Bảo vệ chim di cư: Không chỉ là tháo dỡ lưới bẫy

Theo chân lực lượng Kiểm lâm và Công an các địa phương tuần tra tại những khu vực đồi núi dốc, bãi bồi ven sông, không khó để bắt gặp "trận địa" bẫy chim được giăng mắc quy mô lớn.

Khác với trước đây, các đối tượng săn bắt hiện nay hiếm khi dùng phương pháp thủ công. Thay vào đó, họ dựng hàng loạt cọc tre cao vút, căng ngang những tấm lưới cước trong suốt, mỏng như tơ nhện, hòa lẫn vào màu xanh của cỏ cây khiến chim không thể phát hiện.

Lực lượng chức năng tháo dỡ những dải "lưới tàng hình" được giăng dài trên các sườn đồi dốc.

Sự tinh vi còn thể hiện ở việc sử dụng "bẫy công nghệ". Tại hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ các thiết bị dẫn dụ gồm bình ắc quy và loa nén công suất lớn được giấu kỹ trong các lùm cây. Những chiếc loa này được cài sẵn âm thanh tiếng chim gọi đàn, phát liên tục suốt đêm để dụ chim di cư sà xuống nương rẫy, đâm vào lưới.

Thu giữ loa phát thanh và thiết bị kích điện tại hiện trường giăng bẫy.

Mắc kẹt trong những tấm lưới, nhiều cá thể chim hoang dã giãy giụa đến kiệt sức. Một số cá thể may mắn được lực lượng tuần tra phát hiện, cẩn thận gỡ khỏi các mắt lưới siết chặt và thả về tự nhiên. Số còn lại nếu không được phát hiện kịp thời, nhiều khả năng sẽ bị các đối tượng săn bắt đem về làm thực phẩm.

Lực lượng Kiểm lâm cẩn thận gỡ lưới, cứu hộ một cá thể chim hoang dã mắc kẹt.

Chỉ tính riêng trong tháng 9, tại khu vực xã Bát Xát, lực lượng liên ngành đã tháo dỡ gần 7.000 m² lưới bẫy. Tại các xã Tằng Loỏng, Cốc San, Bảo Thắng, hàng nghìn mét lưới cùng mồi nhử bằng xốp cũng bị gom đốt, tiêu hủy tại chỗ.

Lưới bẫy và các dụng cụ săn bắt trái phép bị lực lượng liên ngành thu gom, tiêu hủy tại chỗ.

Khối lượng tang vật thu giữ lớn, nhưng số đối tượng bị bắt quả tang và xử lý còn rất ít.

Chia sẻ về những khó khăn trong công tác thực thi pháp luật, ông Trần Văn Hùng - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Bát Xát cho biết, dụng cụ bẫy chim hiện nay mua dễ và rất rẻ. Các đối tượng thường hoạt động lén lút vào ban đêm, chập tối, rồi thu gom chim mắc lưới từ lúc mờ sáng. Địa hình đồi núi biệt lập, cùng loại lưới cước trong suốt khó nhìn thấy, khiến việc mật phục, bắt quả tang gặp nhiều khó khăn.

Việc quản lý địa bàn sau sắp xếp địa giới hành chính đang tạo ra áp lực lớn cho nhiều địa phương. Xã Cốc San sau khi sáp nhập từ 3 xã cũ có địa bàn rất rộng, trong khi lực lượng cán bộ chuyên môn mỏng.

Theo ông Hà Anh Đức - Trưởng phòng Kinh tế xã Cốc San, các đối tượng vi phạm thường là người từ nơi khác đến, lợi dụng địa hình giáp ranh để giăng bẫy.

Một vấn đề khác được đặt ra là trách nhiệm của chủ sử dụng đất. Nhiều hệ thống bẫy được cắm cọc, giăng lưới quy mô lớn ngay trên nương ngô, đồi cây đã giao cho các hộ dân quản lý. Tuy nhiên, khi lực lượng chức năng phát hiện, một số chủ đất cho biết không biết có người lạ vào giăng bẫy.

Theo đó, chừng nào trách nhiệm của chủ sử dụng đất chưa được quy định rõ và xử lý nghiêm, những vạt đồi vắng vẻ vẫn có nguy cơ trở thành nơi bẫy bắt các loài chim di cư.

Tháo lưới, thu giữ loa dẫn dụ, tuần tra tại các điểm có nguy cơ là những giải pháp cần thiết. Nhưng nếu tình trạng săn bắt vẫn lặp lại qua nhiều mùa, câu chuyện cần được nhìn rộng hơn.

Thực tế cho thấy, việc bảo vệ chim di cư không thể chỉ tính bằng số mét lưới được tháo dỡ. Điều quan trọng hơn là nâng cao khả năng phát hiện người vi phạm, kiểm soát những khu vực có nguy cơ tái diễn, đề cao trách nhiệm quản lý từ cơ sở và làm rõ hoạt động thu mua, vận chuyển, tiêu thụ trái phép (nếu có).

Thay vì ra quân theo từng đợt, cần duy trì kiểm tra trong suốt mùa chim di cư, đồng thời phát huy vai trò của người dân trong việc cung cấp thông tin. Chỉ khi quản lý được cả nơi đặt bẫy lẫn những mắt xích phía sau, vòng lặp "năm nay tháo, mùa sau lại giăng" mới được chặn lại.