Biển Baltic và không phận Litva cùng 'nóng' sau loạt sự cố UAV

Máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon . Ảnh: united24media

Một tàu chiến Nga bị cáo buộc bắn pháo sáng gần trực thăng quân sự Đan Mạch trên biển Baltic, trong khi máy bay chiến đấu NATO bắn hạ một UAV xâm nhập không phận Litva. Moskva cho rằng hoạt động của trực thăng Đan Mạch có tính chất nguy hiểm và khiêu khích, còn nguồn gốc UAV tại Litva vẫn đang được điều tra.

Theo truyền thông Mỹ, hai sự cố liên quan đến máy bay và tàu quân sự xảy ra tại khu vực Baltic trong ngày 14-15/9 đã thu hút sự chú ý của các nước NATO và EU, trong bối cảnh hoạt động quân sự tại khu vực ngày càng được theo dõi chặt chẽ.

Tại vùng biển quốc tế ngoài khơi Đan Mạch, một tàu khu trục Nga đã phóng hai quả pháo sáng về phía một trực thăng Fennec của Không quân Đan Mạch. Theo quân đội Đan Mạch, một quả pháo sáng bay qua ở khoảng cách rất gần chiếc trực thăng đang thực hiện nhiệm vụ chụp ảnh tàu Nga.

Cùng thời điểm, một máy bay chiến đấu Italy đang tham gia nhiệm vụ phòng không Baltic của NATO đã bắn hạ một UAV xâm nhập không phận Litva. Giới chức Litva cho biết UAV nhiều khả năng đi vào từ phía Belarus, song nguồn gốc của thiết bị này chưa được xác định.

Hai cách giải thích về vụ việc trên biển Baltic

Theo quân đội Đan Mạch, chiếc trực thăng Fennec đang thực hiện một hoạt động chụp ảnh thường lệ đối với tàu Nga tại vùng biển quốc tế ngoài khơi miền Nam Đan Mạch. Hai quả pháo sáng được phóng về phía trực thăng và một quả bay cách máy bay chỉ vài mét.

Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Jeppe Bruus cho biết không có cảnh báo hoặc liên lạc vô tuyến nào được thực hiện trước khi pháo sáng được phóng. Copenhagen cho rằng chiếc trực thăng hoạt động theo quy trình thông thường và nhiệm vụ tương tự đã được thực hiện nhiều lần trước đây.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen sau đó triệu Đại sứ Nga tại Copenhagen Vladimir Barbin để trao đổi về vụ việc.

Trong khi đó, phía Nga đưa ra cách giải thích khác. Đại sứ Barbin cho rằng chính trực thăng Đan Mạch đã thực hiện những động tác nguy hiểm gần tàu chiến Nga. Theo ông, việc Copenhagen mô tả hoạt động của trực thăng là “thông lệ” gây lo ngại về những hậu quả có thể xảy ra từ các hoạt động như vậy.

Ông Barbin nói đây không phải lần đầu trực thăng Không quân Đan Mạch thực hiện những chuyến bay nguy hiểm gần tàu chiến Nga trên vùng biển quốc tế. Nhà ngoại giao Nga cũng đề cập một vụ việc hồi năm ngoái mà theo ông, trực thăng Đan Mạch đã bay thấp và nhiều lần tiếp cận tàu chiến Nga.

Nga cho biết sẽ xem xét đầy đủ các tình tiết của vụ việc. Moskva đồng thời cho rằng những hoạt động bay như vậy có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra sự cố ngoài ý muốn giữa các lực lượng quân sự hoạt động trong khu vực.

Đại sứ Barbin cũng đã gửi công hàm phản đối tới Copenhagen, yêu cầu có các biện pháp nhằm ngăn những sự việc tương tự tái diễn.

Như vậy, hai bên hiện đưa ra những cách diễn giải khác nhau về cùng một sự cố: Đan Mạch cho rằng trực thăng đang thực hiện nhiệm vụ thường lệ và bị phóng pháo sáng mà không có cảnh báo, trong khi Nga cho rằng hoạt động của trực thăng gần tàu chiến là hành vi nguy hiểm. Chưa có thông tin độc lập xác định đầy đủ diễn biến từ cả hai phía.

