Bộ Công Thương thông tin loạt vấn đề về cung ứng điện và tái cơ cấu ngành điện

Tiếp tục triển khai đầu tư Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng theo quy hoạch

Trả lời các câu hỏi của phóng viên về tình hình cung ứng điện, tiến độ Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng và tái cơ cấu ngành điện tại Họp báo thường kỳ Quý III năm 2026 Bộ Công Thương, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng đã được xác định trong Quy hoạch điện VIII và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh theo Quyết định số 768/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đây là một trong 12 dự án điện khí LNG trong quy hoạch, đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức khởi công vào tháng 9/2025. Đến nay, dự án đã đạt được một số mốc tiến độ quan trọng, trong đó có việc đạt được thỏa thuận cung cấp tuabin khí với GE của Hoa Kỳ.

Phó Cục trưởng Cục Điện lực Bùi Quốc Hùng trả lời các câu hỏi của phóng viên tại Họp báo thường kỳ Quý III năm 2026 Bộ Công Thương

Thời gian qua, Bộ Công Thương cũng nhận được đề xuất đầu tư tổ hợp năng lượng tái tạo kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) để thay thế Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng.

Trên cơ sở xem xét đề xuất, Bộ Công Thương đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ, đồng thời kiến nghị tiếp tục triển khai đầu tư Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng theo quy hoạch đã được phê duyệt. Đối với đề xuất đầu tư tổ hợp năng lượng tái tạo kết hợp BESS, Bộ đã xin ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và sẽ cung cấp thông tin cụ thể sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.

Ba nhóm giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027 - 2030

Liên quan đến nguy cơ thiếu hụt nguồn điện và các giải pháp bảo đảm cung ứng điện trong giai đoạn 2027 - 2030, ông Bùi Quốc Hùng cho biết, trong Quy hoạch điện VIII, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và kế hoạch thực hiện quy hoạch đã tính toán các nguồn và lưới điện cần thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc triển khai một số dự án thời gian qua còn chậm do những vướng mắc trong quá trình chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, giao đất, giải phóng mặt bằng, đàm phán hợp đồng mua bán điện và hoàn thiện cơ chế giá điện.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng công suất, bảo đảm đủ điện và hạn chế nguy cơ thiếu hụt trong những năm tới, Bộ Công Thương tập trung triển khai ba nhóm giải pháp chính.

Thứ nhất, Bộ đang khẩn trương rà soát, sửa đổi Luật Điện lực, dự kiến trình Quốc hội trong tháng 10/2026. Việc sửa đổi nhằm thể chế hóa đầy đủ các nội dung của Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, qua đó tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho phát triển các dự án nguồn và lưới điện.

Thứ hai, chú trọng gắn trách nhiệm của các địa phương với việc triển khai những dự án đã được xác định trong Quy hoạch điện VIII và kế hoạch thực hiện quy hoạch. Bộ Công Thương cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ có các giải pháp đôn đốc, kiểm tra và giám sát tiến độ nhằm thực hiện tốt những dự án đã có trong kế hoạch thực thiện Quy hoạch.

Thứ ba, huy động đầy đủ nguồn lực của Nhà nước, khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài cho các dự án nguồn và lưới điện. Theo Phó Cục trưởng Cục Điện lực, nhu cầu vốn đầu tư của ngành điện rất lớn, trong khi một số cơ chế giá điện, thủ tục đất đai và giải phóng mặt bằng chưa thực sự tạo sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài. Vì vậy, các cơ chế, chính sách liên quan cần tiếp tục được hoàn thiện để thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư.

Theo Phó Cục trưởng Cục Điện lực Bùi Quốc Hùng, Bộ Công Thương sẽ tập trung triển khai ba nhóm giải pháp chính để đạt mục tiêu tăng trưởng công suất, bảo đảm đủ điện và hạn chế nguy cơ thiếu hụt trong những năm tới.

