Bảo vệ Thẩm phán nhằm bảo đảm sự độc lập của hoạt động xét xử

Sáng 24/9, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành Phiên họp

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Nghị quyết của UBTVQH quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) Nguyễn Văn Quảng cho biết, hồ sơ dự án được xây dựng đúng quy định, đã gửi xin ý kiến các ban Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành liên quan và lấy ý kiến phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Theo Chánh án TANDTC, phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết nhằm cụ thể hóa khoản 7 Điều 102 Luật Tổ chức TAND và thể chế hóa Quy định số 183-QĐ/TW cùng Nghị quyết số 24 của Bộ Chính trị.

Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng trình bày Tờ trình dự án Nghị quyết của UBTVQH quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán

Dự thảo quy định nguyên tắc, nội dung, biện pháp, trình tự, thủ tục bảo vệ Thẩm phán khi thi hành công vụ hoặc trong trường hợp cần thiết; bảo vệ thân nhân của Thẩm phán khi bị xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác vì lý do công vụ của Thẩm phán. Đồng thời, quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện chế độ bảo vệ Thẩm phán và thân nhân.

Về nội dung, dự thảo Nghị quyết quy định 3 nhóm chính gồm: bảo vệ vị trí công tác, việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Thẩm phán; bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm, bí mật, an toàn thông tin và dữ liệu cá nhân; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của Thẩm phán và thân nhân.

Tương ứng với các nội dung trên, dự thảo quy định 3 nhóm biện pháp bảo vệ tại các Điều 6, 7 và 8; đồng thời quy định trách nhiệm của Thẩm phán, thân nhân, TANDTC, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, UBND các cấp, trường học và các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Về nguồn lực, dự thảo quy định kinh phí phục vụ công tác bảo vệ Thẩm phán do ngân sách nhà nước bảo đảm theo quy định của pháp luật, không làm tăng thêm đầu mối tổ chức và biên chế.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết

Bảo vệ Thẩm phán nhằm bảo đảm sự độc lập của hoạt động xét xử

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết. Theo ông, dự thảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đánh giá hồ sơ dự án được TANDTC chuẩn bị nghiêm túc, đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình UBTVQH xem xét, cho ý kiến.

Đối với phạm vi điều chỉnh, đa số ý kiến trong Ủy ban tán thành với các nội dung được đề xuất. Theo đó, bên cạnh các quy định về bảo vệ Thẩm phán khi thi hành công vụ, dự thảo còn quy định về bảo vệ vị trí công tác, việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn; bảo vệ bí mật, an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân của Thẩm phán.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu ý kiến

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, bảo vệ Thẩm phán không phải là đặc quyền dành cho một chức danh, mà nhằm bảo vệ sự độc lập của hoạt động xét xử và sự tôn nghiêm của Tòa án.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát để bảo đảm tính đồng bộ trong cơ chế bảo vệ đối với các chức danh tư pháp, bởi những rủi ro trong hoạt động tố tụng không chỉ đặt ra đối với Thẩm phán. Đồng thời, cần làm rõ cơ sở đề xuất chính sách bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, UBTVQH nhận thấy bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp đối với Thẩm phán là nội dung mới, pháp luật hiện hành chưa quy định.

Do đó, UBTVQH đề nghị chưa quy định nội dung này trong dự thảo Nghị quyết. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý đây là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để thể chế hóa Quy định số 183-QĐ/TW của Bộ Chính trị.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận

Đối với quy định về loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của Thẩm phán trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết việc thực hiện sẽ căn cứ các luật của Quốc hội và các quy định pháp luật có liên quan.

Kết thúc phiên họp, 100% thành viên UBTVQH biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán.

Theo số liệu thống kê, từ khi Luật Tổ chức TAND năm 2014 có hiệu lực thi hành đến ngày 31/8/2024, toàn ngành có 17/67 Tòa án ghi nhận trường hợp Thẩm phán bị xâm phạm. Trong đó, có 20 Thẩm phán bị hành hung, xâm phạm tính mạng, sức khỏe; 29 Thẩm phán bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm; 13 trường hợp Thẩm phán có yêu cầu được áp dụng biện pháp bảo vệ.

“Những số liệu này cho thấy nguy cơ xâm phạm đối với Thẩm phán là hiện hữu, không chỉ là phản ứng cá biệt mà đã phát sinh tại nhiều địa phương, nhiều cấp Tòa án”, TANDTC nêu.

Các đại biểu dự phiên họp

100% thành viên UBTVQH biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán.