời các câu hỏi phát sinh khi độc giả đọc tin.

Theo Nikkei, nhiều tòa soạn cũng sở hữu những kho lưu trữ lớn với hàng chục năm nội dung. Quy mô và chủ đề có thể khác nhau, nhưng đây đều là những tài sản nội dung mà AI có thể giúp khai thác theo cách mới.

Nikkei dự định tiếp tục hoàn thiện các mô hình do mình phát triển, đồng thời thích ứng với sự tiến bộ nhanh chóng của LLM và tìm thêm cách để AI hỗ trợ trải nghiệm đọc trên phiên bản điện tử.

Mục tiêu của Nikkei là kết hợp hai nguồn lực gồm độ tin cậy mà một tòa soạn xây dựng qua nhiều thế hệ và khả năng xử lý thông tin của AI tạo sinh. Theo cách tiếp cận này, AI không thay thế bài báo hay nhà báo mà trở thành lớp công cụ giúp độc giả tìm kiếm thông tin nhanh hơn và hiểu sâu hơn những nội dung mà tòa soạn đã xuất bản.