Bộ Công Thương đang có báo cáo tổng thể trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp bảo đảm cung ứng điện trong giai đoạn 2027 - 2030. Báo cáo đang được Chính phủ lấy ý kiến các bộ, ngành, trong đó đề xuất những giải pháp liên quan đến vận hành an toàn hệ thống điện, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII và cơ cấu lại nguồn, lưới điện. Sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, Bộ Công Thương sẽ khẩn trương tổ chức triển khai và thông tin cụ thể tới các cơ quan báo chí.

Tái cơ cấu ngành điện hướng tới thị trường cạnh tranh

Về tái cơ cấu ngành điện và Tập đoàn Điện lực Việt Nam, ông Bùi Quốc Hùng cho biết hiện có hai đề án riêng biệt. Trong đó, Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện lực cạnh tranh được Chính phủ giao Bộ Công Thương xây dựng; Đề án tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam được Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì. Hai đề án đã được Bộ Công Thương và Bộ Tài chính xây dựng và trình Chính phủ vào ngày 15/9/2026.

Thông tin sơ bộ về đề án tái cơ cấu ngành điện, trong đó có nội dung phục vụ cho thị trường phát điện cạnh tranh, ông Bùi Quốc Hùng cho biết, ngành điện hiện nay không chỉ có sự tham gia của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) mà còn bao gồm nhiều doanh nghiệp nhà nước, tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực phát điện, thị trường điện cạnh tranh đã được hình thành với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp ngoài EVN, hiện EVN sở hữu chưa đến 40% số dự án, công trình nguồn điện.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, một trong những điều kiện cốt lõi để phát triển thành công thị trường điện cạnh tranh là tách bạch rõ các khâu trong hoạt động điện lực, gồm phát điện, truyền tải, phân phối, bán buôn và bán lẻ điện; qua đó phân định những lĩnh vực mang tính độc quyền tự nhiên và những lĩnh vực có thể tổ chức vận hành theo cơ chế cạnh tranh.

Ông Bùi Quốc Hùng lấy ví dụ, truyền tải điện là lĩnh vực về nguyên tắc chỉ cần một đơn vị đầu tư, quản lý đường dây tại một khu vực nhất định. Việc một nhà đầu tư khác xây dựng thêm đường dây chạy song song chỉ nhằm mục đích cạnh tranh không những khó khả thi do hạn chế về quỹ đất và hành lang tuyến, mà còn gây lãng phí nguồn lực. Tương tự, hoạt động phân phối điện cũng phụ thuộc vào hệ thống lưới điện và hạ tầng đặc thù. Vì vậy, truyền tải và phân phối điện được xác định là những khâu mang tính độc quyền tự nhiên.

Trong khi đó, các lĩnh vực phát điện, bán buôn và bán lẻ điện có thể được tổ chức vận hành theo cơ chế cạnh tranh. Việt Nam đã hình thành thị trường phát điện cạnh tranh và từng bước vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh; đồng thời tiếp tục hoàn thiện thị trường bán buôn, hướng tới xây dựng thị trường bán lẻ điện cạnh tranh hoàn thiện.

Về chuỗi cung ứng điện, bên cạnh truyền tải và phân phối điện, hoạt động điều độ hệ thống điện cũng thuộc khâu mang tính độc quyền tự nhiên, trong đó Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) đã được thành lập và chuyển về Bộ Công Thương nhằm bảo đảm tính độc lập, minh bạch trong vận hành hệ thống điện và thị trường điện.

Trên cơ sở đó, thực hiện nhiệm vụ Lãnh đạo Chính phủ giao, Bộ Công Thương đã phối hợp với các Bộ ngành và đơn vị liên quan xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh các cấp độ với mục tiêu rà soát hiện trạng các khâu trong chuỗi cung ứng điện năng và đề xuất các phương án tái cơ cấu ngành điện phục vụ hình thành và phát triển thị trường bán lẻ điện - cấp độ cuối cùng của thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam, trong đó có bao gồm định hướng điều chỉnh cơ cấu của EVN và các đơn vị thành viên.

