Bỏ điểm cộng IELTS, phụ huynh tính lại 'bài toán' đầu tư cho con?

Nhiều năm trở lại đây, học để thi lấy chứng chỉ IELTS trở thành mục tiêu của nhiều học sinh.

Hàng chục triệu đồng đầu tư cho IELTS

Trong những năm qua, IELTS dần trở thành một mục tiêu quen thuộc trong kế hoạch học tập của nhiều học sinh THPT. Với không ít gia đình, việc đạt IELTS 6.5, 7.0 hay 7.5 được kỳ vọng mở rộng cơ hội xét tuyển đại học.

Để đạt được một band điểm, học sinh có thể phải trải qua nhiều năm học. Khoản đầu tư không chỉ gồm học phí tại các trung tâm ngoại ngữ mà còn có lớp bổ trợ, giáo viên riêng, tài liệu, lệ phí thi và chi phí thi lại nếu chưa đạt mức điểm mong muốn.

Có những gia đình tính toán riêng tiền học IELTS của con trong vài năm đã lên tới hàng chục triệu đồng. Với những học sinh đặt mục tiêu 7.0 hoặc cao hơn, khoản đầu tư thậm chí có thể lên tới hàng trăm triệu đồng.

Không ít phụ huynh chấp nhận khoản chi lớn như vậy bởi họ nhìn thấy một đích đến khá cụ thể đó là chứng chỉ IELTS có thể được một số trường đại học sử dụng để quy đổi điểm môn tiếng Anh hoặc cộng điểm trong phương án xét tuyển của từng trường.

Vì thế, IELTS dần không chỉ được nhìn nhận như một chương trình học ngoại ngữ. Với nhiều gia đình, đó còn là một khoản đầu tư cho hồ sơ tuyển sinh. Nhưng khi chính sách tuyển sinh thay đổi, phép tính này cũng bắt đầu thay đổi.

Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế tuyển sinh đại học. Theo đề xuất, từ năm 2027, vai trò của IELTS trong việc tạo lợi thế trực tiếp về điểm số tuyển sinh sẽ có sự thay đổi. Đây là một trong những nội dung được phụ huynh đặc biệt quan tâm.

Chị Vũ Mỹ Hạnh (45 tuổi, trú tại phường Xuân Phương, Hà Nội) có con đang học THPT tại Hà Nội, từng xác định IELTS là một phần quan trọng trong kế hoạch chuẩn bị cho con vào đại học. Con chị bắt đầu học IELTS từ khá sớm. Ban đầu, mục tiêu của gia đình là củng cố tiếng Anh. Tuy nhiên, khi tìm hiểu các phương thức tuyển sinh đại học, mục tiêu về band điểm ngày càng trở nên rõ ràng hơn.

"Chúng tôi xác định nếu con đạt được 6.5 hoặc 7.0 thì sẽ có thêm lựa chọn khi xét tuyển. Vì thế, dù học phí không nhỏ, gia đình vẫn cố gắng đầu tư", chị Hạnh chia sẻ. Theo chị, chi phí cho IELTS không chỉ nằm ở tiền học. Mỗi lần thi, thi lại nếu chưa đạt mục tiêu, rồi học thêm những kỹ năng còn yếu đều là những khoản phải tính đến. Thời gian cũng là một loại "chi phí" khác.

Học sinh THPT vốn đã có lịch học dày, nhưng để nâng band IELTS, nhiều em phải dành thêm thời gian ngoài giờ học chính khóa. Khi mục tiêu là 7.0 hay 7.5, việc tăng thêm 0,5 band có thể đòi hỏi nhiều tháng luyện tập.

"Trước đây, tôi nghĩ bỏ tiền cho con học IELTS là đầu tư lâu dài. Nhưng nếu sau này chứng chỉ không còn mang lại lợi thế điểm số như trước thì tôi sẽ cân nhắc. Tiếng Anh chắc chắn vẫn phải học nhưng có thể không cần tiếp tục chạy theo band điểm", chị Hạnh nói.

Gia đình chị dự tính có thể chuyển khoản tiền từng dành cho các lớp luyện thi sang những hình thức học khác như giao tiếp, thuyết trình, nghe nói hoặc tiếng Anh phục vụ học tập. Đưa ra nhận định về đề xuất của Bộ GD-ĐT, chị Hạnh cho rằng việc áp dụng đột ngột từ năm 2027 dễ khiến thí sinh và phụ huynh bị hụt hẫng, chi phí, công sức ôn luyện cũng sẽ tốn kém rất nhiều. Không phản đối vai trò của IELTS trong xét tuyển đại học nhưng chị Hạnh cho rằng, việc áp dụng cần được thực hiện theo lộ trình, từ từ rồi sau đó loại bỏ hẳn sẽ hợp lý hơn.

Chị Nguyễn Thị Nga không tránh khỏi hoang mang trước đề xuất thay đổi cách sử dụng chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh đại học.

Chị Nguyễn Thị Nga (41 tuổi, trú tại phường Hoàng Liệt, Hà Nội) có con đang học lớp 11 cho biết, gia đình xác định IELTS là chứng chỉ đánh giá tương đối toàn diện 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời có thể mang lại thêm cơ hội khi xét tuyển vào một số trường đại học tốp đầu trong nước. Nếu có nhu cầu, chứng chỉ này cũng có thể hỗ trợ con trong quá trình tìm kiếm học bổng hoặc chuẩn bị hồ sơ du học.

Chính vì thế, gia đình chị Nga bắt đầu cho con học IELTS từ khi vào THPT. Khóa học dự kiến kéo dài khoảng 15 tháng, với mức học phí 30 triệu đồng. Gia đình đóng toàn bộ học phí sau khi con đã học được 5 tháng và trải qua bài kiểm tra đánh giá trình độ.

Khoản đầu tư không nhỏ nhưng chị Nga chia sẻ đây vẫn là sự đầu tư cần thiết, bởi tiếng Anh không chỉ phục vụ kỳ thi hay tuyển sinh đại học mà còn có thể trở thành năng lực sử dụng lâu dài trong học tập và công việc.

Tuy nhiên, trước đề xuất thay đổi cách sử dụng chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh đại học khiến gia đình chị Nga không khỏi lo lắng. "Con đang học lớp 11, đúng vào giai đoạn bắt đầu phải xác định rõ hơn hướng đi sau THPT. Nếu những thay đổi về tuyển sinh được áp dụng với lứa học sinh này, kế hoạch học tập của các em có thể phải điều chỉnh", chị Nga chia sẻ.

Theo vị phụ huynh, khi IELTS không còn được sử dụng theo phương thức mà gia đình từng kỳ vọng, học sinh có thể phải tính toán lại việc lựa chọn ngành học, tổ hợp môn và phương án xét tuyển. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với những học sinh đã dành nhiều thời gian, công sức và chi phí để chuẩn bị chứng chỉ từ sớm. Dù vậy, chị Nga cho biết vẫn sẽ cho con tiếp tục học và thi IELTS ngay cả trong trường hợp chứng chỉ này không còn được sử dụng trực tiếp trong xét tuyển đại học.

Lý do là giá trị của việc học không hoàn toàn nằm ở một phương thức tuyển sinh. Sau quá trình học, năng lực tiếng Anh của học sinh, đặc biệt ở 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, được nâng lên. Chứng chỉ cũng có thể tiếp tục hữu ích nếu sau này học sinh có nhu cầu xin học bổng, du học hoặc tìm kiếm những cơ hội việc làm đòi hỏi năng lực ngoại ngữ.

Đừng biến tiếng Anh thành cuộc đua điểm số

Cô giáo Nguyễn Thu Trà, giáo viên Tiếng Anh cho rằng, điều đáng quan tâm là động cơ học tiếng Anh: "IELTS là một kỳ thi đánh giá năng lực sử dụng tiếng Anh theo những tiêu chí nhất định. Nếu học sinh có nhu cầu thi thì việc luyện thi là bình thường. Nhưng nếu chỉ học vì muốn có thêm điểm khi xét tuyển đại học thì rất dễ dẫn tới tình trạng học để đối phó với bài thi".

Theo giáo viên này, việc chạy theo band điểm có thể khiến một bộ phận học sinh tập trung quá nhiều vào các kỹ thuật khi làm bài như phân bổ thời gian, ghi nhớ cấu trúc bài viết, luyện dạng câu hỏi, tích lũy từ vựng theo chủ đề... Những kỹ năng này có giá trị nhất định đối với kỳ thi, nhưng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với khả năng sử dụng tiếng Anh linh hoạt trong đời sống.

Từ đó, cô Trà cho rằng, điều quan trọng là học sinh phải biết mình học tiếng Anh để làm gì. Nếu học để du học thì cần đáp ứng yêu cầu của trường và chương trình học. Nếu học để làm việc thì phải hướng tới khả năng đọc tài liệu, giao tiếp, thuyết trình, viết email, trao đổi chuyên môn. Nếu học để giao tiếp thì phải có môi trường thực hành thường xuyên.

Nữ giáo viên cũng đưa ra nhận định, những thay đổi chính sách tuyển sinh có thể trở thành dịp để phụ huynh và học sinh nhìn lại cách đầu tư cho ngoại ngữ. Đó cũng là lúc việc học ngoại ngữ chuyển từ "săn điểm" sang "xây năng lực".

Dù vậy, giáo viên cũng lưu ý phụ huynh không nên cực đoan theo hướng cứ không được cộng điểm là lập tức dừng IELTS. Một chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế vẫn có thể có giá trị trong nhiều mục tiêu học tập và nghề nghiệp, tùy từng trường, chương trình và yêu cầu cụ thể. Nếu học sinh đã có nền tảng tốt, đang tiến gần tới mục tiêu đã đặt ra hoặc có kế hoạch du học, việc tiếp tục học và thi có thể vẫn phù hợp.

"Phụ huynh không nên hỏi chứng chỉ này giúp con được cộng bao nhiêu điểm, hãy hỏi chứng chỉ có phục vụ mục tiêu tiếp theo của con hay không. Nếu có thì tiếp tục. Nếu không thì có thể chuyển sang một cách học khác phù hợp hơn", cô Trà nói.