Bộ GD-ĐT: Dùng mã định danh để đánh giá kế hoạch thực hiện bắt buộc, xoá mù chữ

Đây là nội dung trong dự thảo Thông tư quy định về điều kiện bảo đảm và nội dung, quy trình kiểm tra công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ vừa được Bộ GD-ĐT ban hành.Dự thảo được xây dựng nhằm triển khai Nghị định số 353/2026/NĐ-CP ngày 11/9/2026 của Chính phủ quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ; đồng thời cụ thể hóa các yêu cầu về điều kiện bảo đảm, quản lí dữ liệu, kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ.

Quản lí theo nơi cư trú thực tế, bảo đảm không bỏ sót người học

Dự thảo xác định đối tượng rà soát là người trong độ tuổi giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ đang cư trú thực tế trên địa bàn cấp xã, không phân biệt nơi đăng kí hộ khẩu thường trú hoặc nơi đăng kí hộ tịch gốc.

Điểm xuyên suốt của dự thảo là bảo đảm quyền học tập của người dân. Ảnh: MOET

Bộ GD-ĐT cho biết, quy định này giúp địa phương chủ động rà soát, xác định đúng đối tượng, nắm bắt tình trạng học tập và xây dựng phương án huy động người học phù hợp. Đồng thời hạn chế bỏ sót trẻ em trong độ tuổi giáo dục bắt buộc, người chưa biết chữ và người có nguy cơ tái mù chữ, nhất là tại các địa bàn có biến động dân cư.

Việc rà soát không chỉ nhằm xác định số lượng người thuộc diện quản lí mà còn phục vụ theo dõi quá trình tham gia học tập, kết quả hoàn thành chương trình và nhu cầu hỗ trợ của từng nhóm đối tượng.

Quản lí bằng dữ liệu, tăng tính chính xác và khả năng kiểm chứng

Dự thảo quy định mỗi cá nhân được quản lí bằng một mã định danh duy nhất trên hệ thống dữ liệu. Nhờ đó, quá trình học tập, kết quả hoàn thành chương trình và tình trạng đạt chuẩn của từng người được theo dõi thống nhất.

Dữ liệu được cập nhật và khai thác trên môi trường số, làm căn cứ để đánh giá kết quả, lập báo cáo, thống kê và kiểm tra, công nhận đạt chuẩn. Cách làm này giúp giảm việc tổng hợp hồ sơ thủ công, hạn chế trùng lặp, sai lệch số liệu, đồng thời giúp việc đối chiếu, kiểm chứng kết quả dễ dàng hơn. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ quy định của pháp luật, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bảo đảm điều kiện thực chất để thực hiện giáo dục bắt buộc

Với giáo dục bắt buộc cấp tiểu học và trung học cơ sở, dự thảo quy định các điều kiện về đội ngũ, mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và kinh phí.

Đối với giáo dục bắt buộc, dự thảo quy định các điều kiện bảo đảm về đội ngũ, mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và kinh phí thực hiện. Ảnh: MOET

Cụ thể, cơ sở giáo dục phải có đủ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên theo vị trí việc làm, và địa phương phải phân công người theo dõi công tác giáo dục bắt buộc trên địa bàn.

Mạng lưới trường lớp phải được bố trí sao cho người học đến trường thuận lợi, an toàn, đáp ứng cả nhu cầu học hòa nhập của người khuyết tật có khả năng học tập. Phòng học, thiết bị dạy học tối thiểu, sân chơi, bãi tập, nước sạch và công trình vệ sinh phải đáp ứng các quy định hiện hành của Bộ GD-ĐT. Kinh phí được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm theo phân cấp, cùng các nguồn tài trợ, viện trợ và nguồn hợp pháp khác.

Mục tiêu là giáo dục bắt buộc không chỉ dừng ở việc huy động học sinh đến trường mà còn có đủ điều kiện để dạy học, hỗ trợ người học và duy trì chất lượng.

Huy động nguồn lực tại chỗ, tạo điều kiện linh hoạt cho công tác xóa mù chữ

Người tham gia dạy xóa mù chữ phải đáp ứng yêu cầu về phẩm chất đạo đức, sức khỏe, trình độ đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn. Tuy nhiên, ở các xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, đặc khu, hải đảo, nếu không bố trí được người đủ trình độ đào tạo theo quy định, địa phương có thể bố trí người tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên, với điều kiện đáp ứng các yêu cầu khác.

Người tham gia dạy học phải đáp ứng các yêu cầu về phẩm chất đạo đức, sức khỏe, trình độ đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định. Ảnh: MOET

Dự thảo ưu tiên huy động những người biết tiếng dân tộc thiểu số, am hiểu văn hóa, phong tục địa phương, người có uy tín trong cộng đồng, cùng cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đóng quân trên địa bàn tham gia dạy xóa mù chữ.

Thời gian và địa điểm học được bố trí linh hoạt, phù hợp với lịch lao động, sản xuất, sinh hoạt, ngôn ngữ và văn hóa của người học. Dự thảo cũng khuyến khích sử dụng tài liệu song ngữ và học liệu số. Với các lớp học tổ chức ngoài nhà trường, Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp với cơ sở giáo dục trên địa bàn để quản lí chuyên môn, hồ sơ lớp học và đánh giá kết quả học tập.

Kiểm tra, công nhận dựa trên dữ liệu, gắn với trách nhiệm duy trì kết quả

Việc kiểm tra công nhận đạt chuẩn gồm ba bước: kiểm tra hồ sơ đề nghị, kiểm tra dữ liệu trên hệ thống thông tin và kiểm tra thực tế. Quy trình được áp dụng ở cả cấp xã và cấp tỉnh, gắn với trách nhiệm tự kiểm tra, đánh giá, lập hồ sơ và quyết định công nhận theo thẩm quyền.

Quy trình kiểm tra, công nhận được quy định đối với cả cấp xã và cấp tỉnh. Ảnh: MOET

Dự thảo cũng quy định xã nào không duy trì được mức đạt chuẩn thì phải kiểm tra lại từ đầu như lần công nhận đầu tiên mới được công nhận khôi phục. Với cấp tỉnh, quy định này áp dụng khi tỉnh hai năm liền không duy trì được kết quả đạt chuẩn.

Mời bạn đọc xem chi tiết Dự thảo TẠI ĐÂY