Cụ thể, trong khâu phát điện, kế thừa định hướng cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại các Tổng công ty Phát điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam tại Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ thị trường bán buôn điện cạnh tranh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 168/QĐ-TTg ngày 07/02/2017 để tạo nguồn lực cho các Tổng Công ty phát điện thực hiện đầu tư các dự án nguồn điện.

Đồng thời xem xét thành lập Tổng công ty Phát điện Chiến lược Quốc gia, trước mắt Tổng công ty sẽ trực thuộc EVN, về lâu dài sẽ được nghiên cứu tách ra, dự kiến bao gồm các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu như Hòa Bình, Ialy và các dự án điện hạt nhân trong tương lai.

Các đại biểu tham dự họp báo

Trong khâu truyền tải điện, sớm thực hiện tách EVNNPT (Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia) khỏi EVN và chuyển về Bộ chuyên ngành quản lý để phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng như đảm bảo tính đồng bộ giữa nguồn và lưới điện.

Ở khâu phân phối/bán lẻ điện sẽ thực hiện tách bạch giữa bộ phận phân phối và bán lẻ điện tại 5 Tổng công ty Điện lực trực thuộc EVN, gồm: Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội, Tổng công ty Điện lực miền Bắc, Tổng công ty Điện lực miền Trung, Tổng công ty Điện lực miền Nam và Tổng công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh, với một lộ trình dài hạn theo hướng tách bạch về chi phí, tổ chức và sở hữu, do các Tổng Công ty Điện lực theo thiết kế trong tương lai sẽ đóng vai trò là đơn vị mua điện cạnh tranh trên thị trường bán buôn điện cạnh tranh và bán lẻ điện cho các khách hàng sử dụng điện.

“Việc thực hiện tách bạch theo lộ trình từng bước là rất cần thiết để đảm bảo khả năng tài chính cho các đơn vị này và ký kết các hợp đồng quản lý rủi ro cho các đơn vị phát điện”, ông Bùi Quốc Hùng nhấn mạnh.

Sáu nhóm giải pháp chủ động ứng phó rủi ro cung ứng điện

Trước những diễn biến phức tạp, khó lường của thời tiết, tiềm ẩn nhiều rủi ro và nguy cơ xảy ra các đợt mưa bão, lũ lụt, đồng thời để chuẩn bị tốt cho việc đảm bảo cung ứng điện cho năm 2027 - 2030, Bộ Công Thương đã và đang triển khai đồng bộ 6 nhóm giải pháp tăng cường chỉ đạo các đơn vị liên quan chủ động ứng phó với các tình huống phát sinh có thể xảy ra, cụ thể như sau:

Thứ nhất, chỉ đạo các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công Thương, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), các đơn vị phát điện, quản lý vận hành lưới điện và các đơn vị liên quan tập trung theo dõi sát diễn biến của nhu cầu phụ tải điện, tình hình thời tiết, thủy văn, khả năng cung cấp điện, khả năng cung ứng nhiên liệu cũng như tình hình vận hành các nguồn và lưới điện; từ đó, kịp thời cập nhật, xây dựng, đề xuất các giải pháp chủ động ứng phó với những tình huống bất thường.

Thứ hai, để ứng phó kịp thời với các tình huống phát sinh trong giai đoạn mưa bão, Bộ Công Thương đã chỉ đạo các đơn vị điện lực sẵn sàng bố trí đầy đủ nhân lực, phương tiện và tăng cường lực lượng ứng trực trong thời gian mưa bão; tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ đối với hành lang tuyến điện, lưới điện và các thiết bị điện, các công trình điện; thực hiện các giải pháp vận hành lưới điện linh hoạt, huy động hợp lý các nguồn điện vận hành, các hồ thủy điện trên nguyên tắc tuân thủ các quy trình vận hành đơn hồ và liên hồ chứa; đồng thời chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị dự phòng để sẵn sàng khắc phục, xử lý khi sự cố xảy ra.

