Bổ sung quy định 'thực hiện công việc phục vụ cộng đồng' thay thế hình thức phạt tiền
Dự thảo luật bổ sung biện pháp “thực hiện công việc phục vụ cộng đồng” là biện pháp thay thế hình thức phạt tiền, áp dụng đối với cá nhân vi phạm hành chính bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị được thực hiện biện pháp thay thế.
Tiếp tục Phiên họp thứ 8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), sáng 18/11, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, UBTVQH cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Bảy vấn đề mới được tiếp thu, chỉnh sửa
Trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, dự thảo luật đã được UBTVQH cho ý kiến tại Kết luận số 264 ngày 25/9/2026 và được các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Tổ và Hội trường. Chính phủ đã chỉ đạo nghiên cứu, tiếp thu, giải trình thấu đáo, đầy đủ ý kiến của UBTVQH và các vị đại biểu Quốc hội. Trên cơ sở đó, dự thảo luật đã được chỉnh lý nhiều nội dung cơ bản.
Thứ nhất, đã rà soát quy định ngay tại dự thảo luật về mức tiền phạt tối đa và thời hiệu xử phạt trên từng lĩnh vực. Theo đó, chỉ quy định thời hiệu xử phạt 3 năm, mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức trong một số lĩnh vực, nhằm phù hợp với tính chất phức tạp, mức độ, quy mô, hậu quả của một số hành vi vi phạm, cũng như yêu cầu về thời gian xác minh, phân tích, kiểm định, giám định đối với các hành vi vi phạm trong những lĩnh vực này.

Thứ trưởng Lê Quốc Hùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Đồng thời, bỏ quy định về mức phạt tiền cao hơn nhưng tối đa không quá hai lần mức phạt chung được áp dụng đối với địa bàn thuộc các thành phố, bởi Luật Thủ đô, Luật Phát triển đô thị đã có quy định giao HĐND thành phố quyết định mức phạt tiền đối với vi phạm hành chính trên địa bàn thành phố cao hơn nhưng không quá hai lần mức phạt tiền chung.
Thứ hai, bổ sung biện pháp “thực hiện công việc phục vụ cộng đồng” là biện pháp thay thế hình thức phạt tiền, áp dụng đối với cá nhân vi phạm hành chính bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị được thực hiện biện pháp thay thế. Quy định này nhằm bảo đảm phù hợp với Công ước về lao động cưỡng bức năm 1930 mà Việt Nam là thành viên.
Thứ ba, bỏ quy định về việc bố trí các khoản tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính sau khi nộp ngân sách nhà nước để hỗ trợ hoạt động xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính và các hoạt động quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Thứ tư, dự thảo luật đã chỉnh lý theo hướng không coi tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp cưỡng chế mà là biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế. Biện pháp này được áp dụng trong trường hợp người đang bị cưỡng chế hoặc người đại diện cho tổ chức đang bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt và xét thấy cần thiết phải ngăn chặn ngay việc người đó trốn. Quy định nhằm thống nhất với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh tại Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam và Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.
Thứ năm, chỉnh lý theo hướng không coi các biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông hạ tầng số là biện pháp cưỡng chế mà chuyển thành các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính.
Đồng thời, bổ sung quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục và phạm vi áp dụng các biện pháp này, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân và tránh bị lạm dụng.
Thứ sáu, về việc chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã, Chính phủ đã xin ý kiến Bộ Chính trị. Bộ Chính trị đã đồng ý định hướng chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính này theo Văn bản số 5841-CV/VPTW ngày 18/10/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng.
Thứ bảy, bổ sung một số trường hợp là đối tượng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu được xem xét, áp dụng biện pháp quản lý tại gia đình; trường hợp là đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng được xem xét, áp dụng biện pháp giáo dục dựa vào cộng đồng, nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên.
Cần phân định hợp lý các lĩnh vực quản lý nhà nước để xác định mức phạt tiền tối đa
Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, ngày 17/11/2026, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã có Báo cáo ý kiến số 1397/BC-UBPLTP16 về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án luật.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, Chính phủ đã cầu thị, khẩn trương chỉ đạo nghiên cứu, tiếp thu nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội, thể hiện trong bản dự thảo Luật gửi kèm theo Báo cáo số 1060/BC-CP. Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với nhiều nội dung tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra.
Về thời hiệu xử lý vi phạm hành chính (Điều 6), có ý kiến trong Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, xác định thời hiệu xử lý vi phạm hành chính đối với các lĩnh vực có sự tương đồng để bảo đảm tính đồng bộ.
Có ý kiến đề nghị tiếp tục cân nhắc, chỉnh lý quy định về thời hiệu xử lý vi phạm hành chính đối với lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, hàng hải, giao thông đường thủy nội địa từ 2 năm như dự thảo luật xuống còn 1 năm như quy định hiện hành. Lý do là các vi phạm trong những lĩnh vực này thường không quá phức tạp, trong khi các cơ quan chức năng thời gian qua đã được đầu tư, bố trí các phương tiện kỹ thuật, nghiệp vụ để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh.


Các đại biểu tại phiên họp.
Liên quan đến các lĩnh vực quản lý nhà nước và mức phạt tiền tối đa đối với vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước (Điều 25), Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành khẩn trương rà soát, chuẩn hóa các lĩnh vực quản lý nhà nước tại Điều 25 để có sự phân định hợp lý, có nguyên tắc, tạo cơ sở cho việc xác định mức phạt tiền tối đa phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trên từng lĩnh vực.
Qua rà soát cho thấy, Điều 25 của dự thảo luật xác định một số lĩnh vực có phạm vi rất rộng hoặc chung chung, như lĩnh vực văn hóa; có lĩnh vực bị chia nhỏ và xếp vào các nhóm khác nhau, chẳng hạn cùng liên quan đến vấn đề y tế, sức khỏe nhưng lại được chia thành y tế dự phòng; phòng, chống HIV/AIDS; khám bệnh, chữa bệnh; dược; thiết bị y tế.
Bên cạnh đó, có những lĩnh vực có tính chất tương tự hoặc giao thoa, đan xen lẫn nhau, như các lĩnh vực tài nguyên nước; tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; bảo vệ môi trường hoặc các lĩnh vực công nghệ thông tin; viễn thông; an ninh mạng; dữ liệu; an ninh dữ liệu...
Về đối tượng bị áp dụng hình thức phạt tiền (Điều 24), khoản 4 Điều 24 của dự thảo luật quy định cộng đồng dân cư, ban quản trị nhà chung cư vi phạm hành chính bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân vi phạm hành chính.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, việc quy định các đối tượng này bị áp dụng hình thức phạt tiền là không khả thi vì không có tiền hoặc tài sản để thi hành. Mặc dù trên thực tế, cộng đồng dân cư, ban quản trị nhà chung cư có thể tham gia một số quan hệ pháp luật, nhưng trong trường hợp xảy ra hành vi vi phạm thì cần cá thể hóa trách nhiệm (cá nhân, hộ gia đình, thành viên ban quản trị hoặc chủ đầu tư...) để có cơ sở xử lý vi phạm hoặc áp dụng biện pháp buộc khắc phục hậu quả.
Tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm đồng bộ với các dự án luật trình Quốc hội
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Chính phủ, Bộ Công an (cơ quan chủ trì soạn thảo), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (cơ quan thẩm tra), cùng Bộ Tư pháp và các cơ quan có liên quan đã chủ động phối hợp, khẩn trương, tích cực làm việc với trách nhiệm cao trong quá trình nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ, tối đa ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội để chỉnh lý dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) trình UBTVQH.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp.
UBTVQH cơ bản tán thành với đa số các nội dung trong dự thảo luật đã được các cơ quan thống nhất tiếp thu, chỉnh lý.
Về một số nội dung cụ thể, liên quan đến thời hiệu xử lý vi phạm hành chính (Điều 6), UBTVQH đề nghị tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện nội dung này, trong đó thống nhất xác định thời hiệu xử lý vi phạm hành chính về môi trường biển và hải đảo là 2 năm (điểm a khoản 1). Đồng thời, chỉnh lý quy định về thời hiệu xử lý vi phạm hành chính đối với lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, hàng hải, giao thông đường thủy nội địa từ 2 năm như dự thảo luật xuống còn 1 năm.
Về đối tượng bị áp dụng hình thức phạt tiền (Điều 24), UBTVQH đề nghị không quy định xử phạt tiền đối với cộng đồng dân cư và ban quản lý nhà chung cư.
Liên quan đến Điều 25, UBTVQH đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để thiết kế các nhóm lĩnh vực một cách hợp lý, làm cơ sở xác định mức tiền phạt tối đa đối với các hành vi vi phạm hành chính, phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trên các lĩnh vực ở tầm khái quát. Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra và Bộ Tư pháp tiếp tục phối hợp rà soát, đối chiếu dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) với các dự thảo luật cùng trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, đặc biệt là với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Đồng thời, đề nghị Bộ Công an, Bộ Tư pháp và Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phối hợp, giúp Chính phủ và UBTVQH khẩn trương hoàn chỉnh Báo cáo và dự thảo Luật để trình Quốc hội xem xét, thông qua.
