Biến đổi khí hậu khiến ngành công nghiệp rượu vang Pháp chìm sâu hơn vào khủng hoảng

Một cánh đồng nho ở vùng Burgundy, Pháp - Ảnh: CNBC.

Ngành công nghiệp rượu vang Pháp đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng do biến đổi khí hậu.

Trao đổi với hãng tin CNBC, CEO Florent Latour, của Maison Louis Latour, một trong những chủ sở hữu lớn nhất của các vườn nho Grand Cru tại vùng Burgundy, cho biết ông đã cầu mưa trong suốt mùa hè này. Ông nói rằng rằng chỉ cần một chút mưa nữa, vụ thu hoạch năm nay có thể đã đạt được cả chất lượng tốt và sản lượng cao. Tuy nhiên, thực tế là nhà sản xuất rượu vang này phải ưu tiên chất lượng và chấp nhận sản lượng chỉ bằng một nửa so với kỳ vọng.

NẮNG HẠN ĐE DỌA NHỮNG VƯỜN NHO

Tình trạng trên không chỉ xảy ra ở Burgundy mà còn diễn ra khắp nước Pháp, khi mùa hè nóng kỷ lục và hạn hán nghiêm trọng tác động mạnh mẽ đến ngành công nghiệp rượu vang nổi tiếng của quốc gia này. Bộ Nông nghiệp Pháp đã cảnh báo rằng sản lượng rượu vang toàn quốc năm 2026 có thể giảm xuống mức thấp nhất trong 70 năm, đánh dấu năm giảm thứ ba liên tiếp.

Ông Jean-Marie Cardebat, người phụ trách ngành rượu vang và rượu mạnh tại trường đại học INSEEC Grande Ecole cho biết năng suất nho của Pháp đã giảm đáng kể từ đầu thập kỷ này. “Không còn vùng nào ở Pháp an toàn trước các đợt nắng nóng hiện nay”, ông nói.

Điều đáng nói là chính những vùng vốn có khí hậu ôn hòa hơn như thung lũng Loire và Champagne lại là những khu vực đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, trong khi các nhà sản xuất rượu vang ở các vùng phía Nam như Bordeaux và Languedoc-Roussillon lại báo cáo sản lượng thu hoạch nho cao hơn so với năm ngoái.

Ông Cardebat, người cũng là giáo sư kinh tế tại Đại học Bordeaux, cho rằng việc Pháp thiếu chuẩn bị để ứng phó với biến đổi khí hậu là một vấn đề lớn. Ông so sánh Pháp với Tây Ban Nha - quốc gia thường xuyên chịu ảnh hưởng của các đợt nắng nóng và biến đổi khí hậu nhưng đã chuẩn bị tốt hơn nhờ vào hệ thống tưới tiêu đã có sẵn. Ở Pháp, việc thiết lập các biện pháp như vậy mất nhiều thời gian và chỉ được phép trong những trường hợp đặc biệt - ông cho biết.

Biến đổi khí hậu cũng đang làm nóng thêm cuộc tranh luận xung quanh các quy định nghiêm ngặt đối với ngành rượu vang của Pháp. Năm ngoái, nhà sản xuất rượu Chateau Lafleur đã gây xôn xao khi rút 6 loại rượu của họ khỏi hệ thống tên gọi rượu Pomerol và Bordeaux.

Gia đình Guinaudeau, chủ sở hữu của điền trang này, cho biết các quy tắc về chỉ định xuất xứ (AOC) cứng nhắc - bao gồm các hạn chế về tưới tiêu, mật độ trồng và các giống nho được phép - đã ngăn cản họ thích ứng đủ nhanh với khí hậu đang thay đổi. Việc từ bỏ các quy tắc này sẽ cho phép vườn nho đối phó với "thực tế của biến đổi khí hậu một cách chính xác và hiệu quả” - gia đình Guinaudeau giải thích. Đây là một quyết định táo bạo nhằm đảm bảo sự bền vững của vườn nho và chất lượng cũng như bản sắc của rượu vang.

Nhiệt độ cao cũng dẫn đến việc thu hoạch sớm hơn, gây ra những vấn đề lớn về hậu cần cho các nhà sản xuất rượu vang. CEO Latour cho biết năm nay họ bắt đầu thu hoạch vào ngày 14/8, sớm nhất từ trước đến nay đối với điền trang Latour. Ông giải thích rằng, nếu tính theo thập kỷ, thời điểm giữa vụ thu hoạch đã sớm hơn 3 ngày mỗi thập kỷ, tức là đã chuyển dịch một tháng nếu so với những năm 1930. Điều này đồng nghĩa các nhà sản xuất phải có sự linh hoạt để huy động đội ngũ của mình vào vườn nho gần như ngay lập tức vì các dự báo thường không chính xác.