Thứ ba, vận hành linh hoạt các hồ chứa thủy điện. Thời gian qua, Bộ Công Thương đã chỉ đạo NSMO chủ trì, phối hợp chặt chẽ với EVN và chủ đầu tư các nhà máy thủy điện thường xuyên theo dõi, cập nhật dự báo thủy văn, mực nước các hồ thủy điện, chủ động làm việc với các cơ quan có thẩm quyền về nhu cầu sử dụng nước vùng hạ du để xây dựng phương án điều tiết các hồ thủy điện hợp lý; thực hiện các giải pháp vận hành các hồ thủy điện linh hoạt nhằm bảo đảm đồng thời 2 mục tiêu là duy trì dung tích nước phòng lũ để điều tiết hồ chứa, cắt/giảm lũ bảo đảm an toàn hồ đập, hạ du và duy trì công suất các nhà máy thủy điện trong mùa khô năm 2026, lên kế hoạch tích nước các hồ thủy điện lên mực nước dâng bình thường vào cuối năm 2026 để phục vụ phát điện cho mùa khô năm 2027.

Thứ tư, chỉ đạo các đơn vị phát điện phối hợp chặt chẽ với các đơn vị cung cấp nhiên liệu tiếp tục công tác bảo đảm cung ứng nhiên liệu (than, dầu và khí) cho sản xuất điện; thực hiện các giải pháp về giám sát, vận hành, lên kế hoạch bảo dưỡng sửa chữa, khắc phục các khiếm khuyết còn tồn tại, nhanh chóng khắc phục các sự cố các tổ máy phát (nếu có).

Trước những diễn biến phức tạp, khó lường của thời tiết, tiềm ẩn nhiều rủi ro và nguy cơ xảy ra các đợt mưa bão, lũ lụt, đồng thời để chuẩn bị tốt cho việc đảm bảo cung ứng điện cho năm 2027 - 2030, Bộ Công Thương đã và đang triển khai đồng bộ 6 nhóm giải pháp tăng cường chỉ đạo các đơn vị liên quan chủ động ứng phó với các tình huống phát sinh có thể xảy ra

Thứ năm, tiếp tục đôn đốc tiến độ các công trình nguồn và lưới điện trọng điểm. Trong thời gian vừa qua, Bộ Công Thương đã chỉ đạo quyết liệt các chủ đầu tư nhà máy điện, lưới điện phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, cung ứng thiết bị để đưa các dự án vào vận hành đúng tiến độ.

Thứ sáu, chỉ đạo EVN và các đơn vị điện lực nâng cao hiệu quả công tác dự báo, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong công tác dự báo phụ tải; triển khai các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, nhất là trong các thời gian cao điểm sử dụng điện.

Chưa áp dụng giá điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt

Liên quan đến cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng, ông Bùi Quốc Hùng cho biết, theo Quyết định số 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 của Bộ Công Thương, khung giờ cao điểm mới được xác định từ 17h30 đến 22h30, áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy; riêng Chủ nhật không có giờ cao điểm. Trước mắt, cơ chế giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm được đề xuất áp dụng đối với khách hàng sử dụng điện lớn và khách hàng sản xuất công nghiệp, chưa áp dụng đối với khách hàng sử dụng điện sinh hoạt.

Đối với khách hàng sinh hoạt, Bộ Công Thương đang báo cáo Chính phủ xem xét chủ trương sửa đổi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện. Hiện giá bán lẻ điện sinh hoạt được tính theo biểu giá lũy tiến 6 bậc; sản lượng điện tiêu thụ càng cao thì giá điện ở các bậc sau càng tăng, chưa phụ thuộc vào khung giờ cao điểm hay thấp điểm.

Cục Điện lực đang phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và 5 tổng công ty điện lực trực thuộc EVN để hoàn thiện nội dung sửa đổi, trong đó, Bộ Công Thương cũng đã có văn bản đề nghị 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cung cấp số liệu liên quan, phục vụ quá trình nghiên cứu, hoàn thiện phương án và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Sau khi phương án sửa đổi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg được cấp có thẩm quyền chấp thuận, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thông tin tới các cơ quan báo chí.