Các eo biển Đan Mạch có ý nghĩa chiến lược bởi đây là tuyến hàng hải chính kết nối biển Baltic với Biển Bắc, được sử dụng cho cả hoạt động thương mại và quân sự.

NATO bắn hạ UAV tại Litva

Trong một sự cố khác, một UAV đã xâm nhập không phận Litva vào rạng sáng 15/9 và bị một máy bay chiến đấu Italy thuộc nhiệm vụ phòng không Baltic của NATO bắn hạ.

Trung tâm Quản lý Khủng hoảng Quốc gia Litva cho biết UAV nhiều khả năng đi vào không phận nước này từ Belarus. Thiết bị bị bắn hạ gần làng Pratkūnai, cách Vilnius khoảng 100 km về phía Tây và gần hồ chứa Kaunas.

UAV được phát hiện sau khi Litva phát cảnh báo trên không tại khu vực Vilnius và các vùng lân cận. Theo giới chức Litva, thiết bị này đã bay trong không phận nước này khoảng 30 phút trước khi bị đánh chặn.

Điểm đáng chú ý lànguồn gốc của UAV vẫn chưa được xác định. Hãng tin Reuters dẫn lời giới chức Litva cho biết thiết bị có khả năng đi vào từ Belarus, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa với việc đã xác định được bên phóng UAV.

Thông tin về việc UAV có mang thiết bị nổ cũng có sự thay đổi trong quá trình điều tra. Ban đầu, Bộ trưởng Quốc phòng Litva Robertas Kaunas cho biết UAV nhiều khả năng không mang chất nổ và đề nghị không đưa ra kết luận khi công tác điều tra chưa hoàn tất. Sau đó, ông thông báo lực lượng xử lý bom mìn đã phát hiện một thiết bị nổ tại khu vực UAV rơi và tiến hành vô hiệu hóa.

Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto cho rằng UAV có khả năng xuất phát từ Nga, song đây vẫn là đánh giá chứ chưa phải kết luận điều tra cuối cùng.

Tổng thống Litva Gitanas Nausėda cho rằng sự cố cho thấy hệ thống phòng không của nước này và NATO đã phản ứng kịp thời.

Trong những năm gần đây, các nước Baltic nhiều lần ghi nhận UAV đi vào hoặc hoạt động gần không phận của mình. Một số trường hợp được xác định có liên quan đến UAV của Ukraine, trong khi nguồn gốc hoặc nguyên nhân của một số vụ khác vẫn được điều tra.

Các vụ việc mới nhất diễn ra trong bối cảnh hoạt động quân sự tại Baltic ngày càng được các nước trong khu vực chú ý.

Ba Lan ngày 15/9 cũng điều máy bay chiến đấu lên ứng phó với hoạt động của các UAV mà nước này cho rằng liên quan đến những cuộc tấn công của Nga nhằm vào Ukraine. Một ngày trước đó, lực lượng an ninh Ba Lan phát hiện một UAV được cho là của Nga trôi trên vùng biển nước này.

Trong khi đó, đối với vụ UAV tại Litva, các bên vẫn cần thêm dữ liệu để xác định nguồn gốc và đường bay của thiết bị. Việc UAV đi vào từ hướng Belarus, nếu được xác nhận, mới phản ánh hướng tiếp cận vào không phận Litva; chưa đủ để tự nó xác định bên vận hành hoặc phóng UAV.

Những diễn biến trên cho thấy nguy cơ xảy ra các sự cố ngoài ý muốn giữa lực lượng Nga và NATO tại Baltic đang trở thành vấn đề được các nước trong khu vực đặc biệt quan tâm. Trong một không gian hoạt động quân sự ngày càng dày đặc, việc xác định chính xác nguồn gốc, đường bay và diễn biến của từng vụ việc sẽ có ý nghĩa quan trọng trước khi đưa ra các kết luận rộng hơn.