Những thay đổi này có thể gây ra tác động kinh tế đáng kể đối với ngành công nghiệp rượu vang và nền kinh tế Pháp nói chung. Vụ thu hoạch năm nay có thể đẩy Pháp xuống vị trí thứ ba trong số các quốc gia sản xuất rượu vang trên thế giới. Khoảng 12-15 năm trước, Pháp vẫn đứng đầu, dẫn trước Italy. Hiện nay, Italy đang dẫn đầu rõ rệt, còn Tây Ban Nha có thể vượt qua Pháp.

Vào đầu tháng 9 này, Chính phủ Pháp đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay xuống còn 0,5% từ 1% đưa ra vào đầu năm nay, ước tính rằng đợt nắng nóng và hạn hán trong mùa hè này sẽ làm mất đi 0,1 điểm phần trăm tăng trưởng kinh tế cả năm.

Trong khi đó, tại các điền trang rượu vang, chi phí sản xuất ngày càng tăng cao. Ông Cardebat cho biết: "Ngân quỹ của các nhà sản xuất rượu vang đang cạn. Biến đổi khí hậu khiến cho khả năng đầu tư càng suy giảm hơn, trong khi nhu cầu đầu tư lại lớn hơn. Đó là một vòng luẩn quẩn”.

Ông cũng lưu ý rằng số lượng doanh nghiệp phải đóng cửa trong ngành rượu vang Pháp đã tăng gấp ba lần trong thời gian từ năm 2019 đến năm 2025, và dự báo con số của năm nay sẽ tiếp tục tăng.

MỐI LO VỀ NHU CẦU TIÊU THỤ

Gần đây, Chính phủ Pháp đã công bố một kế hoạch hỗ trợ khẩn cấp trị giá hơn 1 tỷ euro, tương đương 1,15 tỷ USD, để giúp nông dân và các nhà sản xuất rượu vang bị ảnh hưởng bởi các đợt nắng nóng.

Nhu cầu đầu tư để thích ứng có thể thúc đẩy hoạt động sáp nhập trong ngành, và thực tế cho thấy các điền trang sản xuất rượu vang Pháp ngày càng lớn hơn trong 25 năm qua - ông Cardebat nhấn mạnh.

Vấn đề khí hậu xuất hiện vào thời điểm ngành rượu vang Pháp đang phải đối mặt với sự sụt giảm tiêu thụ, với tỷ lệ người tiêu thụ rượu vang hàng ngày ở Pháp giảm từ mức gần 50% dân số vào năm 1960 xuống dưới 10% vào năm 2018. Lạm phát cao hơn và thuế quan tăng trong 5 năm qua cũng đã góp phần vào sự gia tăng của lượng rượu vang tồn kho. Một hệ quả là nhiều điền trang đang nhổ bỏ cây nho để giảm sản lượng.

Khoảng 20.000 hecta cây nho đã bị nhổ bỏ chỉ riêng ở vùng Bordeaux kể từ năm 2023, đưa diện tích vườn nho còn lại xuống còn 83.000 hecta. Và vào năm 2026, khoảng 4% tổng số cây nho của Pháp sẽ bị nhổ bỏ như một phần của chương trình hỗ trợ của chính phủ, trong đó người trồng sẽ nhận được 4.000 euro, tương đương 4.590 USD, mỗi hecta để loại bỏ cây nho vĩnh viễn.

Cuộc khủng hoảng này trong ngành rượu vang Pháp đang khiến các nhân vật chủ chốt của ngành phải đẩy nhanh việc tìm kiếm thị trường mới, phát triển sản phẩm mới, và nhắm đến thế hệ người tiêu dùng mới.

Ông Cardebat nói: "Cần có những sản phẩm khác với bao bì hoàn toàn khác. Mỹ là một thị trường thử nghiệm tuyệt vời cho các sản phẩm mới”. Ông cũng đề cập đến Nam Mỹ, Brazil và Ấn Độ như những thị trường mới đầy hứa hẹn cho rượu vang Pháp nhờ vào các thỏa thuận thương mại mới được ký kết trong những năm gần đây.

Đối với ông Latour, thế hệ người tiêu dùng trẻ và các thị trường xa xôi hơn chìa khóa để vượt qua những khó khăn hiện nay. Ông nhấn mạnh: "Điều quan trọng là làm cho rượu vang chất lượng cao trở nên dễ tiếp cận hơn về giá cả”.

Nam Mỹ, Brazil và châu Phi hiện đều là những thị trường quan trọng đối với Maison Louis nhờ dân số trẻ hơn. Những thay đổi này khiến Latour giữ được sự lạc quan về tương lai của ngành sản xuất rượu vang Pháp, bất chấp những thách thức hiện tại.